Mùa xuân Lam Sơn hồi sinh

Sau những năm tháng bị vây hãm ở Chí Linh, có lúc ta tưởng ngọn lửa Lam Sơn chỉ còn là một đốm than đỏ giữa rừng sâu. Quân Minh truy đuổi không ngừng, nghĩa sĩ hao mòn vì đói rét, nhiều người ngã xuống mà chưa kịp thấy ngày thắng lợi.

Nhưng rồi mùa xuân đã đến.

Không phải mùa xuân của hoa nở và hội hè.

Mà là mùa xuân của sự hồi sinh.

Tôi hình dung buổi sáng đầu năm ở vùng Lam Sơn. Sương mỏng còn phủ trên đồi cọ, tiếng chim bắt đầu vang lên sau nhiều ngày mưa lạnh. Trong doanh trại, những gương mặt từng hốc hác nay đã có thêm chút ánh sáng.

Dân làng lại mang gạo vào rừng.

Nghĩa sĩ từ các vùng khác tiếp tục tìm đến.

Những người từng thất lạc nay lần lượt trở về.

Ngọn lửa tưởng sắp tắt bỗng cháy mạnh hơn.

Nếu kể bằng giọng của Nguyễn Trãi, có lẽ ông đã nghĩ:

“Ta hiểu rằng Lam Sơn chưa chết. Chỉ cần dân còn tin, nghĩa quân còn có thể đứng dậy.”

Ta đi cùng Lê Lợi qua những bản làng xứ Thanh. Người dân nghèo vẫn mở cửa đón nghĩa quân, vẫn chia phần gạo ít ỏi, vẫn giấu thóc dưới nền nhà để nuôi quân.

Có một bà cụ nắm tay ta mà nói:

“Các ông còn đánh giặc, chúng tôi còn hy vọng.”

Ta lặng người.

Bởi ta biết sức mạnh của Lam Sơn không nằm ở số quân trước mắt, mà nằm ở niềm tin trong lòng những con người bình thường ấy.

Mùa xuân năm ấy, nghĩa quân bắt đầu thay đổi.

Không còn chỉ nghĩ đến việc trốn tránh và sống sót.

Chúng ta bắt đầu nghĩ đến việc giành lại thế chủ động.

Các toán quân nhỏ được tổ chức lại.

Đường liên lạc giữa các vùng được nối thông.

Lương thực được tích trữ.

Người tài tiếp tục tìm về dưới cờ Lam Sơn.

Tôi thường tưởng tượng một buổi chiều, Lê Lợi đứng trên sườn đồi nhìn xuống thung lũng Lam Sơn. Gió xuân thổi qua rừng tre, dưới chân núi là những toán nghĩa sĩ đang luyện tập.

Ông quay sang hỏi ta:

“Tiên sinh, ông có tin ngày thắng lợi sẽ đến không?”

Ta không trả lời bằng những lời hùng hồn.

Ta chỉ nhìn những người dân đang gánh gạo vào doanh trại và nói:

“Khi dân còn nuôi ta, trời chưa bỏ ta.”

Đó không phải lời mê tín.

Đó là niềm tin vào lòng người.

Mùa xuân ấy, ta cảm nhận rõ một điều: cuộc khởi nghĩa đã vượt qua thời khắc nguy hiểm nhất. Từ một nhóm người bị truy đuổi trong rừng sâu, Lam Sơn đang dần trở thành nơi quy tụ hy vọng của cả vùng đất Thanh Hóa.

Đêm xuống, trong doanh trại không còn sự im lặng nặng nề như những ngày Chí Linh. Có tiếng người bàn kế sách, tiếng rèn vũ khí, tiếng đọc thư gửi các hào kiệt bốn phương.

Ngọn lửa giữa doanh trại cháy sáng hơn.

Ta ngồi bên lửa mà nhớ đến những năm đen tối ở Đông Quan, nhớ đến ngày tiễn cha ở ải Nam Quan, nhớ đến những dòng đầu tiên ta viết về nỗi đau mất nước.

Khi ấy, ta chỉ có nỗi đau.

Còn giờ đây, giữa rừng Lam Sơn, ta đã có thêm một điều khác:

Hy vọng.

Ta hiểu rằng mùa xuân thật sự của một dân tộc không chỉ là khi cây cối đâm chồi, mà là khi con người không chịu khuất phục.

Từ mùa xuân hồi sinh ấy, Lam Sơn sẽ bước sang một chặng đường mới: từ phòng thủ sang phản công, từ giữ lửa sang thắp lửa khắp non sông.

Và nhiều năm sau, khi đất nước sạch bóng quân Minh, ta vẫn nhớ nhất không phải ngày khải hoàn, mà là mùa xuân nhỏ bé giữa rừng Lam Sơn – mùa xuân mà những người tưởng đã mất tất cả lại tìm thấy niềm tin để bắt đầu lại từ đầu.

Bài học lịch sử

Sau những thất bại nặng nề nhất, điều quan trọng không phải là còn bao nhiêu sức mạnh vật chất, mà là còn giữ được niềm tin, sự đoàn kết và ý chí đứng dậy hay không.