Mùa Thu Độc Lập Mở Ra Kỷ Nguyên Mới Cho Dân Tộc Việt Nam

1. Bối cảnh lịch sử và sự chuẩn bị chu đáo qua các thời kỳ

Chủ nghĩa mác-lênin khẳng định cách mạng không thể thành công nếu chỉ trông chờ vào sự may mắn hay cơ hội ngẫu nhiên. Thắng lợi rực rỡ của Cách mạng Tháng Tám năm 1945 là kết quả của một quá trình chuẩn bị lâu dài, bền bỉ và toàn diện suốt 15 năm kể từ khi Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời năm 1930. Qua ba phong trào cách mạng lớn: Phong trào 1930 - 1931 với đỉnh cao Xô Viết Nghệ Tĩnh, Phong trào Dân chủ 1936 - 1939, và Phong trào Giải phóng Dân tộc 1939 - 1945, quần chúng nhân dân lao động đã được rèn luyện, thử thách và xây dựng lực lượng vững chắc.

Bước sang năm 1945, cục diện Chiến tranh thế giới thứ hai chuyển biến vô cùng dồn dập. Ở châu Âu, phát xít Đức hoàn toàn thất bại. Tại châu Á, phát xít Nhật đảo chính Pháp ngày 9/3/1945 để độc chiếm Đông Dương. Ngay trong đêm đó, Ban Thường vụ Trung ương Đảng đã họp và ra chỉ thị lịch sử "Nhật - Pháp bắn nhau và hành động của chúng ta", xác định kẻ thù chính lúc này là phát xít Nhật, phát động cao trào Kháng Nhật cứu quốc làm tiền đề cho Tổng khởi nghĩa. Đến giữa tháng 8/1945, khi Quân đội Liên Xô tiêu diệt đạo quân Quan Đông của Nhật và Mỹ thả hai quả bom nguyên tử xuống Nhật Bản, Thiên hoàng tuyên bố đầu hàng không điều kiện. Chính quyền tay sai ở Đông Dương hoàn toàn hoang mang, hoảng loạn.

1. Nghệ thuật chớp thời cơ và mệnh lệnh Tổng khởi nghĩa

Thời cơ cách mạng xuất hiện vô cùng ngắn ngủi, chỉ tồn tại trong khoảng thời gian từ khi Nhật đầu hàng Đồng minh cho đến trước khi quân Đồng minh vào Đông Dương giải giáp quân Nhật (từ giữa tháng 8 đến đầu tháng 9/1945). Nhận định rõ đây là thời cơ nghìn năm có một, Chủ tịch Hồ Chí Minh dù đang ốm nặng tại lán Nà Nưa (Tân Trào, Tuyên Quang) vẫn kiên quyết khẳng định: "Lúc này thời cơ đã đến, dù có phải đốt cháy cả dãy Trường Sơn cũng phải giành cho được độc lập!".

Từ ngày 13 đến ngày 15/8/1945, Hội nghị toàn quốc của Đảng họp tại Tân Trào quyết định phát động Tổng khởi nghĩa trong cả nước. Ngay sau đó, Đại hội Quốc dân Tân Trào đã thông qua 10 chính sách lớn của Việt Minh, bầu ra Ủy ban Dân tộc Giải phóng Việt Nam do Chủ tịch Hồ Chí Minh làm Chủ tịch. Lời kêu gọi Tổng khởi nghĩa của Bác nhanh chóng lan rộng khắp Bắc - Trung - Nam, thổi bùng lên ngọn lửa cách mạng sục sôi trong lòng hàng chục triệu người dân.

1. Diễn biến bão táp của cuộc Tổng khởi nghĩa trên toàn quốc

Cuộc Tổng khởi nghĩa diễn ra với tốc độ thần tốc, kết hợp chặt chẽ giữa đấu tranh chính trị của quần chúng với lực lượng vũ trang hỗ trợ, tiến công từ nông thôn vào thành thị và đạt thắng lợi quyết định tại ba trung tâm lớn:

• Hà Nội - Ngòi nổ cách mạng (19/08/1945): Hàng vạn quần众 tự vệ và nhân dân Hà Nội xuống đường biểu tình, nhanh chóng chiếm Bắc Bộ Phủ, Sở Cảnh sát, Bưu điện và các cơ quan đầu não của chính quyền tay sai. Sự sụp đổ của chính quyền thân Nhật tại Hà Nội tạo ra hiệu ứng dây chuyền trên toàn quốc.

Chỉ trong vòng chưa đầy 15 ngày (từ 14/08 đến 28/08/1945), cuộc Tổng khởi nghĩa đã giành thắng lợi hoàn toàn trên phạm vi cả nước, đưa chính quyền về tay nhân dân.

1. Tuyên ngôn Độc lập và sự ra đời của nước Việt Nam mới

Ngày 2 tháng 9 năm 1945, tại Quảng trường Ba Đình (Hà Nội), trước hàng chục vạn đồng bào, Chủ tịch Hồ Chí Minh thay mặt Chính phủ lâm thời trang trọng đọc bản Tuyên ngôn Độc lập. Bản Tuyên ngôn không chỉ khẳng định quyền tự do, độc lập thiêng liêng của dân tộc Việt Nam mà còn chính thức tuyên bố với thế giới sự ra đời của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa – Nhà nước công nông đầu tiên ở khu vực Đông Nam Á.

1. Tầm vóc và giá trị lịch sử muôn đời

• Đối với dân tộc: Cách mạng Tháng Tám đã đập tan hai tầng ách đô hộ của thực dân Pháp và phát xít Nhật, đồng thời xóa bỏ chế độ phong kiến lỗi thời. Sự kiện này biến người dân Việt Nam từ vị thế nô lệ trở thành người chủ thực sự của đất nước và vận mệnh mình.