Mùa hè đỏ lửa ở Thành cổ Quảng Trị

"Chiến tranh đã lùi xa hơn nửa thế kỷ, nhưng mỗi lần nhắc đến Quảng Trị, tôi vẫn nghe như tiếng pháo vọng về từ bên kia dòng Thạch Hãn. Có những đồng đội mãi mãi ở tuổi đôi mươi, còn tôi may mắn được trở về để kể lại những ngày tháng ấy..."

Đó là lời tâm sự của cựu chiến binh Nguyễn Ngọc Kháng, sinh năm 1952, nhập ngũ tháng 12 năm 1971, chiến sĩ tham gia đấu tranh ở Mặt trận Trị - Thiên.

Những ngày cuối năm 1971, chàng thanh niên mười chín tuổi rời quê hương lên đường nhập ngũ. Sau một thời gian huấn luyện, ông cùng đơn vị hành quân vào chiến trường Trị - Thiên, nơi được xem là một trong những mặt trận khốc liệt nhất của cuộc kháng chiến chống Mỹ.

Đầu năm 1972, không khí chiến trường nóng lên từng ngày. Bộ đội liên tục cơ động, đào công sự, luyện tập đánh hiệp đồng. Ai cũng hiểu một chiến dịch lớn đang đến gần.

Tháng 3 năm 1972, chiến dịch Trị - Thiên mở màn.

Đơn vị của ông Kháng vượt qua những cánh rừng ngập nước, băng qua những con suối đỏ ngầu vì mưa, mang trên vai ba lô, súng đạn và nhiều ngày lương khô. Ban ngày máy bay trinh sát quần thảo trên đầu, ban đêm từng đoàn quân lặng lẽ hành quân dưới ánh trăng mờ. Có những hôm vừa đào xong hầm trú ẩn thì pháo địch đã trút xuống. Đất rung lên từng hồi, khói bụi phủ kín bầu trời.

Ông kể rằng người lính khi ấy quen với tiếng pháo đến mức chỉ cần nghe âm thanh cũng biết quả đạn sẽ rơi gần hay xa.

Đầu tháng 7 năm 1972, đơn vị nhận nhiệm vụ cơ động vào khu vực Thành cổ Quảng Trị. Thị xã khi ấy chỉ còn những bức tường đổ nát, không còn mái nhà nguyên vẹn, cây cối cháy đen, khắp nơi mùi thuốc súng và đất ẩm quyện vào nhau. Ban ngày, pháo và bom trút xuống gần như không ngừng nghỉ. Ban đêm, bộ đội tranh thủ tiếp tế, chuyển thương binh và củng cố trận địa.

Có những ngày một người lính chỉ kịp ăn vài miếng lương khô rồi lại cầm súng.

Điều ông Kháng nhớ nhất không phải là những trận đánh giáp lá cà, mà là một đêm vượt sông Thạch Hãn. Đơn vị cần tiếp viện gấp cho lực lượng đang chiến đấu trong Thành cổ, không có cầu. Chỉ còn những chiếc thuyền nhỏ của dân địa phương. Nước sông chảy xiết, hai bên bờ, pháo sáng liên tục xé toạc màn đêm.

Mỗi khi pháo sáng bùng lên, cả chiếc thuyền phải đứng im, nín thở giữa dòng.

Đi cùng ông hôm ấy có một chiến sĩ trẻ tên Hùng, quê Nghệ An.

Đó là lần đầu tiên Hùng ra trận.

Cậu nắm chặt khẩu súng, đôi bàn tay run lên vì lạnh và vì hồi hộp.

Ông Kháng khẽ vỗ vai: “Bình tĩnh, qua được sông là tới đơn vị.”

Hùng chỉ cười, nụ cười rất hiền. Nhưng khi chiếc thuyền còn cách bờ chưa đầy hai mươi mét, một loạt pháo rơi xuống mặt sông, nước tung trắng xóa, chiếc thuyền chao đảo. Mọi người lao xuống nước kéo nhau vào bờ. Ông Kháng vừa bơi vừa cố giữ khẩu súng khỏi ướt. Lên được bờ, ông quay lại tìm Hùng thì không thấy đâu. Chỉ còn chiếc mũ tai bèo nổi lững lờ giữa dòng nước.

Suốt nhiều năm sau, hình ảnh ấy vẫn ám ảnh ông.

Những ngày chiến đấu trong Thành cổ là chuỗi ngày không thể nào quên.

Pháo địch bắn dày đặc đến mức mặt đất lúc nào cũng rung chuyển.

Có hôm vừa đào xong giao thông hào thì vài phút sau đã bị san phẳng.

Có đêm, đơn vị chỉ còn vài người đủ sức cầm súng nhưng vẫn kiên cường giữ trận địa. Ông Kháng bị sức ép của một quả pháo nổ gần, tai ù đặc, máu rỉ ở khóe miệng. Đồng đội kéo ông xuống hầm, nghỉ được ít phút, ông lại tiếp tục

chiến đấu.

Ông từng nói: "Lúc ấy không ai nghĩ đến mình sống hay chết. Chỉ nghĩ nếu mình rời vị trí thì đồng đội phía sau sẽ gặp nguy hiểm."

Sau 81 ngày đêm chiến đấu, đơn vị được rút ra phía sau để củng cố lực lượng. Ngày rời Quảng Trị, ông quay lại nhìn Thành cổ lần cuối. Những bức tường loang lổ vết đạn, những hố bom chồng lên hố bom. Và dưới lòng đất ấy là biết bao đồng đội còn nằm lại.

Ông lặng lẽ cúi đầu, không nói một lời.

Hơn năm mươi năm đã trôi qua. Người lính năm xưa nay mái tóc đã bạc trắng. Mỗi dịp tháng Bảy, ông lại thắp một nén hương cho những đồng đội đã nằm lại bên dòng Thạch Hãn.

Ông thường dặn con cháu: "Chiến tranh không có người chiến thắng thật sự. Người may mắn nhất là người được sống trong hòa bình. Các con hãy biết trân trọng điều đó."

Đối với cựu chiến binh Nguyễn Ngọc Kháng, ký ức về mùa hè đỏ lửa năm 1972 không chỉ là những trận đánh dữ dội, mà còn là ký ức về tuổi trẻ, về tình đồng đội và về sự hy sinh của biết bao người lính đã ngã xuống để đất nước có được ngày thống nhất, hòa bình hôm nay.