Mùa khô năm 1982 tại Battambang

Nắng chiều buông xám cối xuống dòng sông Tiền, ông Hai lặng lẽ gác mái chèo, vỗ vỗ khớp gối nhức nhối mỗi khi thời tiết chuyển mùa. Mảnh đạn M79 còn găm lại trong xương thịt như một chiếc kim chỉ nam kéo ông về những năm tháng nếm mật nằm gai trên chiến trường Campuchia thập niên 80. ​Đó là những năm tháng tuổi mười chín, mươi mươi gạt nước mắt chia tay rạch Mơn, khoác áo tân binh tiến vào chảo lửa Pailin. Chiến tranh không chỉ là tiếng súng đanh gọn của quân Pol Pot ẩn nấp sau những gốc thốt nốt, mà còn là nỗi ám ảnh mang tên "mìn K58" gài dày đặc dưới thảm lá mục. Chỉ một bước chân sẩy là một phần thân thể của đồng đội vĩnh viễn nằm lại rừng già. ​Ông Hai không bao giờ quên mùa khô năm 1982 tại Battambang. Nắng như thiêu như đốt, suối cạn đáy, ca-tông nước đeo bên hông nhẹ hẫng. Cả tiểu đội phải vắt từng giọt mủ đắng chát từ thân cây chuối rừng để chuyền tay nhau cầm cự qua cơn khát cháy cổ. Rồi trận phục kích đêm bên bờ sông Tonle Sap năm ấy, khói súng mù mạt, tiếng B41 xé tạc màn đêm. Người bạn đồng ngũ cùng quê Tiền Giang gục xuống ngay trước mặt ông, tay vẫn ghì chặt báng súng AK, mắt đau đớn nhìn về hướng quê nhà. ​Những mất mát tột cùng ấy chỉ dịu lại khi ông nhớ về ánh mắt sâu hoắm, nghẹn ngào của những người dân Khmer gầy guộc chắp tay vái chào (Sampeah) bộ đội Việt Nam khi được cứu thoát khỏi trại diệt chủng. ​Hơn bốn mươi năm trôi qua, chiến trường xưa giờ đã phủ xanh màu lúa mới. Trở về làm một lão nông miền Tây hiền lành, ông Hai mỉm cười nhìn những cánh cò chao ngợp trên cánh đồng quê hương. Máu xương của một thời hoa lửa đã lùi xa, nhường chỗ cho sự bình yên vô giá hôm nay.