MÙA LÚA CHÍN KHÔNG CÓ NGƯỜI GẶT

MÙA LÚA CHÍN KHÔNG CÓ NGƯỜI GẶT

Ở Hoàng Su Phì, mùa lúa chín luôn mang theo một vẻ đẹp khiến người ta dễ quên rằng những thửa ruộng bậc thang này cũng từng chứng kiến những cuộc chia ly. Những triền núi vàng óng dưới nắng, những căn nhà nằm giữa màu xanh của cây cối và tiếng người gọi nhau trong mùa gặt tạo nên một cuộc sống bình yên mà nhiều thế hệ hôm nay đã quen thuộc. Nhưng với những gia đình có người hy sinh trong chiến tranh, mỗi mùa lúa chín đôi khi lại là một lần ký ức trở về, bởi đã có những người ra đi đúng vào mùa lúa và không bao giờ còn trở lại để cùng gia đình đứng trên thửa ruộng năm nào.

Người thanh niên ấy là con trai cả trong một gia đình vùng cao. Anh quen với công việc đồng áng từ nhỏ. Mỗi mùa lúa đến, anh thường là người đi trước xuống ruộng, sửa lại bờ, kiểm tra nguồn nước rồi mới gọi mọi người cùng làm. Cha mẹ vẫn thường nói sau này anh lấy vợ, căn nhà sẽ có thêm tiếng trẻ con và những mùa lúa sẽ có thêm người cùng gặt.

Nhưng chiến tranh đến gần cuộc đời anh trước khi những dự định ấy kịp thành hiện thực.

Ngày nhập ngũ, mẹ anh gói cho con ít lương thực và một chiếc khăn. Anh nói với mẹ rằng mùa lúa năm sau sẽ về giúp gia đình.

Mẹ tin.

Người mẹ nào cũng muốn tin vào lời hứa của con mình.

Những tháng đầu, gia đình vẫn nhận được thư. Anh kể về đơn vị, về những người đồng đội và những ngày hành quân. Anh luôn nhắc đến quê nhà. Trong một lá thư, anh viết rằng nhớ nhất là mùi lúa chín và tiếng gọi nhau trong mùa gặt.

Lá thư ấy được mẹ giữ rất lâu.

Nhưng mùa lúa năm sau anh không về.

Rồi mùa lúa tiếp theo cũng không.

Tin báo hy sinh đến vào một buổi chiều.

Người mẹ đang chuẩn bị cơm tối.

Bà nghe xong, ngồi xuống bên cửa.

Không ai nói được gì.

Ngoài ruộng, lúa đang chín.

Mà người đáng lẽ phải có mặt ở đó lại không còn nữa.

Năm ấy, gia đình vẫn phải gặt lúa. Người cha làm thay phần việc của con. Mẹ anh cố gắng không khóc trước mặt mọi người. Những người trong bản đến giúp. Họ làm việc trong im lặng.

Có lẽ tất cả đều hiểu rằng mùa gặt năm ấy thiếu một người.

Từ đó, mỗi mùa lúa chín đều trở thành một mùa ký ức.

Người mẹ già đi, nhưng vẫn nhớ rõ ngày con rời nhà. Bà kể rằng trước khi đi, anh đứng trên bờ ruộng nhìn xuống rất lâu. Anh bảo sau này sẽ làm một căn nhà gần thửa ruộng để mỗi sáng mở cửa là nhìn thấy lúa.

Căn nhà ấy không bao giờ được xây.

Nhưng những thửa ruộng vẫn tiếp tục xanh, tiếp tục vàng qua từng mùa.

Nhiều năm sau, một người đồng đội của anh có dịp trở lại quê. Ông đi cùng gia đình đến thăm. Khi đứng trước ruộng lúa, ông kể rằng người lính ấy thường nói về quê. Trong những lúc nghỉ sau hành quân, anh hay nhắc rằng chỉ mong chiến tranh kết thúc để được về làm ruộng.

Người mẹ nghe xong chỉ mỉm cười.

Bà nói:

“Con tôi thích làm ruộng từ bé.”

Một câu nói rất bình thường.

Nhưng trong đó có cả một cuộc đời.

Bởi những người lính năm xưa phần lớn không phải những con người sinh ra để trở thành anh hùng. Họ là những người con của những gia đình bình thường, có ước mơ rất nhỏ bé: một mái nhà, một gia đình, một mùa lúa tốt, một cuộc sống yên ổn. Chính vì những ước mơ bình thường ấy mà sự hy sinh của họ càng trở nên lớn lao.

Ngày hôm nay, khi đứng trên những thửa ruộng bậc thang Hoàng Su Phì vào mùa lúa chín, người ta có thể chỉ nhìn thấy vẻ đẹp của thiên nhiên. Nhưng nếu lắng nghe những câu chuyện của các gia đình, sẽ hiểu rằng mỗi thửa ruộng còn chứa trong đó ký ức của nhiều thế hệ.

Những người đã hy sinh không nhìn thấy mùa lúa hôm nay.

Họ không nhìn thấy con đường mới.

Không nhìn thấy trường học.

Không nhìn thấy những đứa trẻ chạy trên triền núi.

Nhưng những điều ấy chính là cuộc sống mà họ đã góp phần bảo vệ bằng tuổi trẻ của mình.

Một mùa lúa nữa lại chín.

Người mẹ năm xưa nay đã không còn.

Những người trong gia đình tiếp tục làm ruộng.

Mỗi mùa gặt, họ vẫn nhớ đến người con đã không trở về.

Trên sườn núi, lúa vàng trải dài trong nắng.

Không còn tiếng bom.

Không còn tiếng gọi nhau giữa những cuộc hành quân.

Chỉ còn tiếng người gọi nhau gặt lúa.

Và có lẽ, đó chính là lời hồi đáp đẹp nhất của quê hương đối với những người đã nằm lại: mùa lúa vẫn chín, cuộc sống vẫn tiếp tục, và những gì họ hy sinh để bảo vệ đang được thế hệ hôm nay gìn giữ bằng một cuộc sống bình yên.