Nhân chứng trực tiếp tham gia các sự kiện lịch sử

MÙA KHÔ 1965 TRÊN QUỐC LỘ 20

Tháng 5 năm 1965, thực hiện nhiệm vụ mở rộng vùng giải phóng và rèn luyện Trung đoàn 4 mới thành lập, Tiểu đoàn 1 liên tiếp tổ chức các trận đánh trên đường 20 nhằm cô lập Chi khu Định Quán và buộc địch đưa lực lượng lớn đến giải tỏa. Sau khi nghiêm túc rút kinh nghiệm từ trận phục kích đầu tiên chưa diệt gọn đối phương, Tiểu đoàn 1 cùng Trung đoàn 4 xây dựng trận địa phục kích tại cầu La Ngà. Khi địch đưa lực lượng lớn cùng xe thiết giáp tiến quân, đơn vị đã giữ vững bí mật, hiệp đồng chặt chẽ,

Lai Châu03/07/2026Ban Biên tập tổng hợp1 lượt xem0 lượt chia sẻ

Để mở rộng và củng cố vững các cứ địa cách mạng khu vực miền Đông Nam Bộ, cũng để rèn luyện Trung đoàn mới thành lập, chấp hành mệnh lệnh của Bộ Tư lệnh T1. Ngày 6 tháng 5 năm 1965, Trung đoàn hành quân với khí thế quyết chiến quyết thắng về hướng đường 20 từ Long Khánh đi Đà Lạt.

Đến bàu Nước Sôi (Định Quán), Trung đoàn dừng lại và liên hệ với anh Sáu Vịnh, bộ phận Định Quán, tổ chức trinh sát và đánh nhỏ lẻ xung quanh Chi khu Định Quán, Tà Lài...

Trung đoàn trưởng Năm Tâm giao nhiệm vụ cho Tiểu đoàn 1 nghiên cứu, tổ chức đánh một trận giao thông trên đường 20. Đánh giao thông đối với Tiểu đoàn 1 đã quen thuộc. Tôi và Út Thắng tổ chức nghiên cứu quy luật hoạt động của xe và bộ binh địch trên đường 20. Vài ngay sau, Tiểu đoàn đã hình thành quyết tâm và kế hoạch đánh địch, báo cáo với Trung đoàn và được duyệt.

Thông thường, địch có một đội tuần tra đường gồm 3 xe bọc thép, 4 xe GMC đi từ hướng Long Khánh lên, qua Định Quán, tới Tà Lài thì quay về Long Khánh.

Đêm mùng 6 rạng sáng mùng 7 tháng 5, Tiểu đoàn hành quân bố trí ở phía nam đường 20, đoạn giữa Định Quán đi Tà Lài. Đánh chặn đầu là Đại đội 3 của Ba Thành, được tăng cường 2 khẩu ĐKZ 57, tổ chức bắn chặn xe đi đầu. Trinh sát Đại đội 3 bố trí một quả mìn định hướng đặt từ ta luy cao thổi ra mặt đường. Như vậy, bảo đảm chặn đầu buộc xe địch phải dừng lại. Đồng thời đội hình Tiểu đoàn phục dài trên 1 km. 8 giờ, đài quan sát báo đoàn xe đã tới cách đài 300m.

Tôi ra lệnh cho Đại đội 3 chuẩn bị chặn đầu khi xe tới, ĐKZ phát hỏa cũng là lệnh nổ súng của toàn Tiểu đoàn.

Hai khẩu ĐKZ bắn liền hai quả, mìn nổ nhưng một xe bọc thép vẫn chạy thoát lên Tà Lài, Đại đội 3 đuổi theo không kịp.

Sau 20 phút chiến đấu, Tiểu đoàn diệt 2 xe bọc thép, 4 xe GMC, một trung đội bảo an, thu 21 súng các loại. Mặc dù vẫn bảo đảm an toàn lực lượng nhưng đây là một trận đánh không diệt gọn.

Đại đội 3 họp kiểm điểm và tôi xuống dự. Nguyên nhân trận đánh chưa được xuất sắc là do anh em bố trí 2 khẩu ĐKZ bắn vào cùng một điểm, mìn định hướng cũng tập trung vào điểm bắn của hai khẩu ĐKZ để bảo đảm chặn chiếc xe đầu chắc ăn. Đúng như vậy, chiếc xe đầu trúng đạn đứng ngay. Nhưng chiếc thứ hai tăng tốc chạy vọt ra khỏi đội hình, chiếc thứ ba vì chạy sau 4 xe GMC nên bị diệt.

Sau trận đường 20 của Tiểu đoàn 1, Trung đoàn trưởng Năm Tân thấy không hài lòng, trận đánh không diệt gọn. Song vì ngại nên anh không phê bình mà cử anh Hai Sỹ - Trung đoàn phó xuống Tiểu đoàn góp ý với anh em. Tôi trình bày với anh Hai Sỹ:

- Ý chí thì không có vấn đề. Quyết tâm đánh địch rất cao nhưng kế hoạch chặn đầu có khuyết điểm. Hỏa lực ĐKZ và mìn chỉ nhắm vào một điểm. Không lường trước được chiếc sau lại càn chạy về trước quá nhanh. Tiểu đoàn đã họp rút kinh nghiệm. Anh Hai yên lòng, chúng tôi đã kiểm điểm rất nghiêm túc.

Anh Hai Sỹ, người đàn anh rất hiểu cán bộ, hiểu nết chiến đấu của Tiểu đoàn, song anh cũng nhắc nhở:

- Trung đoàn trưởng không hài lòng đó. Chú ý !

Sau trận đánh giao thông trên đường 20 của Tiểu đoàn 1, Trung đoàn cùng địa phương làm chủ đường 20 đoạn từ Định Quán đi La Ngà, cô lập Chi khu Định Quán, buộc địch phải lập cầu hàng không vận chuyển từ Sài Gòn lên Đà Lạt. Ý định của Ban Chỉ huy Trung đoàn là buộc địch phải chi viện quân lớn để giải tỏa Chi khu Định Quán, mở thông đường 20. Đúng theo kế hoạch của ta, Trung đoàn tổ chức trận địa phục kích từ cây số 109 đến cây số 111 đoạn phía bắc cầu La Ngà. Trận này, ta tổ chức đánh cấp trung đoàn, phân công Tiểu đoàn 3 chặn đầu, Tiểu đoàn 1 khóa đuôi.

Sau khi nhận nhiệm vụ, tôi về làm công tác tổ chức cho cán bộ khảo sát trên bản đồ và đi thực địa. Tôi phân công: Đại đội 2 của Chín Hướng bố trí giáp với Tiểu đoàn 3. Đại đội 3 do Ba Thành làm Đại đội trưởng giáp với Đại đội 2 còn Đại đội 1 do Hai Phê làm đại đội trưởng khóa đuôi. Đài quan sát do trinh sát bố trí cách đội hình Đại đội 1 khoảng 500 mét. Trận địa cối của Đại đội 4 do anh Lô - Đại đội trưởng bố trí sau khi quan sát sở của Tiểu đoàn, đối diện bên kia đường chuẩn bị lực lượng bắn tỉa và bắn theo yêu cầu.

Làm công tác tổ chức trên bản đồ xong, có ý kiến bàn:

- Trung đoàn không tin Tiểu đoàn 1 nữa mới để Tiểu đoàn 3 chặn đầu.

- Đánh thế này nhẹ hều ! Từ 10 xe trở lại thì Tiểu đoàn 3 xơi. Tiểu đoàn 1 thất nghiệp.

Nhận thấy tư tưởng cán bộ bị phân tán, có vẻ xem thường trận này, tôi bàn với anh Ba Nam - Chính trị viên cần phải chấn chỉnh kịp thời, bảo đảm đoàn kết và quyết tâm. Phần quân sự, tôi phân tích thêm về thực lực của địch

Họp anh em cán bộ lại, tôi nói:

- Không phải trung đoàn không tin Tiểu đoàn 1 mà ngược lại, ta đã cắt lộ 20, cắt đường tiếp tế đi Đà Lạt cô lập Định Quán, buộc địch phải dùng lực lượng lớn đi giải tỏa. Có thể từ 20 đến 30 xe GMC chở quân và từ 2 chi đội xe thiết giáp trở lên yểm trợ, đội hình địch sẽ dài.

Tôi tiếp tục lý giải:

- Tiểu đoàn 3 chặn đầu, địch sẽ dồn cục lại. Mật độ xe và sinh lực địch sẽ dày đặc trước chính diện với Tiểu đoàn 1. Nhiệm vụ Tiểu đoàn rất nặng. Các đồng chí phải tổ chức chiến đấu trong đại đội thật chu đáo, quyết tâm cao, xung phong thật nhanh, thật quyết liệt, không được coi thường.

Anh Ba Nam phân tích thêm cái hại của chủ quan, động viên toàn Tiểu đoàn quyết tâm “ĐÃ ĐÁNH LÀ THẮNG”.

Vào những ngày này, Trung đoàn kết hợp với lực lượng địa phương liên tiếp pháo kích Chi khu Định Quán, phá rã hết hệ thống ấp chiến lược trên đoạn Định Quán đi Tà Lài, làm cho địch càng thêm hoang mang rất có lợi cho ta.

Nhận thấy nguy cơ mất đường 20 lâu dài, Đà Lạt rất dễ bị cô lập; Đà Lạt kêu cứu, Định Quán hoang mang, dao động. Bằng mọi giá, Sài Gòn phải mở thông đường 20. Ngày 15 tháng 5, địch dùng Tiểu đoàn bảo an số 41 với 2 chi đội xe bọc thép 8 chiếc, tổ chức hành quân giải tỏa đường 20 đoạn Định Quán - Tà Lài và cứu nguy cho Chi khu Định Quán.

Sáng sớm, địch cho một phi đội trực thăng 2 chiếc lên rà soát, sục sạo dọc theo trục lộ và bắn phá những nơi chúng nghi ngờ.

8 giờ 30 phút, đài quan sát của Tiểu đoàn 1 báo cáo phát hiện xe địch đến cách cầu La Ngà 300 mét đang dừng lại, thả bộ binh xuống lục soát hai bên đường. Tôi ra lệnh toàn Tiểu đoàn ẩn nấp kỹ, không để lộ. Sau khi lục soát hai bên đầu cầu không thấy gì, địch lên xe, hành quân tiếp.

Đi đầu là 4 xe bọc thép qua khỏi đội hình Đại đội 1 thì tới xe GMC chở quân, mỗi xe cách nhau từ 10 đến 15 mét, tổng cộng là 15 xe.

Khi đội hình địch đến điểm phục cuối của Tiểu đoàn 3, ta nổ súng khóa đầu chính xác, ngay loạt đạn đầu, xe thiết giáp đi đầu bốc cháy và dừng lại.

Tôi ra lệnh cho Đại đội 1 của Hai Phê nhanh chóng khóa đuôi chiếm cầu La Ngà, không cho địch tháo chạy về Sài Gòn và cắt đuôi nếu chúng còn đuôi dài phía sau, cho Đại đội 2 xung phong ngay ra mặt đường đánh cắt đội hình chúng ra, chúng đã cảnh giác nhưng vẫn bị bất ngờ vì không ngờ lực lượng ta lớn vậy.

Cả tiểu đoàn địch rối loạn, chạy dồn về phía sau làm cho trận địa của Đại đội 1 mật độ địch dày đặc. Bốn thiết giáp của địch phía sau bắn như vãi đạn hòng ngăn chặn Đại đội 1 đang tiến công. Bộ binh Tiểu đoàn 41 địch chạy dồn về phía bên kia đường, kết hợp với thiết giáp chống cự quyết liệt.

Đại đội 2 nhận lệnh tập trung hỏa lực xung phong vượt đường, đánh tạt về trái, về hướng cầu La Ngà để cùng Đại đội 1 giải quyết địch co cụm.

Sau hơn 1 giờ chiến đấu quyết liệt, ta hoàn toàn làm chủ trận địa. Trên chính diện trận địa của Tiểu đoàn 1, địch chết và bị thương trên 100 tên. Tiểu đoàn bắt sống 11 tên, bắn cháy 19 xe, trong đó có 4 xe thiết giáp, thu trên 70 súng các loại.

Chiến thắng cầu La Ngà của Tiểu đoàn 1 nằm trong đội hình Trung đoàn 4 làm tôi nhớ về trận La Ngà đầu tiên năm 1948. Cũng tại đoạn đường lịch sử này, Chi đội 10 của anh Huỳnh Văn Nghệ thời đánh Pháp đã lập chiến công vang dội. Trận đánh gây tiếng vang mạnh mẽ dư âm đến tận nước Pháp.

17 năm sau trận La Ngà lần thứ nhất, Trung đoàn 4 giờ đây lại tô đậm thêm truyền thống “miền Đông gian lao mà anh dũng”. Chiến thắng La Ngà khuấy động toàn vùng đông - tây lộ 20, nam - bắc đường số 1, tạo điều kiện thuận lợi cho lực lượng địa phương Long Khánh, Định Quán, Gia Ray, Trà Tân, Xuân Lộc, phát triển và hoạt động có hiệu quả trên một địa bàn rộng lớn.

Trong sơ kết trận La Ngà. tôi nhắc lại với anh em:

- Như vậy, không thể nói Trung đoàn không tin Tiểu đoàn 1. Mà ngược lại, vì rất tin nên Trung đoàn đã giao phần chiến đấu nặng nhọc nhất cho Tiểu đoàn.

Tổng kết trận đánh ở Trung đoàn, đồng chí Năm Tâm, Trung đoàn trưởng nhận xét:

- Tiểu đoàn 1 giữ bí mật tốt trước trận đánh. Địch đi qua đội hình mà không phát hiện được. Trong chiến đấu, Tiểu đoàn thực hành động tác chiến thuật khóa đuôi và chia cắt tốt, chiến đấu dũng mãnh, đánh tiêu diệt. Tiểu đoàn đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ.

Đánh giá của Trung đoàn thêm niềm hứng khởi cho cán bộ, chiến sĩ Tiểu đoàn. Riêng tôi, tôi thầm cám ơn anh em đã không phụ lòng tin cậy của Tiểu đoàn trưởng, giúp tôi hoàn thành nhiệm vụ.

Bạn cũng đang lưu giữ
một câu chuyện lịch sử?

Hãy chia sẻ để ký ức không bao giờ bị lãng quên

Gửi câu chuyện của bạn