MÙA XUÂN TOÀN THẮNG VÀ NHỮNG BƯỚC CHÂN KHÔNG NGHỈ

Hội trường chiều hôm ấy như nén lại khi Trung tá Lê Duy Mai nhắc đến mùa xuân năm 1975. Không phải mùa xuân của hoa lá, mà là mùa xuân của những bước chân hành quân không nghỉ.

Ông kể rằng đầu năm 1975, sau những thắng lợi liên tiếp ở Tây Nguyên, cục diện chiến trường thay đổi với tốc độ khiến nhiều người không kịp nhận ra. Những địa danh vốn giằng co suốt nhiều năm bỗng lần lượt được giải phóng. Tin chiến thắng truyền đi dồn dập như nhịp trống thúc quân.

“Khi ấy, chúng tôi cảm nhận rõ thời cơ đã đến,” ông nói. “Không ai nói thành lời, nhưng tất cả đều hiểu: nếu chậm một nhịp, lịch sử có thể rẽ sang hướng khác.”

Khi lệnh mở Chiến dịch Hồ Chí Minh được phát đi, đơn vị ông nhận nhiệm vụ hành quân thần tốc vào Nam, tham gia trong đội hình các cánh quân tiến về Sài Gòn. Mệnh lệnh ngắn gọn, dứt khoát. Thời gian không còn tính bằng ngày, mà bằng giờ.

“Chúng tôi đi suốt ngày đêm,” ông nhớ lại. “Không ai hỏi còn bao xa. Chỉ biết phải kịp thời cơ.”

Đường hành quân kéo dài hàng trăm cây số. Xe cơ giới, pháo binh, bộ binh nối đuôi nhau thành những dòng người và thép cuộn dài trên quốc lộ. Bánh xích xe tăng nghiến xuống mặt đường còn in dấu chiến sự. Có những đoạn đường đất đỏ bụi mù. Có những khúc cua còn bốc khói vì giao tranh vừa kết thúc.

Công binh làm việc xuyên đêm. Cầu bị đánh sập thì bắc cầu tạm. Đường bị cày nát thì san lấp. Ánh đuốc chập chờn soi những gương mặt sạm nắng. Không ai than mệt. Không ai chùn bước.

“Có hôm chúng tôi chỉ kịp ăn vội nắm cơm rồi lại lên đường,” ông kể. “Ngủ gật trên thùng xe, tỉnh dậy là tiếp tục hành quân.”

Nhưng giữa nhịp độ gấp gáp ấy, vẫn có những khoảnh khắc khiến người lính không thể quên.

Ông kể về một đêm cuối tháng Tư, khi đơn vị dừng chân ở ngoại vi Sài Gòn. Thành phố phía trước còn chìm trong ánh đèn vàng nhạt và bầu không khí căng thẳng. Phía sau lưng họ là chặng đường dài vừa đi qua.

Người dân quanh khu vực lặng lẽ bước ra. Không ồn ào. Không cờ hoa. Chỉ là những đôi mắt dõi theo đoàn quân trong im lặng. Một người phụ nữ mang thùng nước mát. Một em nhỏ đưa rổ khoai luộc còn nóng. Họ không nói nhiều, chỉ khẽ gật đầu.

Và có một cụ già tóc bạc, dáng gầy, bước đến nắm tay ông. Bàn tay ấy run nhưng ấm.

“Mong ngày mai đất nước liền một dải,” cụ nói.

Câu nói giản dị ấy như dồn nén bao nhiêu năm chờ đợi. Ông bảo, trong khoảnh khắc ấy, mọi mệt mỏi tan biến. Không ai còn nghĩ đến quãng đường đã đi. Chỉ còn nghĩ đến ngày mai.

Sáng ngày 30 tháng 4 năm 1975, không khí như đặc quánh lại. Các đơn vị giữ liên lạc liên tục. Tin tức truyền về dồn dập. Rồi thông báo quan trọng vang lên: chính quyền Sài Gòn tuyên bố đầu hàng vô điều kiện.

“Chúng tôi lặng đi vài giây,” ông kể. “Như không ai dám tin.”

Rồi tiếng reo hò bật lên. Có người ôm chầm lấy đồng đội. Có người bật khóc. Có người quỳ xuống đất.

“Không phải vì mệt,” ông nói khẽ. “Mà vì xúc động.”

Hai mươi năm chiến tranh. Hai mươi năm chia cắt. Bao nhiêu gia đình ly tán. Bao nhiêu người nằm lại trên khắp chiến trường từ Bắc vào Nam.

Hình ảnh xe tăng tiến vào Dinh Độc Lập đã trở thành biểu tượng của ngày toàn thắng. Nhưng như ông nói, phía sau hình ảnh ấy là những đoàn quân hành quân không nghỉ, là những bước chân bền bỉ vượt qua đói khát, mệt mỏi và hiểm nguy.

Có những người đã không kịp nhìn thấy thời khắc ấy.

Có những đồng đội ngã xuống ngay trên đường tiến về Sài Gòn. Chỉ cách hòa bình vài cây số. Chỉ cách ngày thống nhất vài giờ.

“Mỗi khi nghĩ đến họ, tôi thấy niềm vui ngày ấy luôn đi cùng một khoảng lặng,” ông trầm giọng.

Niềm vui của đất nước thống nhất. Và khoảng lặng dành cho những người không trở về.

Ngồi trong hội trường hôm nay, tôi nhìn những người lính năm xưa – nay mái tóc đã bạc, bước đi chậm rãi. Thật khó hình dung họ từng là những chàng trai đôi mươi, ba lô trên vai, ánh mắt rực sáng niềm tin.

Tôi cố hình dung con đường họ đã đi. Những đêm hành quân trong bóng tối. Những bữa cơm vội bên vệ đường. Những nhịp cầu dựng tạm trong ánh lửa. Những ánh mắt người dân gửi gắm hy vọng.

Mùa xuân 1975 trong ký ức họ không phải là tiếng chim hay sắc hoa. Đó là tiếng động cơ gầm vang. Là tiếng bộ đàm lách tách. Là nhịp bước dồn dập tiến về phía trước.

Và là giây phút đất nước liền một dải.

Tôi hiểu rằng mùa xuân ấy không chỉ là chiến thắng quân sự. Đó là sự khép lại của bao nhiêu mất mát. Là cái giá của tuổi trẻ gửi vào chiến trường. Là những ước mơ dang dở của biết bao người.

Hôm nay, chúng tôi được sống trong hòa bình. Được học tập dưới mái trường yên bình. Được ước mơ và lựa chọn con đường của riêng mình.

Nhưng mỗi khi nhắc đến mùa xuân toàn thắng, tôi không chỉ nghĩ đến niềm vui. Tôi nghĩ đến những bước chân không nghỉ. Nghĩ đến những người lính đã đi trọn con đường lịch sử ấy.

Và tôi hiểu rằng, trách nhiệm của thế hệ hôm nay không phải là cầm súng, mà là giữ gìn những gì họ đã đánh đổi bằng cả tuổi xuân.

Để mùa xuân năm 1975 mãi không chỉ là một trang sử,
mà là lời nhắc nhở về giá trị của hòa bình –
và về những bước chân đã đi đến tận cùng vì Tổ quốc.