Mùa xuân không có tiếng súng

Mùa xuân năm 2025.

Nắng tháng Ba trải vàng trên con đường dẫn vào nghĩa trang liệt sĩ của huyện. Những hàng thông già khẽ lay động trong gió, từng cánh hoa ban trắng rơi lặng lẽ xuống những lối đi lát gạch. Không còn tiếng bom, không còn tiếng máy bay gầm rú, chỉ còn tiếng chim hót và tiếng bước chân của những người đến thắp hương cho những người đã nằm lại.

Ông Lê Văn Thắng, năm nay bảy mươi lăm tuổi, chống cây gậy tre chậm rãi bước qua từng dãy mộ. Trên ngực áo ông là tấm huy hiệu cựu chiến binh đã bạc màu theo thời gian.

Trong tay ông là một bó cúc vàng và một chiếc bi đông nhôm cũ.

Chiếc bi đông ấy đã theo ông suốt những năm tháng chiến đấu ở chiến trường miền Nam.

Mỗi năm, cứ vào dịp tháng Tư, ông lại mang nó đến đây.

Không phải để uống nước.

Mà để nhớ.

Năm 1974.

Thắng mới hai mươi bốn tuổi.

Anh là Tiểu đội phó của Đại đội bộ binh 9, đóng quân gần một cánh rừng cao su ở miền Đông Nam Bộ.

Đơn vị của anh vừa trải qua nhiều tháng chiến đấu liên tục.

Quần áo ai cũng sờn rách.

Đôi dép cao su mòn gần hết.

Có những ngày chỉ ăn cơm vắt với muối rang.

Nhưng chưa ai từng nghĩ đến chuyện bỏ cuộc.

Một buổi chiều cuối năm, đại đội trưởng thông báo:

"Chúng ta sẽ tham gia chiến dịch lớn vào mùa xuân tới."

Không ai hỏi thêm.

Mọi người đều hiểu.

Ngày quyết định đang đến gần.

Trong tiểu đội của Thắng có tám người.

Tình đồng đội gắn bó như anh em ruột.

Có Hùng – chàng trai Quảng Nam nói chuyện lúc nào cũng cười.

Có Quý – người Hà Tây trước đây là thợ rèn.

Có Mạnh – chàng thanh niên miền Tây luôn mang theo chiếc sáo trúc.

Và có Phúc – cậu em út mới mười tám tuổi.

Phúc nhập ngũ chưa đầy sáu tháng.

Tối nào cậu cũng lấy bức thư của mẹ ra đọc.

Đọc đến thuộc lòng.

Một lần, Hùng trêu:

"Thư có gì mà đọc mãi?"

Phúc cười ngượng.

"Mẹ dặn em phải sống để trở về."

Không ai cười nữa.

Ở chiến trường, ai cũng mang theo một lời dặn như thế.

Đầu tháng Ba năm 1975, đơn vị hành quân liên tục.

Ban ngày trú trong rừng.

Ban đêm vượt đường.

Tiếng pháo vọng từ xa ngày một nhiều.

Không khí khẩn trương lan khắp các đơn vị.

Một đêm nghỉ chân bên con suối nhỏ, Mạnh lấy chiếc sáo ra thổi.

Khúc nhạc quê hương vang lên da diết.

Thắng nhìn lên bầu trời đầy sao.

Anh chợt hỏi:

"Nếu chiến tranh kết thúc, các cậu muốn làm gì đầu tiên?"

Hùng trả lời ngay:

"Tôi sẽ về ôm mẹ."

Quý cười:

"Tôi mở lại lò rèn."

Mạnh nói:

"Tôi đi dọc đất nước, thổi sáo ở những nơi không còn tiếng súng."

Đến lượt Phúc.

Cậu im lặng một lúc rồi đáp:

"Em muốn được ngủ một giấc thật dài... mà không phải thức dậy vì báo động."

Cả tiểu đội nhìn nhau.

Một ước mơ quá giản dị.

Nhưng lúc ấy, nó xa vời biết bao.

Cuối tháng Ba.

Đơn vị nhận nhiệm vụ đánh chiếm một ngọn đồi khống chế tuyến đường tiếp viện của đối phương.

Trận đánh bắt đầu lúc rạng sáng.

Pháo binh gầm lên dữ dội.

Khói bụi phủ kín cả quả đồi.

Tiểu đội của Thắng xung phong ở mũi chính diện.

Tiếng súng nổ liên hồi.

Đạn xé rừng cây.

Mảnh đất rung chuyển.

Giữa lúc tiến công, Quý bị thương ở vai.

Anh nghiến răng tiếp tục chiến đấu.

Một lúc sau, Hùng lao tới kéo một đồng đội bị thương ra khỏi vùng hỏa lực.

Đúng lúc ấy, một loạt đạn quét ngang.

Hùng ngã xuống.

Thắng chạy đến.

Hùng vẫn còn tỉnh.

Anh nắm lấy tay Thắng.

"Nếu... cậu về trước... nói với mẹ tôi... là tôi không sợ..."

Đó là những lời cuối cùng.

Thắng siết chặt bàn tay đồng đội.

Khói súng làm mắt anh cay xè.

Nhưng anh biết mình không được phép dừng lại.

Tiếng còi xung phong lại vang lên.

Cả tiểu đội tiếp tục tiến lên.

Đến trưa, ngọn đồi được giải phóng.

Lá cờ giải phóng tung bay trên đỉnh cao.

Chiến thắng ấy đổi bằng máu của nhiều người.

Trong đó có Hùng.

Những ngày sau đó, đơn vị liên tục tiến quân.

Tin chiến thắng từ khắp các mặt trận truyền về.

Ai cũng cảm nhận được thời khắc lịch sử đang đến rất gần.

Sáng ngày 30 tháng 4 năm 1975, khi đơn vị đang làm nhiệm vụ bảo vệ tuyến đường, người liên lạc hớt hải chạy đến.

"Thắng rồi!

Sài Gòn giải phóng rồi!"

Không ai nói nên lời.

Có người bật khóc.

Có người ôm chầm lấy đồng đội.

Mạnh lặng lẽ lấy chiếc sáo ra.

Khúc nhạc hôm nào lại vang lên.

Nhưng lần này...

Không còn tiếng súng chen vào nữa.

Lần đầu tiên sau bao năm.

Mùa xuân đến trong sự bình yên.

Ít ngày sau, đơn vị tổ chức truy điệu những đồng đội đã hy sinh.

Thắng đặt chiếc bi đông của Hùng lên bàn tưởng niệm.

Đó là vật Hùng gửi anh giữ hộ trước trận đánh.

Anh chưa kịp trả.

Cũng không còn cơ hội trả nữa.

Từ hôm ấy, Thắng mang theo chiếc bi đông bên mình.

Như mang theo một người bạn.

Sau ngày xuất ngũ, Thắng trở về quê.

Anh lập gia đình.

Làm nghề nông.

Rồi trở thành cán bộ hợp tác xã.

Cuộc sống dần yên bình.

Những đứa con lớn lên trong tiếng trống trường.

Không biết đến hầm trú ẩn.

Không biết đến những đêm chạy bom.

Mỗi lần nhìn con ngủ ngon, Thắng lại nhớ đến câu nói của Phúc:

"Em chỉ muốn được ngủ một giấc không phải thức dậy vì báo động."

Hòa bình đã biến điều ước ấy thành hiện thực cho cả một thế hệ.

Năm 1998.

Thắng quyết định đi tìm gia đình Hùng.

Sau nhiều ngày dò hỏi, ông đến được ngôi nhà nhỏ ở Quảng Nam.

Mẹ Hùng khi ấy đã ngoài tám mươi tuổi.

Bà run run nhận chiếc bi đông.

Bà vuốt ve từng vết móp trên thân nhôm.

"Nó vẫn mang theo cái này..."

Bà ôm chiếc bi đông vào lòng.

Nước mắt lăn dài.

Thắng kể cho bà nghe những ngày cuối cùng của Hùng.

Rằng anh đã dũng cảm.

Rằng anh luôn nhắc đến mẹ.

Rằng anh ra đi với niềm tin đất nước sẽ hòa bình.

Bà lặng người rất lâu.

Rồi khẽ nói:

"Nó không về được...

Nhưng đất nước đã về."

Câu nói ấy theo Thắng suốt nhiều năm.

Mùa xuân năm 2025.

Sau khi thắp hương cho đồng đội, Thắng ngồi dưới gốc thông.

Một nhóm học sinh đến tham quan nghĩa trang.

Một cậu bé hỏi:

"Ông ơi, chiến tranh có đáng sợ không?"

Ông nhìn những hàng mộ trắng.

"Đáng sợ lắm."

"Vậy sao các ông vẫn ra trận?"

Thắng mỉm cười hiền hậu.

"Bởi vì chúng tôi mong các cháu sẽ lớn lên trong một mùa xuân không có tiếng súng."

Lũ trẻ im lặng.

Có cô bé cúi xuống đặt một nhành hoa cúc trước ngôi mộ vô danh.

Thắng chợt thấy sống mũi cay cay.

Ông biết rằng những người đồng đội năm xưa không hề mất đi.

Họ vẫn hiện diện trong từng con đường bình yên, trong tiếng cười trẻ nhỏ, trong những mùa lúa chín và trong những mùa xuân không còn bom đạn.

Ông đứng dậy, chỉnh lại bó hoa trên từng phần mộ.

Gió xuân thổi nhẹ.

Tiếng chuông từ ngôi đền tưởng niệm ngân vang giữa khoảng trời xanh.

Thắng ngước nhìn bầu trời thật lâu.

Năm mươi năm trước, bầu trời ấy từng phủ kín khói lửa.

Hôm nay chỉ còn những đàn chim bay về tổ.

Ông mỉm cười.

Bởi cuối cùng, điều mà Hùng, Phúc, Mạnh và biết bao người lính đã gửi gắm bằng tuổi trẻ của mình đã trở thành hiện thực.

Đó không chỉ là chiến thắng của một dân tộc.

Đó còn là chiến thắng của khát vọng được sống trong hòa bình.

Một mùa xuân không còn tiếng súng.

Một mùa xuân mà những đứa trẻ được cắp sách đến trường, người nông dân được gieo hạt trên cánh đồng không còn hố bom, và những người mẹ không còn đứng nơi đầu ngõ ngóng con trở về từ chiến trường.

Chính vì thế, mỗi mùa xuân đi qua, những cựu chiến binh như ông Thắng đều lặng lẽ thắp một nén hương cho đồng đội, không chỉ để tưởng nhớ những người đã khuất, mà còn để nhắc nhở thế hệ hôm nay rằng hòa bình là món quà vô giá, được đánh đổi bằng máu, nước mắt và những tuổi xuân đã mãi mãi gửi lại nơi chiến trường.