Mùa hè năm ấy ở Thành Cổ: Lời hứa dang dở của người lính Nguyễn Văn Ta

Tháng 7 năm 1972, không khí ở thị xã Quảng Trị đặc quánh mùi thuốc phóng và bụi gạch vụn. Bầu trời hiếm khi có màu xanh, chỉ toàn một lớp sương mờ đục của pháo bầy và bom napan.

Nguyễn Văn Ta, một binh nhì vừa bước qua tuổi hai mươi, ngồi bó gối dưới một đoạn hầm chữ A đã sạt lở quá nửa sau trận pháo kích lúc rạng sáng. Quần áo anh bết dính bùn đất đỏ au và máu của những người đồng đội vừa nằm xuống hôm qua. Không có dáng vẻ của một người hùng trong các câu chuyện kể, Ta lúc này hốc hác, đôi mắt trũng sâu vì thiếu ngủ và hai bàn tay cáu bẩn đang run lên bần bật mỗi khi nghe tiếng rít xé gió của đạn pháo nổ mạn bờ sông Thạch Hãn.

Trong túi áo ngực của Ta là một cuốn sổ tay nhỏ, nhàu nát và ố vàng vì mồ hôi. Bên trong kẹp một bức thư viết vội bằng bút chì gãy ngòi, nét chữ nghệch ngoạc: "Mẹ, con vẫn khỏe. Hết trận này, con xin phép về gặt lúa phụ mẹ". Lời hứa ấy có lẽ là thứ duy nhất neo giữ tâm trí Ta khỏi sự điên loạn của chiến trường. Anh biết rõ, ở cái nơi mà sự sống được tính bằng từng phút, khái niệm "hết trận này" là một thứ vô cùng xa xỉ.

Chập tối, lệnh phòng ngự được truyền xuống. Địch bắt đầu phản kích bằng bộ binh có xe tăng yểm trợ nhằm chiếm lại góc đông nam của Thành Cổ. Tiếng loa xè xè gọi bộ đàm lọt thỏm giữa những tiếng nổ chát chúa. Ta bặm môi, gạt lớp đất cát rơi trên bệ khóa nòng khẩu AK-47, nhét vội nửa phong lương khô đang ăn dở vào túi quần.

Trận đánh diễn ra dồn dập và hỗn loạn. Ánh chớp đạn sáng lòa soi rõ những thân người xô ngã vào nhau. Cứ điểm của tiểu đội Ta chịu sức ép trực diện từ súng máy của địch. Khi tiếng hô "Xung phong" vang lên, Ta lao lên khỏi hầm. Không có những suy nghĩ lớn lao về lý tưởng trong khoảnh khắc đó, chỉ có bản năng sinh tồn và một mong muốn duy nhất: giữ bằng được ranh giới này để những đồng đội phía sau không bị tạt sườn.

Một tiếng nổ lớn hất tung mảng tường gạch rêu phong trước mặt. Đất đá ập xuống. Ta cảm thấy một lực va đập cực mạnh vào ngực trái. Tai anh ù đi, thế giới xung quanh bỗng chốc trở nên tĩnh lặng một cách kỳ dị. Ta ngã gục xuống lớp bùn nhão, lồng ngực bỏng rát. Cơn đau đến muộn nhưng thấu xương.

Anh nằm đó, mắt hướng lên bầu trời đêm Quảng Trị đang rực đỏ vì pháo sáng. Tay anh luồn vào trong túi áo ngực, những ngón tay dính đầy máu miết nhẹ lên cuốn sổ nhỏ. Không có lời trăng trối oanh liệt nào được thốt ra. Nguyễn Văn Ta nhắm mắt, hơi thở cuối cùng trút ra rất nhẹ, quyện vào làn khói đạn súng trường còn khét lẹt.

Anh nằm lại dưới chân bờ thành vỡ lở, vĩnh viễn tuổi hai mươi. Lời hứa về gặt lúa mùa thu năm ấy cùng mẹ, mãi mãi bị chôn vùi dưới lớp đất đỏ của Thành Cổ.