MÙA THU ĐỊNH MỆNH: TỪ ĐẠI NGÀN TÂN TRÀO ĐẾN NẮNG VÀNG BA ĐÌNH
Tháng 5 năm 1945, trước những chuyển biến dồn dập của cục diện thế giới và trong nước, lãnh tụ Hồ Chí Minh quyết định rời Pác Bó (Cao Bằng) về Tân Trào (Tuyên Quang). Với tầm nhìn quân sự và chính trị sắc bén, Người chọn vùng đất "tiến có thể đánh, lui có thể giữ" này làm căn cứ địa trung tâm để trực tiếp chỉ đạo phong trào cách mạng cả nước, chuẩn bị mọi mặt cho trận quyết chiến cuối cùng.
Giữa đại ngàn Việt Bắc, trong căn lán nhỏ Nà Nưa đơn sơ nằm khuất dưới tán cây rừng, sức khỏe của Bác suy giảm nghiêm trọng vì những cơn sốt rét rừng ác tính liên miên. Thế nhưng, tâm trí Người vẫn luôn hướng về vận mệnh dân tộc. Đêm 13 tháng 8 năm 1945, khi nghe tin phát xít Nhật sắp đầu hàng Đồng minh, nhận thấy thời cơ lịch sử "ngàn năm có một" đã điểm, Người lập tức nén cơn đau bệnh, cùng Trung ương Đảng quyết định phát động Tổng khởi nghĩa trên phạm vi toàn quốc. Trong giây phút sinh tử ấy, lời căn dặn đanh thép của Người truyền tới đồng chí Võ Nguyên Giáp đã trở thành mệnh lệnh thép cho toàn Đảng, toàn quân: "Lúc này thời cơ thuận lợi đã tới, dù hy sinh tới đâu, dù phải đốt cháy cả dãy Trường Sơn cũng phải kiên quyết giành cho được độc lập!"
Không quản ngại cơ thể còn tiều tụy sau cơn bạo bệnh, Bác trực tiếp chủ trì Hội nghị toàn quốc của Đảng (từ ngày 14 đến 15/8) và Quốc dân Đại hội Tân Trào (ngày 16 và 17/8/1945). Dưới mái đình Tân Trào lịch sử, trước sự hiện diện của các đại biểu đại diện cho mọi tầng lớp nhân dân, tôn giáo và dân tộc khắp ba miền, Ủy ban Dân tộc Giải phóng Việt Nam — tức Chính phủ lâm thời — đã được thành lập do Hồ Chí Minh làm Chủ tịch.
Ngay sau Đại hội, để tập hợp và cổ vũ toàn dân đứng lên, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã gửi bức Thư kêu gọi Tổng khởi nghĩa đầy nhiệt huyết đến đồng bào cả nước:
"Giờ quyết định cho vận mệnh dân tộc ta đã đến. Toàn quốc đồng bào hãy đứng dậy đem sức ta mà tự giải phóng cho ta!"
Lời hiệu triệu của Người như tiếng kèn xung trận, khơi dậy và phát huy cao độ sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc. Triệu người như một, từ miền ngược đến miền xuôi, từ nông thôn đến thành thị, nhân dân ta nhất tề vùng lên với gậy tầm vông, giáo mác, cuốn phăng xiềng xích nô lệ của thực dân, phát xít và phong kiến. Chỉ trong vòng nửa tháng, cuộc Tổng khởi nghĩa đã giành thắng lợi rực rỡ ở Hà Nội (19/8), Huế (23/8), Sài Gòn (25/8) và nhanh chóng lan rộng ra toàn quốc.
Trở về Hà Nội giữa những ngày thu sục sôi khí thế chiến thắng, tại căn phòng nhỏ trên gác hai ngôi nhà số 48 phố Hàng Ngang, Chủ tịch Hồ Chí Minh miệt mài bên chiếc máy chữ cũ để dự thảo văn kiện trọng đại nhất của đất nước mới. Ngày 2 tháng 9 năm 1945, dưới bầu trời thu Ba Đình rực rỡ sắc cờ đỏ sao vàng, trước hàng chục vạn đồng bào đang hướng về lễ đài bằng gỗ mộc mạc, Chủ tịch Hồ Chí Minh thay mặt Chính phủ lâm thời trang trọng đọc bản Tuyên ngôn Độc lập. Giọng Người ấm áp mà đanh thép vang vọng khắp non sông, chính thức tuyên bố với toàn thế giới sự ra đời của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa — nhà nước công nông đầu tiên ở Đông Nam Á.
Chủ tịch Hồ Chí Minh có vai trò quan trọng trong việc chuẩn bị, tổ chức và lãnh đạo Cách mạng tháng Tám năm 1945. Với việc xác định đúng đường lối giải phóng dân tộc, nắm bắt thời cơ và phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân, Người cùng Đảng lãnh đạo nhân dân giành chính quyền, đưa Việt Nam bước vào kỷ nguyên độc lập dân tộc.
