MÙA MƯA

Nếu những năm tháng ở Tây Nguyên là ký ức về đại ngàn và bom đạn, thì quãng thời gian làm nhiệm vụ quốc tế tại Campuchia lại để lại trong bác Trần Văn Hùng nhiều cảm xúc rất đặc biệt. Bác kể rằng sau khi đất nước thống nhất, đơn vị của bác tiếp tục nhận nhiệm vụ sang Campuchia giúp nhân dân nước bạn ổn định cuộc sống và bảo vệ vùng biên giới. Những người lính trẻ năm ấy vừa trải qua chiến tranh lại tiếp tục lên đường trong một nhiệm vụ mới. “Lúc nhận lệnh đi, anh em ai cũng xác định còn khó khăn dài dài,” bác kể. Người viết nhìn đôi mắt đã in hằn dấu vết thời gian của bác mà cảm nhận rõ sự bình thản của người từng đi qua quá nhiều gian khổ. Những ngày đầu sang Campuchia, điều khiến bác nhớ nhất là cái nắng nóng gay gắt và những cơn mưa rừng kéo dài tưởng chừng không dứt. Địa hình phần lớn là rừng rậm, đường đi lầy lội, nhiều nơi còn hoang tàn sau chiến tranh. “Có nơi dân bản chẳng còn gì,” bác kể nhỏ.

“Nhà cửa đổ nát hết.” Đơn vị của bác vừa làm nhiệm vụ tuần tra, bảo vệ, vừa giúp người dân dựng lại nhà cửa, khai hoang ruộng đất và ổn định cuộc sống. Người viết hình dung những người lính Việt Nam mang trên vai không chỉ khẩu súng mà còn là trách nhiệm quốc tế và tình người giữa thời hậu chiến. Bác Hùng kể rằng mùa mưa ở Campuchia là khoảng thời gian cực nhất. Mưa có thể kéo dài hàng tuần liền. Đường rừng trơn trượt, quần áo lúc nào cũng ẩm ướt. Có những hôm cả đơn vị hành quân trong mưa từ sáng đến tối, người lạnh run nhưng vẫn phải tiếp tục nhiệm vụ. “Đêm ngủ võng dưới rừng, nước mưa tạt vào mặt không ngủ nổi,” bác nhớ lại. Có lần đơn vị phải vượt qua một con suối lớn giữa mùa nước dâng. Nước chảy xiết khiến ai cũng căng thẳng. Anh em phải buộc dây vào nhau để tránh bị cuốn trôi. “Chỉ sơ sẩy chút là nguy hiểm,” bác kể. Người viết cảm nhận được sự gian nan của người lính nơi đất bạn. Không chỉ đối mặt với hiểm nguy từ chiến sự còn sót lại, họ còn phải chiến đấu với thiên nhiên khắc nghiệt từng ngày. Nhưng điều khiến bác xúc động nhất không phải khó khăn mà là tình cảm của người dân Campuchia dành cho bộ đội Việt Nam. Bác kể có lần đơn vị dừng chân gần một bản nhỏ nghèo xơ xác. Người dân dù thiếu thốn vẫn mang cho bộ đội vài quả chuối, ít khoai và nước uống. “Mình thương dân lắm,” bác nói.

“Họ khổ mà vẫn quý bộ đội Việt Nam.” Có những hôm đơn vị giúp dân sửa lại mái nhà sau mưa lớn. Người lính trẻ năm ấy vừa cầm súng vừa cầm cuốc, cầm búa dựng lại từng căn nhà nhỏ cho người dân. “Lúc thấy bà con cười là mình cũng vui,” bác kể. Người viết nhận ra rằng, giữa chiến tranh và gian khổ, điều còn lại sâu sắc nhất chính là tình người. Một kỷ niệm khiến bác nhớ mãi là vào một đêm mưa rất lớn năm ấy. Hôm đó đơn vị đang đóng quân gần khu rừng giáp biên giới thì bất ngờ nghe tin có một gia đình người dân bị nước cuốn trôi mất căn chòi nhỏ. Không chờ lệnh lâu, anh em trong đơn vị lập tức mang đèn pin và dây thừng lao vào màn mưa. “Đêm tối đen, mưa như trút,” bác kể.

“Nhưng ai cũng cố đi tìm người.” Sau gần hai giờ lội nước và tìm kiếm, đơn vị đã đưa được cả gia đình ấy ra nơi an toàn. Đứa bé nhỏ nhất trong nhà lúc được bộ đội bế lên vẫn còn run vì lạnh. “Người mẹ ôm con khóc mãi,” bác xúc động nói. Người viết lặng im nghe câu chuyện. Trong những năm tháng ấy, hình ảnh người lính không chỉ là người chiến đấu mà còn là chỗ dựa cho nhân dân giữa khó khăn. Dẫu vậy, cuộc sống nơi chiến trường vẫn đầy thiếu thốn. Lương thực nhiều khi không đủ. Có những đợt dài ngày, cả đơn vị chỉ ăn rau rừng với gạo độn. Muỗi rừng và bệnh sốt rét luôn là nỗi ám ảnh. Bác Hùng từng có thời gian sốt liên tục nhiều ngày. Người gầy rộc đi nhưng khi khỏe hơn một chút lại tiếp tục làm nhiệm vụ. “Ngày ấy ai cũng vậy,” bác cười nhẹ.

“Không ai muốn mình trở thành gánh nặng cho đồng đội.” Trong ký ức của bác, tình đồng đội là điều không bao giờ phai nhạt. Những người lính trẻ năm ấy sống cùng nhau, chia nhau từng ngụm nước, từng viên thuốc. Khi một người mệt, cả đơn vị cùng giúp đỡ. “Chiến tranh làm con người thương nhau hơn,” bác nói. Người viết nhìn người lính già trước mặt mà hiểu rằng những ký ức ấy sẽ theo bác suốt cuộc đời. Sau nhiều năm công tác và hoàn thành nhiệm vụ quốc tế, bác Hùng được cấp trên biểu dương, nhận Huân chương Chiến sĩ vẻ vang hạng Nhì và nhiều giấy khen của đơn vị. Nhưng khi nhắc về phần thưởng, bác chỉ trầm ngâm: “Huân chương quý thật, nhưng điều quý nhất là anh em còn được gặp lại nhau.” Năm 1981, bác trở về quê hương Hoằng Tiến sau gần một thập kỷ quân ngũ. Ngày đặt chân lên con đường làng cát trắng quen thuộc, bác đã đứng lặng rất lâu nghe tiếng sóng biển quê nhà. “Tôi từng nghĩ có thể mình sẽ không còn ngày trở về,” bác nói nhỏ. Đến hôm nay, dù chiến tranh đã lùi xa, những mùa mưa trên đất bạn Campuchia vẫn còn nguyên trong ký ức người lính già. Đó là những tháng ngày gian khổ nhưng đầy nghĩa tình, nơi tuổi trẻ của bác đã đi qua bằng tất cả lòng can đảm và trách nhiệm. Cuối buổi trò chuyện, bác Hùng nhìn xa về phía biển rồi chậm rãi nói: “Người lính đi qua chiến tranh hiểu hòa bình quý giá đến nhường nào. Vì vậy, còn sống ngày nào thì càng phải biết trân trọng cuộc sống ngày ấy.”