MÙA THU ĐỘC LẬP

Đầu năm 1945, tình hình thế giới có nhiều biến động. Chiến tranh thế giới thứ hai bước vào giai đoạn kết thúc, phát xít Đức liên tiếp thất bại ở châu Âu, còn phát xít Nhật ngày càng suy yếu tại châu Á. Ở Việt Nam, nhân dân phải sống trong cảnh áp bức của chính quyền thực dân và phát xít, nạn đói cuối năm 1944 – đầu năm 1945 đã cướp đi sinh mạng của hơn hai triệu đồng bào.

Trong bối cảnh ấy, phong trào cách mạng phát triển mạnh mẽ trên khắp cả nước. Các đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân và Cứu quốc quân không ngừng mở rộng lực lượng, xây dựng căn cứ và chuẩn bị cho cuộc tổng khởi nghĩa.

Tháng 8 năm 1945, sau khi Nhật Bản tuyên bố đầu hàng Đồng minh vô điều kiện, thời cơ giành độc lập đã đến. Từ căn cứ Tân Trào (Tuyên Quang), Hội nghị toàn quốc của Đảng và Đại hội Quốc dân đã quyết định phát động Tổng khởi nghĩa trên phạm vi cả nước.

Là Ủy viên Quân sự của Việt Minh, Võ Nguyên Giáp được giao nhiệm vụ tổ chức và chỉ huy lực lượng vũ trang phối hợp cùng quần chúng nhân dân nổi dậy giành chính quyền. Ông cùng các đồng chí khẩn trương truyền đạt mệnh lệnh khởi nghĩa đến các địa phương, bảo đảm sự phối hợp thống nhất giữa lực lượng chính trị và lực lượng vũ trang.

Ngày 16 tháng 8 năm 1945, dưới bóng cây đa Tân Trào, Võ Nguyên Giáp đọc bản Quân lệnh số 1 trước các đơn vị Giải phóng quân. Những người chiến sĩ trẻ chỉnh tề trong hàng ngũ, mang theo niềm tin mãnh liệt rằng giờ phút độc lập của dân tộc đã cận kề.

Từ Tân Trào, các đơn vị nhanh chóng tiến về giải phóng Thái Nguyên và nhiều địa phương khác. Cùng lúc đó, nhân dân tại Hà Nội, Huế, Sài Gòn và hàng chục tỉnh, thành trên cả nước đồng loạt nổi dậy giành chính quyền.

Ngày 19 tháng 8 năm 1945, hàng chục vạn nhân dân Hà Nội tập trung tại Quảng trường Nhà hát Lớn, biến cuộc mít tinh thành cuộc biểu dương sức mạnh của cách mạng. Chính quyền nhanh chóng thuộc về nhân dân. Tiếp đó, Huế giành chính quyền ngày 23 tháng 8 và Sài Gòn ngày 25 tháng 8. Chỉ trong ít ngày, chính quyền cách mạng đã được thiết lập trên hầu khắp cả nước.

Những ngày cuối tháng Tám, Võ Nguyên Giáp cùng các đồng chí lãnh đạo trở về Hà Nội để chuẩn bị cho sự kiện trọng đại của dân tộc. Khắp các tuyến phố rợp cờ đỏ sao vàng, người dân từ khắp nơi đổ về Thủ đô với niềm vui và hy vọng.

Ngày 2 tháng 9 năm 1945, tại Quảng trường Ba Đình, Chủ tịch Hồ Chí Minh thay mặt Chính phủ lâm thời đọc bản Tuyên ngôn Độc lập, khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Giữa biển người và rừng cờ đỏ, Võ Nguyên Giáp lặng lẽ quan sát khoảnh khắc lịch sử mà ông và biết bao đồng chí đã cống hiến cả tuổi trẻ để giành lấy.

Sau này, Đại tướng nhiều lần khẳng định thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám là kết quả của sự đoàn kết toàn dân tộc, sự chuẩn bị lâu dài của cách mạng và việc nắm bắt đúng thời cơ lịch sử. Đó là thắng lợi mở ra kỷ nguyên mới: kỷ nguyên độc lập dân tộc gắn liền với quyền làm chủ của nhân dân Việt Nam.