Mùa thu 1945 – Ký ức từ người làm nên lịch sử

Trong hồi ký Những năm tháng không thể nào quên, Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã tái hiện lại những ngày cuối tháng 8 và đầu tháng 9 năm 1945 – thời khắc thiêng liêng khi dân tộc Việt Nam bước sang một kỷ nguyên mới.

Sau thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám, chính quyền đã về tay nhân dân, nhưng tình hình đất nước vẫn vô cùng phức tạp. Ở miền Bắc, quân Tưởng Giới Thạch chuẩn bị kéo vào; ở miền Nam, thực dân Pháp dưới sự hậu thuẫn của quân Anh đang lăm le quay trở lại; trong nước, các thế lực phản động vẫn còn hoạt động. Trong bối cảnh đó, việc tổ chức lễ ra mắt một quốc gia độc lập trước toàn thể nhân dân và thế giới trở thành nhiệm vụ cấp thiết và đầy ý nghĩa.

Trong dòng hồi tưởng của mình, Đại tướng cho thấy không khí những ngày cuối tháng Tám là sự hòa quyện giữa khẩn trương và xúc động. Sau ngày Tổng khởi nghĩa thành công, ông đã có dịp gặp lại Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Hà Nội. Hình ảnh vị lãnh tụ giản dị, ánh mắt rạng ngời, để lại trong ông một ấn tượng sâu sắc – đó là niềm vui của người vừa chứng kiến thành quả của cả một hành trình đấu tranh bền bỉ.

Tại căn nhà số 48 Hàng Ngang, nơi doanh nhân yêu nước Trịnh Văn Bô dành cho cách mạng, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã âm thầm soạn thảo bản Tuyên ngôn Độc lập. Trong căn gác nhỏ thiếu ánh sáng, Người làm việc liên tục, khi viết tay, khi đánh máy, cẩn trọng trong từng câu chữ. Đại tướng kể lại một chi tiết đầy xúc động:

“Những người giúp việc trong gia đình không biết ông cụ… đang làm gì. Mỗi lần họ tới hỏi, cụ chỉ mỉm cười, nói không cần giúp gì. Họ không biết mình đang chứng kiến những giờ phút lịch sử.”

Từng dòng chữ được viết ra không chỉ là văn bản chính trị, mà còn là kết tinh của khát vọng độc lập đã âm ỉ suốt hàng thế kỷ của dân tộc Việt Nam.

Ngày 2 tháng 9 năm 1945, tại Quảng trường Ba Đình, theo hồi ức của Đại tướng, một khung cảnh chưa từng có đã diễn ra. Ngay từ sáng sớm, hàng vạn người dân đã đổ về quảng trường. Cờ đỏ sao vàng phủ kín không gian, băng rôn, khẩu hiệu bằng nhiều thứ tiếng được giăng khắp nơi. Hà Nội như bừng sáng trong niềm vui chung của cả dân tộc.

Trong giây phút thiêng liêng ấy, Chủ tịch Hồ Chí Minh bước lên lễ đài, giữa tiếng hò reo vang dội. Giọng đọc của Người không quá hùng hồn, nhưng theo Đại tướng, lại chứa đựng một sức mạnh đặc biệt – sức mạnh của niềm tin, của ý chí và của cả một dân tộc đang đứng lên làm chủ vận mệnh.

Khi đang đọc bản Tuyên ngôn, Người dừng lại hỏi:

“Tôi nói, đồng bào nghe rõ không?”

Và từ biển người phía dưới, một tiếng đáp vang lên như sấm:

“Có!”

Khoảnh khắc ấy, theo Đại tướng Võ Nguyên Giáp, là biểu hiện rõ nét nhất của sự gắn bó giữa lãnh tụ và nhân dân – một sự đồng lòng chưa từng có trong lịch sử.

Buổi lễ khép lại bằng những lời thề thiêng liêng bảo vệ độc lập dân tộc. Trong hồi ký, Đại tướng viết lại với tất cả xúc động:

“Lịch sử đã sang trang. Một kỷ nguyên mới bắt đầu: kỷ nguyên của Độc lập, Tự do, Hạnh phúc.”

Không chỉ dừng lại ở đó, ông còn ghi lại hình ảnh Chủ tịch Hồ Chí Minh viết thư Trung thu cho thiếu nhi trong năm đầu tiên của nền độc lập. Trong bức thư, Người vui mừng khi các em nhỏ từ thân phận nô lệ đã trở thành “những người tiểu chủ nhân của một nước độc lập”. Đó không chỉ là tình yêu thương, mà còn là niềm tin vào tương lai của dân tộc.

Qua những trang hồi ký của Đại tướng, mùa thu năm 1945 không chỉ là một sự kiện lịch sử, mà còn là một ký ức sống động, thấm đẫm cảm xúc và niềm tự hào. Đó là thời khắc mà cả dân tộc cùng bước sang một trang mới – trang của độc lập, tự do và khát vọng vươn lên.