MÙA XUÂN 1975 – NHỮNG NGÀY THẦN TỐC - TẬP 9: NHỮNG NGƯỜI ĐỨNG SAU CHIẾN THẮNG

Đêm 29 tháng 4 năm 1975.

Ở một nơi nào đó trên chiến trường...

một người lính thông tin vẫn đang ngồi bên chiếc máy vô tuyến.

Đêm đã rất khuya.

Nhưng anh không được ngủ.

Chiếc máy trước mặt liên tục phát ra những âm thanh rè rè.

Anh cúi xuống.

Ghi.

Đọc lại.

Rồi truyền đi.

Một mệnh lệnh.

Một tọa độ.

Một thông báo.

Một tin chiến thắng.

Những câu chữ ngắn ngủi.

Nhưng phía sau mỗi câu chữ là hàng nghìn con người.

Có lẽ không ai nhớ tên người chiến sĩ thông tin ấy.

Không có bức tượng nào mang tên anh.

Không có bức ảnh nào nổi tiếng.

Nhưng nếu đường dây liên lạc bị đứt...

một đơn vị có thể không nhận được mệnh lệnh.

Một cánh quân có thể bị chậm.

Một trận đánh có thể mất thời cơ.

Vì thế...

trong chiến tranh,

người truyền tin cũng đang chiến đấu.

Ở một con đường khác...

một chiếc xe tải đang chạy trong đêm.

Người lái xe đã nhiều giờ không ngủ.

Hai tay anh giữ chặt vô lăng.

Phía trước tối đen.

Hai bên đường là rừng.

Phía sau là hàng hóa.

Đạn.

Xăng.

Lương thực.

Thuốc men.

Những thứ mà người lính phía trước đang chờ.

Anh không nhìn thấy trận đánh.

Nhưng anh biết...

nếu mình không đưa được chuyến hàng tới nơi,

những người ở phía trước sẽ gặp khó khăn.

Vì vậy...

anh tiếp tục lái.

Đường có thể bị bom phá.

Cầu có thể bị đánh.

Xe có thể hỏng.

Có những lúc...

người lái xe phải xuống cùng đồng đội sửa xe ngay giữa đường.

Không có xưởng sửa chữa.

Không có điều kiện thuận lợi.

Chỉ có vài dụng cụ đơn giản.

Một chiếc đèn.

Và đôi bàn tay.

Sửa xong...

lại lên đường.

Không ai hỏi:

“Bao giờ mới đến?”

Bởi tất cả đều hiểu:

phía trước đang chờ.

Một chiến thắng không chỉ có tiếng súng

Khi người ta nhìn lại một chiến dịch...

người ta thường nhớ đến tiếng pháo.

Nhớ đến xe tăng.

Nhớ đến những lá cờ.

Nhớ đến những vị tướng.

Nhưng một chiến dịch lớn còn có một phần khác ít được nhìn thấy:

hậu cần.

Một đoàn quân có thể tiến hàng trăm kilômét...

nhưng phía sau nó phải có hàng nghìn chuyến xe.

Một khẩu pháo có thể bắn...

nhưng phía sau nó phải có đạn.

Một chiếc xe tăng có thể tiến...

nhưng phải có nhiên liệu.

Một người lính có thể chiến đấu...

nhưng phải có lương thực và thuốc men.

Mùa Xuân 1975...

những đoàn quân tiến nhanh chưa từng có.

Tốc độ ấy không chỉ đến từ lòng quyết tâm.

Nó còn đến từ khả năng bảo đảm cho một lực lượng lớn cơ động liên tục.

Đường được mở.

Cầu được sửa.

Xe được sửa.

Nhiên liệu được chuyển.

Đạn được đưa lên.

Thông tin được nối.

Tất cả tạo thành một dòng chảy phía sau chiến trường.

“Thần tốc” bắt đầu từ đâu?

Ngày 7 tháng 4 năm 1975...

một bức điện của Đại tướng Võ Nguyên Giáp được gửi tới chiến trường:

“Thần tốc, thần tốc hơn nữa. Táo bạo, táo bạo hơn nữa. Tranh thủ từng giờ, từng phút…”

Những câu chữ ấy nhanh chóng được truyền tới các đơn vị.

Nhưng mệnh lệnh chỉ là điểm bắt đầu.

Để một đạo quân thực sự “thần tốc”...

phải có những con người biến nó thành hiện thực.

Một người lính thông tin truyền lệnh.

Một người lái xe tăng.

Một người lái xe tải.

Một chiến sĩ công binh.

Một người sửa cầu.

Một người sửa máy.

Một người nấu ăn.

Một y tá.

Một chiến sĩ cứu thương.

Một người bảo vệ kho.

Một người dẫn đường.

Hàng nghìn vị trí.

Hàng nghìn công việc.

Không phải ai cũng cầm súng.

Nhưng tất cả đều góp phần làm cho người cầm súng có thể tiến lên.

Người công binh

Một cây cầu bị phá.

Đoàn xe dừng lại.

Phía trước là dòng nước.

Không thể chờ.

Những người công binh lập tức xuống xe.

Họ đo.

Họ tính.

Họ dựng cầu.

Có khi phải làm việc suốt đêm.

Không có ánh sáng đầy đủ.

Không có máy móc hiện đại.

Chỉ có sức người và những dụng cụ trong tay.

Một người lính nhìn đồng hồ.

Đã gần sáng.

Anh hỏi:

“Bao giờ xong?”

Người công binh trả lời:

“Cố thêm một chút.”

Một chút ấy...

có thể là một giờ.

Một giờ ấy...

có thể quyết định cả một đoàn quân có đến kịp hay không.

Những người sửa xe tăng

Một chiếc xe tăng bị hỏng giữa đường.

Nếu bỏ lại...

đội hình có thể bị chậm.

Những người thợ kỹ thuật chạy tới.

Mở nắp máy.

Kiểm tra.

Sửa.

Không có nhiều thời gian.

Nhưng họ hiểu:

chiếc xe phải chạy.

Một người lính kỹ thuật lau mồ hôi.

Động cơ nổ.

Anh nghe.

Một tiếng.

Hai tiếng.

Rồi tiếng máy hoạt động ổn định.

Anh đứng dậy.

“Được rồi.”

Chiếc xe tăng tiếp tục đi.

Người thợ ở lại.

Rồi một chiếc xe khác xuất hiện.

Lại một nhiệm vụ khác.

Những người ở phía sau

Có những người không bao giờ đặt chân vào Dinh Độc Lập.

Có người chưa từng nhìn thấy Sài Gòn.

Có người chỉ biết chiến thắng qua một bức điện.

Có người nghe tiếng súng từ xa.

Nhưng họ vẫn góp sức.

Một người mẹ ở hậu phương gói những phần quà.

Một người thanh niên vận chuyển lương thực.

Một người dân sửa lại con đường.

Một người giữ cầu.

Một người dẫn đường.

Những đóng góp ấy có thể rất nhỏ.

Nhưng khi hàng triệu việc nhỏ cùng diễn ra...

chúng tạo thành một sức mạnh khổng lồ.

Tổng hành dinh

Trong khi đó...

ở Hà Nội,

Tổng hành dinh vẫn sáng đèn.

Ngày 30 tháng 4...

những người chỉ huy có mặt từ rất sớm.

Điện thoại liên tục đổ chuông.

Báo cáo từ các chiến trường được truyền về.

Các mũi tiến công đang tiến vào Sài Gòn.

Đại tướng Võ Nguyên Giáp sau này hồi tưởng rằng trên bản đồ tại Sở chỉ huy, những mũi tên đỏ đã tiến vào trung tâm thành phố.

Những người ở Tổng hành dinh không trực tiếp cầm súng.

Nhưng họ cũng không rời chiến trường.

Họ theo dõi từng hướng.

Từng đơn vị.

Từng mục tiêu.

Từng tin tức.

Một cuộc điện thoại.

Một mệnh lệnh.

Một báo cáo.

Một quyết định.

Rồi lại một cuộc điện thoại.

Chiến tranh lúc ấy không chỉ diễn ra ngoài chiến trường.

Nó diễn ra cả trong những căn phòng đầy bản đồ và máy điện thoại.

Những vị tướng

Võ Nguyên Giáp.

Văn Tiến Dũng.

Lê Trọng Tấn.

Chu Huy Mân.

Lê Đức Anh.

Và nhiều vị tướng, cán bộ chỉ huy khác.

Mỗi người một vị trí.

Mỗi người một nhiệm vụ.

Nhưng họ không thể tự mình tạo nên chiến thắng.

Một vị tướng ra lệnh.

Một người lính nhận lệnh.

Một chiến sĩ thông tin truyền lệnh.

Một người lái xe đưa người lính đến chiến trường.

Một người công binh mở đường.

Một người thợ sửa xe.

Một người y tá cứu thương.

Rồi người lính tiến lên.

Đó là một chuỗi dài.

Nếu một mắt xích bị đứt...

cả hệ thống sẽ gặp khó khăn.

Và những người đã không trở về

Trong niềm vui chiến thắng...

vẫn có những khoảng lặng.

Có những người đã hy sinh trước ngày 30 tháng 4.

Có người ngã xuống ở Tây Nguyên.

Có người ở Huế.

Có người ở Đà Nẵng.

Có người trên đường tiến về Sài Gòn.

Có người chỉ còn cách thành phố vài kilômét.

Nhưng không kịp nhìn thấy ngày chiến thắng.

Một người lính đặt chiếc mũ xuống.

Anh nhìn về phía thành phố.

Đồng đội của anh đã không còn.

Anh nói rất khẽ:

“Chúng tôi đã đến rồi.”

Không có câu trả lời.

Chỉ có gió.

Sài Gòn sau 11 giờ 30 phút

11 giờ 30 phút ngày 30 tháng 4.

Lá cờ tung bay trên nóc Dinh Độc Lập.

Nhưng ở nhiều nơi khác...

những người lính vẫn đang làm nhiệm vụ.

Các mục tiêu tiếp tục được tiếp quản.

Các tuyến đường được kiểm soát.

Thông tin được truyền đi.

Chiến thắng được xác nhận.

Rồi...

những chiếc máy vô tuyến bắt đầu truyền một loại thông tin khác.

Không còn là:

“Tiến.”

“Chiếm lĩnh.”

“Phát triển.”

Mà là:

“Đã hoàn thành.”

Một chiến sĩ thông tin nghe câu ấy.

Anh ngồi im vài giây.

Rồi tháo tai nghe.

Đặt xuống bàn.

Lần đầu tiên sau rất nhiều ngày...

anh không cần chờ một mệnh lệnh mới.

Anh đứng dậy.

Bước ra ngoài.

Trời đã sáng.

Người dân

Ngoài đường...

người dân bắt đầu bước ra.

Có người nhìn đoàn quân.

Có người vẫy tay.

Có người mang nước.

Có người mang hoa quả.

Có người chỉ đứng nhìn.

Một thành phố vừa bước ra khỏi chiến tranh.

Một em bé ngồi trên vai cha.

Em nhìn những chiếc xe tăng.

Có lẽ em chưa hiểu chiến tranh là gì.

Cũng chưa hiểu vì sao người lớn lại xúc động.

Em chỉ biết...

hôm nay có rất nhiều người ra đường.

Một người lính nhìn đứa trẻ.

Anh mỉm cười.

Có lẽ...

đó là câu trả lời đẹp nhất cho những năm tháng chiến đấu.

Không phải những tấm bản đồ.

Không phải những con số.

Không phải những danh hiệu.

Mà là...

một đứa trẻ được lớn lên trong hòa bình.

Nhiều năm sau

Những người từng lái xe.

Những người từng truyền tin.

Những người từng sửa cầu.

Những người từng hành quân.

Dần già đi.

Có người trở về quê.

Có người tiếp tục công tác.

Có người mang theo những vết thương.

Có người mang theo ký ức.

Nhưng khi được hỏi:

“Ngày ấy anh làm gì?”

Có lẽ nhiều người chỉ nói:

“Chúng tôi làm nhiệm vụ.”

Một câu rất đơn giản.

Nhưng phía sau câu nói ấy...

là cả một tuổi trẻ.

Chiến thắng có thể được ghi bằng một ngày:

30 tháng 4 năm 1975.

Nhưng để đi đến ngày ấy...

là hàng nghìn ngày đêm.

Là mồ hôi.

Là máu.

Là những cuộc hành quân.

Là những con đường.

Là những chuyến xe.

Là những bức điện.

Là những người đã hy sinh.

Và là những con người bình thường...

đã làm những việc phi thường trong một thời đại đặc biệt.

Máy quay chậm rãi chuyển qua những hình ảnh:

Một chiếc máy vô tuyến.

Một bánh xe tải.

Một người công binh.

Một người lính.

Một chiếc xe tăng.

Một vị tướng bên bản đồ.

Một người dân đứng bên đường.

Một đứa trẻ.

Tất cả những hình ảnh ấy dần hòa vào nhau.

Một câu chuyện.

Một chiến thắng.

Một dân tộc.

Màn hình tối.

Một dòng chữ xuất hiện:

“LỊCH SỬ NHỚ TÊN NHỮNG VỊ TƯỚNG.”

Dừng vài giây.

Rồi dòng chữ tiếp theo:

“NHƯNG CHIẾN THẮNG ĐƯỢC LÀM NÊN BỞI HÀNG VẠN CON NGƯỜI.”

Cuối cùng:

“HỌ CÓ THỂ KHÔNG CÓ TÊN TRONG SÁCH…”

“…NHƯNG HỌ CÓ MẶT TRONG LỊCH SỬ.”