MÙA XUÂN 1975 – NHỮNG NGÀY THẦN TỐC - TẬP 5: NHỮNG VỊ TƯỚNG TRÊN MỘT CHIẾN TRƯỜNG

Đêm 26 tháng 3 năm 1975.

Huế vừa được giải phóng.

Nhưng ở Hà Nội, căn phòng làm việc của Đại tướng Võ Nguyên Giáp vẫn sáng đèn.

Trên bàn là bản đồ miền Trung.

Một vùng đất rộng lớn từ Tây Nguyên kéo xuống duyên hải.

Tây Nguyên.

Huế.

Quảng Nam.

Đà Nẵng.

Những địa danh từng nằm trong hệ thống phòng thủ của đối phương giờ lần lượt được đánh dấu.

Nhưng người Tổng tư lệnh không nhìn lại những gì đã qua.

Ông nhìn về phía trước.

Phía trước là Đà Nẵng.

Và xa hơn nữa...

là Sài Gòn.

Một bản đồ – nhiều vị tướng

Trong chiến tranh, một vị tướng không thể chỉ nhìn vào một trận đánh.

Ông phải nhìn thấy cả chiến trường.

Phải biết đơn vị nào đang ở đâu.

Phải biết đối phương còn bao nhiêu lực lượng.

Phải biết con đường nào có thể đi.

Phải biết nếu một cánh quân tiến lên...

thì cánh quân bên cạnh phải làm gì.

Và quan trọng nhất:

phải biết khi nào thời cơ xuất hiện.

Đó chính là điều Võ Nguyên Giáp đang nhìn thấy.

Thời cơ.

Ở chiến trường miền Trung...

Lê Trọng Tấn cũng đang nhìn một bản đồ khác.

Nhưng với ông, bản đồ ấy không còn là những đường nét đơn giản.

Mỗi đường trên bản đồ là một con đường thật.

Mỗi dấu chấm là một vị trí thật.

Mỗi mũi tên là hàng nghìn người lính đang di chuyển.

Và mỗi quyết định...

có thể ảnh hưởng đến số phận của cả một chiến dịch.

Ông hiểu rằng Đà Nẵng không thể đánh theo cách thông thường.

Nếu tiến từng bước...

đối phương sẽ có thời gian củng cố.

Nếu đánh từng vị trí...

thời gian sẽ bị kéo dài.

Nếu để các lực lượng rút lui có thời gian tập hợp...

Đà Nẵng có thể biến thành một chiến trường kéo dài nhiều ngày.

Vì vậy...

phải đánh nhanh.

Nhưng đánh nhanh không có nghĩa là đánh liều.

Đánh nhanh phải đi cùng hiệp đồng.

Bộ binh phải biết xe tăng đang ở đâu.

Xe tăng phải biết pháo binh chi viện hướng nào.

Pháo binh phải biết bộ binh đang phát triển đến đâu.

Các đơn vị phải giữ liên lạc.

Và tất cả phải cùng tiến về một mục tiêu.

Chu Huy Mân – người hiểu chiến trường miền Trung

Trong một sở chỉ huy khác...

Chu Huy Mân theo dõi bản đồ Quân khu 5.

Ông đã có nhiều năm gắn bó với chiến trường này.

Ông hiểu những con đường.

Hiểu những vùng đất.

Hiểu những đơn vị đã chiến đấu ở đây suốt nhiều năm.

Và ông hiểu rằng...

để giải phóng Đà Nẵng nhanh chóng, không thể chỉ dựa vào quân chủ lực.

Phải sử dụng sức mạnh tổng hợp.

Quân chủ lực.

Bộ đội địa phương.

Lực lượng vũ trang tại chỗ.

Cơ sở cách mạng.

Tất cả phải phối hợp.

Một cán bộ bước vào.

“Báo cáo đồng chí, các đơn vị đang tiếp tục triển khai.”

Chu Huy Mân nhìn bản đồ.

“Các hướng đã liên lạc với nhau chưa?”

“Đang củng cố thông tin.”

“Phải bảo đảm liên lạc.”

“Rõ.”

Một cuộc trao đổi chỉ vài câu.

Nhưng phía sau nó là cả một hệ thống chỉ huy.

Ba vị trí – một mục tiêu

Hà Nội.

Quân khu 5.

Mặt trận Đà Nẵng.

Ba nơi.

Ba cấp độ chỉ huy.

Nhưng không phải ba cuộc chiến riêng biệt.

Tất cả nối với nhau bằng điện thoại.

Bằng điện báo.

Bằng vô tuyến.

Bằng những mệnh lệnh được truyền đi liên tục.

Một quyết định ở Hà Nội...

có thể trở thành một mệnh lệnh ở chiến trường.

Một thay đổi trên chiến trường...

có thể khiến kế hoạch phải điều chỉnh ngay lập tức.

Đó chính là chiến tranh hiện đại.

Đêm 26 tháng 3.

Một chiến sĩ thông tin ngồi bên máy vô tuyến.

Tiếng rè rè vang lên.

Một bức điện được truyền tới.

Anh ghi lại từng chữ.

Không được sai.

Không được nhầm.

Bởi chỉ một con số sai...

có thể khiến cả một đơn vị đi nhầm hướng.

Anh đọc lại.

Xác nhận.

Rồi truyền tiếp.

Ở đầu bên kia...

một người khác nhận.

Ghi chép.

Xác nhận.

Rồi tiếp tục truyền.

Một mệnh lệnh đi qua rất nhiều con người trước khi đến được người lính ngoài mặt trận.

Lê Trọng Tấn và bài toán ba ngày

Trong sở chỉ huy...

Lê Trọng Tấn nhìn đồng hồ.

Ông nhớ lại cuộc trao đổi với Đại tướng Võ Nguyên Giáp.

Bảy ngày.

Năm ngày.

Ba ngày.

Lúc ấy...

có lẽ không ai biết chính xác điều gì sẽ xảy ra.

Nhưng bây giờ...

chiến trường đã thay đổi.

Huế đã được giải phóng.

Đà Nẵng đang bị cô lập.

Đối phương đang mất khả năng tổ chức.

Thời cơ đã rõ hơn.

Ba ngày...

không còn là một yêu cầu quá xa vời.

Một sĩ quan báo cáo:

“Các đơn vị đã vào vị trí.”

Lê Trọng Tấn hỏi:

“Thông tin liên lạc?”

“Đã bảo đảm.”

“Pháo binh?”

“Đang triển khai.”

“Xe tăng?”

“Đã sẵn sàng.”

Ông gật đầu.

“Tiếp tục.”

Không có lời nào thừa.

Một chiến dịch không có chỗ cho sự chậm trễ

Rạng sáng.

Những đoàn xe tiếp tục di chuyển.

Pháo binh kéo về trận địa.

Bộ binh chuẩn bị.

Xe tăng xếp đội hình.

Những người lính ăn vội bữa cơm.

Có người tranh thủ viết vài dòng thư.

Có người kiểm tra lại trang bị.

Có người nằm xuống bên đường nghỉ vài phút.

Không ai biết trận đánh sẽ kéo dài bao lâu.

Nhưng họ biết...

sẽ bắt đầu rất sớm.

Ở phía bên kia...

Đà Nẵng cũng đang chuẩn bị.

Nhưng sự chuẩn bị ấy khác hoàn toàn.

Một bên là các đơn vị đang chủ động tiến lên.

Một bên là những lực lượng đang cố gắng giữ lại một hệ thống phòng thủ đang tan rã.

Một bên có thời gian rất ít.

Một bên cũng có thời gian rất ít.

Nhưng bên nào tận dụng được thời gian tốt hơn...

bên đó sẽ chiếm ưu thế.

29 tháng 3 đang đến

Trong sở chỉ huy...

đồng hồ tiếp tục chạy.

Lê Trọng Tấn nhìn bản đồ.

Chu Huy Mân theo dõi các hướng.

Ở Hà Nội...

Võ Nguyên Giáp nhận báo cáo.

Ba người.

Ba nơi.

Nhưng cùng nhìn về một điểm:

Đà Nẵng.

Có một điều rất đặc biệt trong những ngày cuối tháng 3 năm ấy.

Những vị tướng không thể trực tiếp điều khiển từng người lính.

Họ không thể nhìn thấy tất cả những gì xảy ra trên chiến trường.

Họ phải tin vào cấp dưới.

Tin vào cán bộ.

Tin vào đơn vị.

Tin vào khả năng của người lính.

Vì thế...

một mệnh lệnh tốt không chỉ là mệnh lệnh chính xác.

Nó còn phải tạo ra được sự chủ động cho những người thực hiện.

Lê Trọng Tấn hiểu điều đó.

Ông giao nhiệm vụ.

Xác định mục tiêu.

Xác định thời gian.

Xác định hướng tiến.

Nhưng trên chiến trường...

các đơn vị phải tự xử lý vô số tình huống.

Một cây cầu bị phá.

Một con đường bị chặn.

Một vị trí kháng cự mạnh hơn dự kiến.

Một đơn vị mất liên lạc.

Một đoàn xe bị chậm.

Tất cả đều cần được giải quyết ngay.

Không thể chờ mệnh lệnh từ cấp trên cho mọi việc.

Đó chính là sức mạnh của một quân đội đã trải qua nhiều năm chiến đấu.

Mệnh lệnh từ trên xuống.

Sự chủ động từ dưới lên.

Hai thứ kết hợp lại...

thành sức mạnh trên chiến trường.

Ngày 28 tháng 3.

Các cánh quân tiếp tục tiến.

Những tuyến phòng thủ bên ngoài Đà Nẵng lần lượt bị phá.

Các đơn vị càng lúc càng gần thành phố.

Trong sở chỉ huy...

một sĩ quan báo cáo:

“Khoảng cách đến trung tâm đã rất gần.”

Lê Trọng Tấn nhìn bản đồ.

Ông nói:

“Không dừng.”

Mệnh lệnh được truyền đi.

Không dừng.

Các đơn vị tiếp tục tiến.

Đêm 28 tháng 3.

Đà Nẵng đứng trước thời khắc cuối cùng.

Ở Hà Nội...

Võ Nguyên Giáp nhận được những báo cáo mới.

Ông nhìn đồng hồ.

Rồi nhìn bản đồ.

Ba ngày sắp kết thúc.

Ở mặt trận...

Lê Trọng Tấn cũng nhìn đồng hồ.

Ông biết ngày mai sẽ là ngày quyết định.

Một người lính thông tin nhận được mệnh lệnh cuối cùng trong đêm.

Anh ghi xuống.

Sau đó truyền đi.

Mệnh lệnh đi qua các sở chỉ huy.

Qua những tuyến liên lạc.

Qua những chiếc máy vô tuyến.

Cuối cùng đến những người lính đang chờ trong đêm.

Rạng sáng 29 tháng 3.

Pháo binh khai hỏa.

Bộ binh tiến.

Xe tăng tiến.

Nhiều hướng cùng lúc.

Đà Nẵng bắt đầu rung chuyển.

Trong khoảnh khắc ấy...

những quyết định của các vị tướng được biến thành hành động.

Võ Nguyên Giáp ở Hà Nội.

Lê Trọng Tấn trên cương vị Tư lệnh chiến dịch.

Chu Huy Mân tại chiến trường Quân khu 5.

Nhưng phía trước họ...

là hàng vạn người lính đang tiến lên.

Không có một vị tướng nào có thể tự mình giải phóng một thành phố.

Không có một bản đồ nào tự biến thành chiến thắng.

Chiến thắng chỉ xuất hiện khi:

mệnh lệnh đúng.

thời cơ đúng.

hiệp đồng đúng.

và người lính thực hiện đến cùng.

Chiều 29 tháng 3.

Đà Nẵng được giải phóng.

Một tin báo truyền đi.

Rồi một tin khác.

Những đường dây thông tin hoạt động liên tục.

Ở Hà Nội...

tin chiến thắng được xác nhận.

Võ Nguyên Giáp nhìn bản đồ.

Đà Nẵng đã được đánh dấu.

Một vùng lớn trên bản đồ miền Trung đã đổi màu.

Lê Trọng Tấn đứng trong sở chỉ huy.

Một sĩ quan báo cáo:

“Chiến dịch hoàn thành.”

Ông nhìn đồng hồ.

Ba ngày.

Ông chỉ nói:

“Báo cáo về Bộ.”

Chu Huy Mân cũng nhận được tin.

Ông nhìn ra ngoài.

Chiến trường Quân khu 5 đã bước sang một thời kỳ mới.

Nhưng không ai nghĩ rằng chiến tranh đã kết thúc.

Bởi trên bản đồ...

phía Nam vẫn còn một cái tên.

Sài Gòn.

Đêm ấy...

ba vị tướng ở ba nơi.

Ba người có thể không nhìn thấy nhau.

Nhưng cùng nhìn về một hướng.

Một cuộc chiến mới đang chuẩn bị bắt đầu.

Và lần này...

không còn là Đà Nẵng.

Không còn là Huế.

Mà là trận quyết định cuối cùng.