MÙA XUÂN KHÔNG NGỦ – LỘC NINH TRONG TỔNG TIẾN CÔNG VÀ NỔI DẬY NĂM 1968

Sau năm 1967, khi vùng căn cứ Dương Minh Châu – trong đó có Lộc Ninh, Bến Củi và Suối Ông Hùng – đã đứng vững trước những cuộc hành quân quy mô lớn của Mỹ và chính quyền Sài Gòn như Junction City hay Hòn Đá Vàng, thế trận tại khu vực này không còn là thế bị động đối phó như những năm trước mà đã chuyển dần sang thế chủ động chuẩn bị cho những bước tiến lớn hơn, bởi chính qua những cuộc càn quét đó, lực lượng cách mạng không những không bị phá vỡ mà còn tích lũy thêm kinh nghiệm, củng cố được hệ thống căn cứ, giữ vững được hành lang liên lạc và quan trọng nhất là giữ được lòng dân, tạo nên một nền tảng vững chắc để bước vào giai đoạn cao trào tiếp theo của cuộc kháng chiến.

Những tháng cuối năm 1967, không khí tại Lộc Ninh đã có sự thay đổi rõ rệt, không phải là sự ồn ào dễ nhận thấy mà là sự chuyển động âm thầm nhưng dày đặc hơn trong từng hoạt động, những chuyến đi ban đêm xuất hiện nhiều hơn, những cuộc họp trong rừng diễn ra thường xuyên hơn, những con đường mòn vốn quen thuộc nay trở thành những tuyến vận chuyển quan trọng, nơi mà từng gói lương thực, từng kiện vũ khí, từng mảnh giấy chứa đựng thông tin đều được đưa đi trong im lặng nhưng mang theo ý nghĩa của cả một chiến dịch lớn đang được chuẩn bị.

Người dân trong vùng không được thông báo cụ thể, nhưng qua những thay đổi ấy, ai cũng có thể cảm nhận được rằng sắp có một điều gì đó rất lớn xảy ra, bởi chưa bao giờ sự chuẩn bị lại diễn ra đồng bộ và khẩn trương đến như vậy, từ việc tích trữ lương thực, bố trí nơi trú ẩn, đến việc phân công người dẫn đường, liên lạc, tất cả đều được thực hiện một cách kín đáo nhưng chặt chẽ, như thể cả vùng đất đang cùng nhau nén lại để chờ một thời điểm bùng nổ.

Và thời điểm đó đã đến vào dịp Tết Mậu Thân năm 1968, khi cuộc Tổng tiến công và nổi dậy nổ ra đồng loạt trên toàn miền Nam, tạo nên một bước ngoặt lớn trong cục diện chiến tranh, trong đó Lộc Ninh không phải là nơi trực tiếp diễn ra những trận đánh vào đô thị lớn, nhưng lại giữ một vai trò đặc biệt quan trọng trong việc bảo đảm hậu cần, giữ vững hành lang và tạo điều kiện cho các lực lượng tiến công hoạt động liên tục.

Trong những ngày ấy, không khí tại Lộc Ninh không còn là sự tĩnh lặng của rừng mà là sự chuyển động liên tục của con người và phương tiện, ban đêm trở thành thời gian hoạt động chính, khi từng đoàn người lặng lẽ đi qua những con đường mòn quen thuộc, mang theo lương thực, vũ khí, tài liệu, trong khi lực lượng du kích làm nhiệm vụ dẫn đường, cảnh giới, bảo vệ, đảm bảo cho mọi hoạt động diễn ra an toàn, còn người dân thì tiếp tục đóng vai trò hậu phương, nuôi giấu cán bộ, giữ bí mật, sẵn sàng hỗ trợ bất cứ khi nào cần thiết.

Có những đêm không ai ngủ, không phải vì không muốn mà vì không thể, bởi mọi hoạt động đều diễn ra trong thời gian ngắn, liên tục, đòi hỏi sự chính xác và kịp thời, chỉ cần chậm một bước, lộ một tin, hoặc mất một tuyến đường, toàn bộ hệ thống có thể bị ảnh hưởng, chính vì vậy mà từng người, từ du kích đến người dân, đều ý thức rõ trách nhiệm của mình, giữ vững từng mắt xích trong một chuỗi hoạt động liên hoàn.

Ở phía trước, các chiến trường lớn rung chuyển bởi những đòn tiến công bất ngờ, trong khi ở phía sau, Lộc Ninh giữ cho dòng chảy ấy không bị gián đoạn, giữ cho lực lượng có thể tiếp tục tiến công, giữ cho thông tin được thông suốt, và chính vai trò đó đã góp phần quan trọng vào việc làm thay đổi cục diện chiến tranh, khi đối phương không còn giữ được thế chủ động tuyệt đối như trước, buộc phải phân tán lực lượng và đối phó trên nhiều hướng khác nhau.

Dù cuộc Tổng tiến công Mậu Thân 1968 chưa thể mang lại thắng lợi quyết định ngay lập tức, nhưng nó đã tạo ra một bước ngoặt lớn, làm lung lay ý chí và chiến lược của đối phương, đồng thời khẳng định khả năng tiến công của lực lượng cách mạng, và đối với Lộc Ninh, đây là một dấu mốc quan trọng trong quá trình trưởng thành, từ một vùng căn cứ chủ yếu giữ đất và chống càn, đã trở thành một phần không thể thiếu trong một chiến dịch quy mô lớn trên toàn miền Nam.

Nếu nhìn lại chặng đường từ năm 1946 đến năm 1968, có thể thấy rõ sự phát triển liên tục của vùng đất này, từ những ngày đầu còn phải âm thầm xây dựng cơ sở, đến những trận đánh đầu tiên, rồi những chiến công như bắn rơi máy bay năm 1952, trận sân bay Bến Củi năm 1957, và việc đứng vững trước các cuộc hành quân lớn năm 1967, tất cả đã tạo nên một nền tảng vững chắc để Lộc Ninh có thể đảm nhận vai trò quan trọng trong cuộc Tổng tiến công năm 1968, góp phần vào sự thay đổi của toàn bộ cục diện chiến tranh.

Chính từ những đêm không ngủ của mùa Xuân năm ấy, một mùa Xuân lớn hơn đã được chuẩn bị, một mùa Xuân mà bảy năm sau sẽ đến, khép lại toàn bộ cuộc chiến bằng một thắng lợi trọn vẹn, và khi nhìn lại, có thể thấy rằng mỗi bước đi trong suốt chặng đường ấy đều có dấu ấn của những con người và vùng đất như Lộc Ninh, nơi đã lặng lẽ giữ cho ngọn lửa cách mạng không bao giờ tắt.