MÙA XUÂN 1968 – KHI CẢ NƯỚC BƯỚC VÀO MỘT BƯỚC NGOẶT

Tết thường là thời gian người Việt Nam trở về với gia đình.

Những con đường quê đông vui hơn.

Những căn nhà sáng đèn.

Những bữa cơm đoàn tụ.

Nhưng Tết Mậu Thân năm 1968 lại diễn ra trong một hoàn cảnh hoàn toàn khác.

Chiến tranh vẫn đang diễn ra ác liệt trên cả hai miền Nam – Bắc.

Đến năm 1968, cuộc kháng chiến chống Mỹ đã bước vào một giai đoạn quyết liệt. Mỹ đã đưa quân chiến đấu trực tiếp vào miền Nam với quy mô lớn, đồng thời tiến hành chiến tranh phá hoại miền Bắc.

Trong bối cảnh đó, Trung ương Đảng quyết định tiến hành Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968.

Đây là một quyết định chiến lược có quy mô rất lớn.

Theo tư liệu của Bộ Quốc phòng, Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968 là một trong những thắng lợi quan trọng của quân và dân Việt Nam trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước.

Võ Nguyên Giáp khi ấy vẫn giữ vị trí quan trọng trong lãnh đạo quân đội.

Bộ Quốc phòng xác định ông là Tổng Tư lệnh Quân đội nhân dân Việt Nam đến năm 1975 và trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, ông cùng Bộ Chính trị chỉ đạo nhiều chiến dịch lớn, trong đó có Tổng tiến công Tết Mậu Thân 1968.

Nhưng Tết Mậu Thân không phải là một trận đánh đơn lẻ.

Đó là một cuộc tổng tiến công diễn ra trên phạm vi rất rộng.

Nhiều đô thị và địa bàn quan trọng ở miền Nam trở thành nơi diễn ra chiến sự.

Điều đặc biệt là thời điểm tiến công.

Tết Nguyên đán vốn là thời điểm có ý nghĩa rất lớn đối với đời sống xã hội Việt Nam. Việc lựa chọn thời điểm này tạo ra yếu tố bất ngờ và tác động mạnh đến tâm lý, chính trị.

Nhưng chiến tranh không bao giờ chỉ có một chiều.

Sau những ngày đầu, lực lượng cách mạng cũng chịu tổn thất lớn.

Nhìn nhận lịch sử một cách nghiêm túc cần thừa nhận đầy đủ cả những thắng lợi và tổn thất.

Điều làm nên ý nghĩa lịch sử của Mậu Thân 1968 không chỉ nằm ở việc lực lượng cách mạng đã tiến công vào nhiều địa bàn quan trọng.

Tác động lớn hơn nằm ở chỗ cuộc tiến công đã làm thay đổi nhận thức của dư luận Mỹ và quốc tế về khả năng tiếp tục chiến tranh.

Sau Mậu Thân, vấn đề chiến tranh Việt Nam trở thành một chủ đề ngày càng gây tranh luận gay gắt trong xã hội Mỹ.

Về mặt ngoại giao, cuộc đấu tranh trên chiến trường cũng tác động đến tiến trình đàm phán.

Ngày 31-3-1968, Tổng thống Mỹ Lyndon B. Johnson tuyên bố hạn chế ném bom miền Bắc và đề cập tới việc tiến hành đàm phán.

Những diễn biến ấy cho thấy chiến tranh không chỉ diễn ra trên chiến trường.

Nó còn diễn ra trong lòng xã hội, trên bàn ngoại giao và trong cuộc đấu tranh về ý chí.

Đó là điểm rất đáng suy ngẫm khi nhìn lại vai trò của Võ Nguyên Giáp trong những năm tháng ấy.

Một vị tướng không chỉ nhìn vào một trận đánh.

Tầm nhìn chiến lược đòi hỏi phải nhìn thấy tác động của chiến tranh đối với toàn bộ cục diện.

Một trận đánh có thể thắng về chiến thuật nhưng chưa chắc tạo ra thay đổi chiến lược.

Ngược lại, một chiến dịch có thể chịu tổn thất lớn nhưng vẫn tạo ra những tác động sâu rộng đến cục diện chung.

Lịch sử Mậu Thân 1968 cần được nhìn trong toàn bộ bối cảnh ấy.

Điều đặc biệt của những người chỉ huy trong thời chiến là họ phải đưa ra quyết định khi thông tin không bao giờ đầy đủ.

Không ai biết chính xác điều gì sẽ xảy ra sau một quyết định.

Không ai có thể nhìn thấy tương lai.

Nhưng họ phải lựa chọn.

Võ Nguyên Giáp đã trải qua nhiều hoàn cảnh như vậy trong sự nghiệp của mình.

Từ Phai Khắt – Nà Ngần, Việt Bắc, Biên giới, Điện Biên Phủ đến những chiến dịch trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, mỗi thời điểm đều đặt ra một bài toán khác nhau.

Mậu Thân 1968 là một trong những bài toán lớn nhất.

Nhìn lại hơn nửa thế kỷ sau, điều cần nhớ không phải chỉ là một vài hình ảnh của chiến trường.

Đó là một mùa xuân mà hàng vạn con người đã bước vào một cuộc chiến với niềm tin rằng họ đang góp phần thay đổi vận mệnh đất nước.

Và từ mùa xuân ấy, cuộc chiến tiếp tục đi đến những bước ngoặt mới.