Mùa xuân 1966 còn mãi trong ký ức Mẹ Nguyễn Thị Tuyết

Có những thời điểm dù đã đi qua hơn nửa thế kỷ vẫn không thể trở thành quá khứ đối với một người mẹ. Với Mẹ Việt Nam Anh hùng Nguyễn Thị Tuyết, đó là mùa xuân năm 1966 – mùa xuân người con trai duy nhất của Mẹ, khi ấy mới 15 tuổi, tham gia hoạt động cách mạng rồi vĩnh viễn không trở về. Từ ngày ấy đến nay, điều Mẹ mong mỏi nhất vẫn là tìm được hài cốt của con để đưa anh trở về với gia đình.

Mẹ Nguyễn Thị Tuyết nhiều năm sinh sống tại phường Thủy Phương, thị xã Hương Thủy, tỉnh Thừa Thiên Huế. Năm 2024, Báo Tin tức của Thông tấn xã Việt Nam và Báo Văn Hóa đều ghi nhận Mẹ ở tuổi khoảng 95, sức khỏe còn tương đối ổn định và minh mẫn. Tuy nhiên, các nguồn này không công bố năm sinh chính xác, vì vậy không nên lấy con số tuổi để tự suy ngược thành một năm sinh cụ thể trong hồ sơ.

Cuộc đời Mẹ gắn với mất mát đặc biệt lớn bởi Mẹ chỉ có một người con duy nhất. Người con ấy được các nguồn chính thống thống nhất ghi tên là Việt Nam Diện. Đây là cách viết tên xuất hiện trên cả Báo Tin tức – TTXVN và Báo Văn Hóa, nên khi nhập dữ liệu cần giữ nguyên là Việt Nam Diện, không tự sửa thành một tên khác chỉ vì cách gọi này tương đối đặc biệt.

Mùa xuân năm 1966, Việt Nam Diện mới 15 tuổi. Theo Báo Văn Hóa, dù tuổi đời còn rất trẻ, anh đã cùng nhân dân trong xã tham gia hoạt động cách mạng. Trong một lần hoạt động tại khu vực Dương Hòa, anh bị đối phương bắn chết và thi thể không được tìm thấy. Đó cũng là lý do, sau nhiều thập kỷ, gia đình vẫn chưa thể đưa hài cốt anh về quê hương.

Một chi tiết quan trọng khác được Báo Văn Hóa ghi nhận là đến năm 1977, Việt Nam Diện mới được công nhận là liệt sĩ. Như vậy, giữa thời điểm anh hy sinh năm 1966 và thời điểm được công nhận liệt sĩ có khoảng cách hơn mười năm. Đây là dữ kiện có nguồn cụ thể nên có thể sử dụng trong hồ sơ, nhưng hiện tôi chưa tìm được số Bằng “Tổ quốc ghi công”, số quyết định hay ngày tháng công nhận cụ thể để bổ sung.

Trên bàn thờ gia đình, di ảnh của liệt sĩ Việt Nam Diện đã phai màu theo năm tháng. Nhưng với Mẹ Nguyễn Thị Tuyết, ký ức về người con trai duy nhất không phai nhạt. Năm 2024, khi đã hơn 58 năm kể từ ngày con hy sinh, Mẹ vẫn chia sẻ với các cơ quan báo chí rằng mong muốn lớn nhất của mình là tìm được hài cốt của con để đưa về an táng.

Sau khi mất người con duy nhất, Mẹ tiếp tục cuộc sống của mình tại quê nhà. Báo Tin tức – TTXVN ghi nhận Mẹ đã nén nỗi đau để tiếp tục sống, lao động và đóng góp cho quê hương. Điều đặc biệt trong câu chuyện của Mẹ không phải là một chuỗi sự kiện chiến đấu trực tiếp của bản thân Mẹ – bởi các nguồn hiện có không cung cấp đủ dữ liệu để khẳng định điều đó – mà là hành trình sống tiếp sau khi người con duy nhất đã ra đi và chưa tìm được hài cốt.

Những năm tuổi cao, Mẹ nhận được sự chăm sóc của người thân. Năm 2024, Báo Tin tức ghi ông Nguyễn Văn Lanh, khi ấy 57 tuổi, là cháu rể đang sống cùng Mẹ. Báo Văn Hóa cũng cho biết gia đình người cháu đã chăm sóc Mẹ trong nhiều năm; khi ngôi nhà cũ xuống cấp, ẩm thấp, gia đình đã đưa Mẹ sang sinh sống trong ngôi nhà mới thuận tiện hơn.

Theo lời ông Nguyễn Văn Lanh được TTXVN dẫn lại, ở thời điểm năm 2024, sức khỏe của Mẹ tương đối ổn định, ít đau ốm vặt; Mẹ vẫn có thể tự đi lại và thực hiện nhiều sinh hoạt cá nhân. Ngoài chính sách trợ cấp của Nhà nước và sự chăm sóc của gia đình, Mẹ còn thường xuyên nhận được sự thăm hỏi của các cơ quan, đoàn thể tại địa phương. Công ty Dệt May Huế là đơn vị nhận chăm sóc, phụng dưỡng Mẹ.

Những hy sinh của gia đình Mẹ đã được Nhà nước ghi nhận từ khá sớm. Báo Pháp luật Việt Nam xác nhận Mẹ Nguyễn Thị Tuyết được phong tặng danh hiệu vinh dự Nhà nước “Bà mẹ Việt Nam Anh hùng” năm 1994. Mẹ đồng thời được tặng Huân chương Kháng chiến hạng Nhì và Bảng gia đình vẻ vang. Đây là những thông tin đã được nguồn thuộc Báo Pháp luật Việt Nam - cơ quan báo chí thuộc Bộ Tư pháp nêu rõ, vì vậy có thể đưa vào hồ sơ chính thức.

Năm 2024, phường Thủy Phương có 58 Bà mẹ Việt Nam Anh hùng được ghi nhận qua các thời kỳ; theo lãnh đạo địa phương được TTXVN dẫn lời, lúc đó Mẹ Nguyễn Thị Tuyết là Mẹ Việt Nam Anh hùng duy nhất còn sống trên địa bàn phường. Điều này càng khiến các hoạt động thăm hỏi, chăm sóc Mẹ trở thành một phần quan trọng trong công tác tri ân tại địa phương.

Sau cuộc sắp xếp đơn vị hành chính năm 2025, phường Thủy Phương, phường Thủy Dương và xã Thủy Thanh được hợp nhất thành phường Thanh Thủy, thành phố Huế. Vì vậy, khi đọc những tư liệu trước và sau năm 2025, có thể thấy địa chỉ của Mẹ được ghi khác nhau nhưng thực chất vẫn cùng một khu vực.

Thông tin mới nhất tôi kiểm tra được cho thấy ngày 11/7/2026, Mẹ Nguyễn Thị Tuyết vẫn đang sinh sống tại phường Thanh Thủy, thành phố Huế. Báo Sức khỏe & Đời sống cơ quan ngôn luận của Bộ Y tế ghi nhận một đoàn công tác đã trực tiếp đến thăm và tặng quà Mẹ tại nhà. Nguồn này giúp xác nhận tình trạng của Mẹ và địa danh hiện tại, thay vì chỉ dựa vào các bài báo từ năm 2024.

Từ mùa xuân năm 1966 đến nay đã qua sáu thập kỷ. Địa danh thay đổi, những bức ảnh trên bàn thờ đã phai màu và Mẹ đã bước vào tuổi rất cao, nhưng một câu chuyện vẫn chưa thể khép lại: hài cốt liệt sĩ Việt Nam Diện vẫn chưa được tìm thấy. Đối với Mẹ Nguyễn Thị Tuyết, đó không chỉ là một thông tin còn thiếu trong hồ sơ liệt sĩ, mà là cuộc chờ đợi người con duy nhất kéo dài gần trọn cuộc đời.

Câu chuyện của Mẹ vì vậy có thể được lưu giữ không chỉ như hồ sơ của một Bà mẹ Việt Nam Anh hùng, mà còn như ký ức về một người con tuổi đời mới 15 đã tham gia cách mạng và nằm lại tại Dương Hòa; về một người mẹ sống qua gần sáu thập kỷ với ước mong đưa con trở về. Đó cũng là lý do “Mùa xuân 1966” trở thành một dấu mốc đặc biệt trong hồ sơ của Mẹ Nguyễn Thị Tuyết.

Nguồn chính: Báo Văn Hóa, bài “Chăm sóc, phụng dưỡng các Mẹ Việt Nam Anh hùng”, Bài, ảnh: Sơn Thùy