Mùa lúa không có người gặt

Mùa gặt năm ấy đến muộn.

Những bông lúa ngoài đồng đã cúi xuống, nặng trĩu hạt, nhưng người trong làng vẫn chưa thể thu hoạch hết. Nhiều người đi làm nhiệm vụ, những gia đình còn lại phải chia nhau từng thửa ruộng.

Nguyễn Thị Lý cũng vậy.

Chồng chị đã nhập ngũ từ mùa trước.

Ngày anh đi, đứa con trai mới hơn một tuổi. Nó chưa hiểu người đàn ông đeo ba lô trước mặt mình là ai. Chỉ thấy cha cúi xuống bế lên, nó cười rồi đưa tay nghịch chiếc quai ba lô.

Lý đứng bên cửa nhìn theo.

Chị không khóc.

Mãi đến khi bóng chồng khuất sau hàng tre, chị mới quay vào nhà.

Những mùa sau đó, chị vừa chăm con vừa làm ruộng.

Có hôm trời mưa, chị vẫn phải ra đồng. Có hôm tay đau nhức vì cấy cả ngày, tối về còn phải lo cơm nước.

Người làng thương chị, thỉnh thoảng sang giúp một buổi.

Nhưng Lý luôn từ chối nhận quá nhiều.

Chị bảo:

“Ruộng nhà mình, mình làm được.”

Chị làm như thể chỉ cần bận rộn thì thời gian sẽ trôi nhanh hơn.

Đứa con trai lớn dần.

Nó bắt đầu biết hỏi về cha.

Lý lấy chiếc áo cũ của chồng ra, chỉ cho con xem.

“Cha con mặc cái này ngày đi.”

Thằng bé ôm chiếc áo vào người, ngơ ngác.

Rồi một mùa gặt khác lại đến.

Lý đang bó lúa ngoài đồng thì thấy một người từ xa đi tới.

Chỉ nhìn dáng người, chị đã hiểu.

Tin báo tử đến vào một buổi chiều có nắng.

Chị ngồi rất lâu bên bờ ruộng.

Không gào khóc.

Chỉ nhìn những bông lúa trước mặt.

Cánh đồng vẫn vàng.

Gió vẫn thổi.

Người ta vẫn đang gặt ở những thửa ruộng bên cạnh.

Chỉ có từ ngày hôm đó, mỗi mùa lúa chín, Lý luôn dành lại một góc nhỏ không ai được động vào trong ngày đầu tiên.

Chị bảo để con trai mình biết rằng:

“Có một mùa cha con chưa kịp về gặt.”

Nhiều năm sau, người con trai trưởng thành, trở thành một người nông dân như mẹ.

Mỗi mùa gặt, anh vẫn nhớ lời mẹ.

Trước khi xuống ruộng, anh thường đứng thật lâu nhìn cánh đồng.

Có những người đã đi qua chiến tranh bằng tiếng súng.

Cũng có những người đi qua bằng những mùa lúa chờ đợi.

Và với gia đình Lý, người chồng, người cha ấy chưa bao giờ thật sự rời khỏi cánh đồng quê nhà.