Mùa xuân Nam tiến
Trong hồi ký, bà Phan Thị Quế, cựu chiến sĩ Nam tiến nhớ lại: “Nghệ An quê tôi hồi đó, phụ nữ cũng tình nguyện tham gia Nam tiến đông lắm. Chỉ huy bảo tôi: “Vóc người em còm nhom thế này thì Nam tiến sao được”. Tôi cự lại “Còm là còm thế nào. Em học cứu thương ra mà”, thế rồi năn nỉ mãi cuối cùng cũng được gia nhập chi đội do anh An-từng phục vụ trong quân đội Pháp, sau đi theo cách mạng phụ trách. Chúng tôi hành quân bằng chuyến tàu hỏa riêng; ngày lên đường có quân nhạc đưa tiễn đến tận sân ga Vinh trong tiếng hoan hô của đông đảo bà con thành Vinh.Cận kề ngày Tết mà ra đi quả cũng ngậm ngùi, nhớ nhung, lưu luyến, nhưng rồi cái háo hức của tuổi trẻ, niềm vinh dự được đứng trong đoàn quân Nam tiến đã sớm xua tan nỗi nhớ nhà, nhớ Tết quê. Dọc đường hành quân qua mỗi miền quê, ngồi trên tàu ngó qua cửa sổ, chúng tôi cảm nhận được không khí Tết đang đến thật gần. Từ ga Chợ Thượng trở vào, đến ga nào chúng tôi cũng đều nhận được quà Tết của bà con địa phương, tình cảm thật sâu đậm...”.Không chỉ ở trong nước, mà Việt kiều ở Thái Lan, Lào, Campuchia cũng hăng hái hưởng ứng phong trào Nam tiến. Theo hồi ký của ông Lê Quốc Sản, nguyên Chi đội phó Chi đội Trần Phú, thì hồi đó, khi nghe tin quân Pháp gây hấn ở Sài Gòn, các tổ chức Việt kiều yêu nước ở Thái Lan và Lào đã tổ chức các chi đội hải ngoại và mua nhiều vũ khí gửi về “chia lửa” cùng đồng bào trong nước. Nhiều chi đội như: Cao Miên Việt kiều cứu quốc quân, Bộ đội hải ngoại Cửu Long, Chi đội Trần Phú... đã về nước sát cánh chiến đấu cùng quân và dân Nam Bộ từ rất sớm, góp phần ngăn chặn, làm chậm bước tiến của quân xâm lược trong giai đoạn đầu của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp.Nam tiến đã trở thành một phong trào sâu rộng khắp 3 miền Bắc-Trung-Nam và vượt cả ra ngoài biên giới quốc gia. Nó vượt qua cả khái niệm địa lý tiến về phương Nam, mà đạt tới chiều sâu của chân lý: “Nam Bộ là máu của máu Việt Nam, là thịt của thịt Việt Nam”; của tinh thần: Cả nước hướng về miền Nam thành đồng. Trong làn gió xuân nhè nhẹ ngày ấy, những anh lính Cụ Hồ vừa được hưởng niềm vui độc lập chưa bao lâu đã lại phải chia tay người thân đúng vào dịp Tết cổ truyền của dân tộc, hướng theo “tiếng súng vang sông núi miền Nam, ầm ầm đất nước Việt Nam...”.Ra đi ở tuổi mười tám, đôi mươi, các anh đâu có nghĩ rằng phải trải qua một cuộc trường chinh kéo dài đằng đẵng 30 năm mới thực hiện được trọn vẹn lời thề: Bao giờ kháng chiến thành công/ Chúng ta cùng uống một chung rượu đào! (“Gửi cho các chiến sĩ”, thơ chúc Tết Bính Tuất 1946 của Chủ tịch Hồ Chí Minh).
