MÙA XUÂN NĂM 1930 – ÁNH BÚA LIỀM ĐẦU TIÊN VÀ HẠT GIỐNG ĐỎ VẠN PHƯỚC - ĐỒNG CHÍ TRẦN THI
Dòng sông Dinh mùa khô năm 1930 chảy êm đềm bên bờ bãi Vạn Phước, nhưng sâu thẳm dưới lòng đất phù sa ấy là một mạch ngầm đang sục sôi chờ ngày bùng nổ.
Thời ấy, người nông dân quê mình khổ trăm bề: một cổ hai tròng thực dân và phong kiến, sưu cao thuế nặng, địa chủ cấu kết quan lại cướp từng bờ ruộng, hạt lúa làm ra phải nộp tô đến kiệt cùng. Nỗi uất hận dồn nén bao đời chỉ thiếu một ngọn hải đăng soi đường. Và luồng ánh sáng diệu kỳ ấy đã đến vào mùa xuân năm 1930 lịch sử.
1. Tháng 4/1930: Cuộc chuyển hướng lịch sử và hạt mầm Nông dân phản đế
Sau ngày 3/2/1930, khi lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc thống nhất các tổ chức cộng sản thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam, luồng gió cách mạng vô sản thổi bùng khắp dải đất duyên hải miền Trung:
Chuyển mình từ Đảng Tân Việt: Vào tháng 4/1930, các chi bộ của tổ chức Tân Việt Cách mạng Đảng tại Ninh Thuận (như Chi bộ Cầu Bảo, Đềpô xe lửa Tháp Chàm, Sở muối Cà Ná...) đã khẩn trương tiến hành rà soát, chuyển hầu hết những đảng viên ưu tú sang hàng ngũ của Đảng Cộng sản Việt Nam.
Người đảng viên đầu tiên của đất Ninh Phước:
Tôi may mắn được kết nạp vào Tân Việt Cách mạng Đảng từ tháng 7/1929 khi phong trào yêu nước đang âm ỉ cháy. Đến tháng 4/1930, tôi vinh dự được đứng vào hàng ngũ của Đảng Cộng sản, trở thành người đảng viên Cộng sản đầu tiên và là "hạt giống đỏ" đầu tiên nảy mầm trên mảnh đất Ninh Phước kiên cường.
Giờ phút nhận nhiệm vụ trước cờ Đảng bí mật, tôi hiểu rằng từ nay sinh mệnh của mình gắn liền trọn vẹn với sự nghiệp giải phóng dân tộc và người cày nghèo quê hương.
Chiếc nôi Nông dân phản đế Vạn Phước:
Không để lỡ thời cơ, tôi khẩn trương về lại quê nhà, tập hợp những thanh niên cùng chí hướng để thành lập tổ chức Nông dân phản đế làng Vạn Phước.
Tổ gồm tôi làm Tổ trưởng, cùng hai người bạn chiến đấu trung kiên là Lê Phiếm, Mai Mạnh và 6 hội viên nòng cốt được lựa chọn kỹ lưỡng từ "Hội Đồng ước" (một hội tương trợ truyền thống của dân làng). Đây chính là tổ chức quần chúng cách mạng đầu tiên, đặt nền móng cho phong trào nông dân toàn huyện sau này.
2. Ngày 01/5/1930: Lá cờ đỏ búa liềm và ba điểm chốt lịch sử
Hưởng ứng chủ trương của Trung ương Đảng phát động đợt đấu tranh kỷ niệm Ngày Quốc tế Lao động 01/5 trên phạm vi toàn quốc:
Sáng sớm ngày 01/5/1930 – Giờ hành động: Trong làn sương sớm còn mờ ảo ven sông, các tổ xung kích đã bí mật đột nhập các địa điểm trọng yếu:
Tại Đình làng Vạn Phước: Lá cờ đỏ búa liềm kiêu hãnh tung bay trên đỉnh nóc đình cổ – nơi linh thiêng thờ cúng tiền hiền của làng, giáng đòn phủ đầu vào chính quyền hương hào phong kiến.
Tại làng Phú Thọ: Cờ Đảng xuất hiện rực rỡ, thu hút ánh nhìn kinh ngạc và thán phục của hàng trăm người dân đi chợ sớm.
Trên ngọn cây me cổ thụ đầu làng Mông Nhuận: Lá cờ đỏ thắm phần phật bay trong gió sớm trên đỉnh ngọn me cao vút, án ngữ ngay trục đường qua lại, như một hiệu lệnh thức tỉnh buôn làng Chăm – Kinh cùng đứng lên.
Bão táp truyền đơn: Cùng thời khắc thiêng liêng ấy, hàng ngàn tờ truyền đơn in thạch màu đỏ kêu gọi: "Thợ thuyền, nông dân đoàn kết lại!", "Đả đảo đế quốc Pháp!", "Đòi giảm tô, bỏ sưu!" được rải trắng khắp các lối ngõ, bờ kênh, bến đò. Lần đầu tiên, người dân nghèo Ninh Phước tận mắt nhìn thấy biểu tượng búa liềm và hiểu rằng mình đã có Đảng dẫn lối.
3. Dòng thác đấu tranh và ngọn lửa Xô Viết Nghệ Tĩnh
Sau ngày 01/5, ngọn lửa đấu tranh không hề lụi tàn mà liên tục bùng phát thành các đợt hành động dồn dập:
Các làn sóng tháng 7, tháng 8 và tháng 10/1930: Vào các ngày 14/7, 01/8 và đặc biệt là đợt đấu tranh rầm rộ ngày 23/10/1930 nhằm chia lửa và ủng hộ phong trào Xô Viết Nghệ Tĩnh anh hùng, truyền đơn và khẩu hiệu cách mạng lại tiếp tục rực đỏ các làng xã.
Mũi tiến công dân sinh, dân chủ: Nông dân Vạn Phước dưới sự lãnh đạo của tổ Nông dân phản đế đã kéo đến nhà các địa chủ cường hào đấu tranh trực diện:
Kiên quyết chống lại việc địa chủ lấn chiếm đất công, đo thiếu bờ cõi.
Đòi hạ mức tô tức mùa khô, hoãn nợ thuế mùa giáp hạt.
Khí thế đấu tranh sôi sục của những người chân lấm tay bùn đã khiến bọn hội tề, kỳ mục trong vùng phải kiêng dè, lùi bước.
4. Thử thách khủng bố trắng và bản lĩnh kiên trung sau song sắt
Hoảng sợ trước sự trỗi dậy mạnh mẽ của phong trào vô sản, mật thám Pháp và tay sai đầu năm 1931 đã mở chiến dịch "khủng bố trắng", vây ráp gắt gao nhằm nhổ tận gốc hạt giống đỏ:
Sa vào tay giặc: Vào cuối năm 1930, do mạng lưới chỉ điểm và sự lùng sục ráo riết của địch, tôi cùng các đồng chí cốt cán như Củ Hùng, anh Nhảnh... lần lượt bị mật thám bắt giữ.
Lửa thử vàng trong ngục tối:
Chúng áp dụng mọi ngón đòn tra tấn dã man từ roi điện, kềm kẹp đến bỏ đói hòng tìm ra danh sách tổ chức Nông dân phản đế và đường dây liên lạc của Đảng.
Thế nhưng, ngọn lửa niềm tin vào Đảng đã biến những người tù cộng sản thành những tượng đài bất khuất. Không một ai hé răng khai báo, không một cơ sở nào bị lộ.
Đến năm 1932, khi mãn hạn tù trở về với thân thể đầy thương tích, chúng tôi lại lập tức tìm cách bắt liên lạc, hòa vào lòng dân Vạn Phước, tiếp tục nhen nhóm, khôi phục phong trào cách mạng bước vào các thời kỳ mới.
5. Chú thích lịch sử: Về dấu mốc Chi bộ Đảng năm 1944
Trong cuốn biên niên sử "Lịch sử Đảng bộ huyện Ninh Phước (1930 – 2000)", các nhà nghiên cứu lịch sử Đảng đã ghi nhận một tư liệu khảo dị rất đáng trân trọng:
Mặc dù từ tháng 4/1930, hạt giống đỏ đầu tiên (đồng chí Trần Thi) đã xuất hiện và tổ chức Nông dân phản đế đã hoạt động như một hạt nhân lãnh đạo phong trào;
Tuy nhiên, xét về mặt tổ chức Chi bộ cơ sở chính thức theo điều lệ Đảng, có ý kiến lịch sử ghi nhận rằng Chi bộ Cộng sản đầu tiên trên địa bàn huyện Ninh Phước được chính thức thành lập tại làng Vạn Phước vào năm 1944, do đồng chí Huỳnh Huyên làm Bí thư.
Dù nhìn nhận ở mốc hình thành đảng viên tiền bối 1930 hay sự kiện lập chi bộ chính thức năm 1944, làng Vạn Phước vẫn vĩnh viễn là "cội nguồn phát tích", là chiếc nôi sinh thành ra tổ chức Đảng của toàn huyện Ninh Phước.
Ý NGHĨA LỊCH SỬ BẤT TỬ
Nhìn lại năm 1930 đầy phong ba bão táp, người đảng viên tiền bối Trần Thi luôn khẳng định:
Năm 1930 là mốc son chói lọi nhất khai sinh ra linh hồn cách mạng của quê hương Ninh Phước:
Chấm dứt thời kỳ mò mẫm: Kể từ khi lá cờ búa liềm xuất hiện trên mái đình Vạn Phước và ngọn me Mông Nhuận ngày 01/5/1930, phong trào yêu nước của nhân dân địa phương đã chính thức hòa chung vào dòng thác cách mạng vô sản của cả nước dưới sự lãnh đạo duy nhất của Đảng.
Khẳng định khí phách kiên trung: Đòn tra tấn dã man của thực dân Pháp cuối năm 1930 không thể dập tắt được hạt giống đỏ. Từ hạt mầm Vạn Phước năm 1930, phong trào đã lớn mạnh thành các Hội Ái hữu (1940), lớp cán bộ nhà anh Ba Ngàn (đầu năm 1945), và làm nên cuộc khởi nghĩa thần tốc giành chính quyền ngày 22/8/1945 rực rỡ non sông.
Ánh búa liềm của mùa xuân năm 1930 ấy mãi mãi là ngọn đuốc soi đường cho các thế hệ con cháu Ninh Phước hôm nay tự hào tiếp bước, xây dựng quê hương ngày càng ấm no, giàu đẹp và văn minh.
