Mùa Xuân Trở Lại
Ở Nhơn Hòa Lập, người ta thường nói rằng mùa xuân không chỉ đến từ những cơn gió nhẹ đầu năm hay sắc vàng của hoa mai trước ngõ. Với vùng đất từng đi qua khói lửa chiến tranh như nơi này, mùa xuân còn là cảm giác bình yên sau những tháng ngày mong ngóng, là tiếng cười trở lại sau những năm dài chia xa, là khoảnh khắc con người nhận ra quê hương mình vẫn còn nguyên vẹn sau bao mất mát. Có những mùa xuân được tính bằng ngày tháng trên tờ lịch, nhưng cũng có những mùa xuân được tính bằng sự hồi sinh của lòng người. Ông Năm Tòng ở xóm ven kinh thường kể rằng, hồi chiến tranh, mùa xuân đến không giống bây giờ. Hồi đó, người ta không đếm Tết bằng số ngày nghỉ hay mâm cỗ đầy, mà đếm bằng sự bình an còn giữ được sau một năm đầy biến động. Một buổi chiều cuối năm, khi gió từ rừng tràm thổi qua mái lá, người trong xóm đã bắt đầu chuẩn bị Tết theo cách riêng của mình. Không có nhiều tiền, chẳng có đủ thịt bánh, nhưng ai cũng cố sửa sang lại mái nhà, quét lại khoảng sân, vá lại tấm phên tre như để giữ cho mùa xuân có chỗ ghé vào. Mùa xuân của những năm tháng ấy giản dị lắm. Chỉ cần không có tiếng súng giữa đêm. Chỉ cần người đi công tác chưa kịp về vẫn còn tin nhắn gửi qua giao liên rằng “an toàn”. Chỉ cần cả nhà ngồi được với nhau quanh nồi cơm nóng là đã đủ gọi là Tết. Ông Năm nhớ rõ một mùa xuân năm ấy, khi Nhơn Hòa Lập vẫn còn nằm sâu trong vùng căn cứ giữa Đồng Tháp Mười. Nước ngoài đồng còn lạnh, gió đêm thổi qua rặng tràm nghe hun hút. Trong căn nhà lá nhỏ dựng tạm bên bờ kinh, má ông ngồi vá lại chiếc áo bà ba cũ của cha dưới ánh đèn dầu leo lét. Bên ngoài, tiếng mái chèo thi thoảng khua rất khẽ rồi mất hút vào màn đêm. Người lớn không ai nói nhiều, nhưng ai cũng hiểu ngoài kia vẫn còn bất trắc. Cha ông khi ấy là du kích giữ tuyến kinh phía ngoài rừng tràm, nhiều ngày chưa về. Má ông cứ thỉnh thoảng lại bước ra hiên, mắt nhìn mãi về phía bến nước như mong thấy bóng xuồng quen xuất hiện trong làn sương. “Tết rồi mà không biết ổng có về không,” má ông từng nói nhỏ như nói với chính mình. Nhưng rồi sáng mùng Một năm đó, khi trời còn chưa sáng rõ, một tiếng chèo khẽ chạm vào mạn bến vang lên. Cha ông trở về, áo còn vương bùn đất, gương mặt hốc hác vì nhiều đêm thức trắng, nhưng đôi mắt vẫn ánh lên niềm vui. Má ông đứng lặng vài giây như không tin, rồi quay mặt lau nước mắt thật nhanh. Không ai nói lời lớn lao. Chỉ là một bữa cơm đơn sơ hơn ngày thường một chút, có nồi cá kho, dĩa rau đồng và thêm vài câu chuyện nhỏ quanh ánh đèn dầu. Nhưng với họ, đó là mùa xuân. Là đoàn viên. Là niềm hy vọng rằng hòa bình rồi sẽ đến. Hồi đó, ở Nhơn Hòa Lập có biết bao người trẻ lên đường ngay giữa mùa xuân. Có người rời mái nhà tranh lúc ngoài sân mai vừa hé nụ. Có người chỉ kịp ăn vội bữa cơm chiều cuối năm rồi theo xuồng đi trong đêm. Những lời hẹn ngày ấy ngắn lắm: “Giữ sức khỏe nghen.” “Xong việc rồi về.” Hoặc chỉ là một cái gật đầu bên bến nước mà ai cũng hiểu có thể rất lâu mới gặp lại. Có những người trở về sau mùa xuân. Nhưng cũng có những người gửi tuổi trẻ mình lại giữa rừng tràm, giữa những bến kinh âm thầm của Đồng Tháp Mười. Rồi thời gian đi qua như con nước xuôi dòng. Chiến tranh lùi xa. Những mái nhà lá ngày nào dần thay bằng mái ngói, mái tôn chắc chắn hơn. Đường đất quanh co dần mở rộng thành đường bê tông sạch sẽ. Trường học sáng đèn mỗi sáng, tiếng trẻ nhỏ ríu rít vang lên thay cho những năm tháng chỉ nghe tiếng trống báo động giữa đêm. Bến kênh ngày trước từng chờ tin chiến sự giờ chờ chuyến hàng đầu năm, chờ con cháu đi làm xa trở về sum họp. Ông Năm giờ tóc bạc nhiều hơn, mỗi dịp cuối năm vẫn thích ngồi trước hiên nhìn lũ cháu chạy chơi dưới sân. Những cành mai trước cửa đã nở vàng rực từ lúc nào. Khói bếp cuối năm bay lên giữa buổi chiều se lạnh, mang theo mùi bánh tét mới vớt và tiếng cười rộn rã của con cháu về đông đủ. Có đứa cháu hỏi ông: “Ông nội, hồi xưa Tết có vui như bây giờ không?” Ông Năm cười hiền, nhìn xa về phía bến kinh nơi ánh chiều đang đổ dài trên mặt nước rồi chậm rãi nói: “Khác lắm con à. Hồi đó vui vì còn gặp được nhau. Bây giờ vui vì được sống trong hòa bình.” Câu nói ấy nghe đơn giản, nhưng đủ để khiến người ta hiểu rằng mùa xuân ở Nhơn Hòa Lập không chỉ là sự đổi thay của đất trời. Nó là kết tinh của những tháng năm đã đi qua gian khó, của những con người từng âm thầm gìn giữ quê hương bằng tất cả lòng can đảm và niềm tin. Vì vậy mà người dân nơi đây luôn quý mùa xuân theo một cách rất riêng. Họ vui với cái mới, nhưng không quên cái cũ. Họ đón năm mới bằng tiếng cười, nhưng vẫn dành một khoảng lặng để nhớ về những mùa xuân từng đi qua trong thiếu thốn, trong mong chờ và trong khát vọng bình yên. Để rồi mỗi lần hoa mai lại nở vàng bên hiên, mỗi lần khói bếp chiều cuối năm lại bay lên giữa xóm nhỏ, người ta hiểu rằng mùa xuân không chỉ trở lại với đất trời — mà còn trở lại trong ký ức, trong sự đoàn viên và trong lòng biết ơn của những người đã từng đi qua những tháng ngày chỉ mong một điều giản dị nhất: quê hương được bình yên. Vì thế, “Mùa Xuân Trở Lại” ở Nhơn Hòa Lập chưa bao giờ chỉ là câu chuyện của một mùa trong năm. Đó là câu chuyện của hy vọng trở về sau mất mát, của tiếng cười trở về sau những tháng ngày lặng im, và của một vùng quê đã đi qua giông gió để biết quý hơn từng ngày nắng mới trên chính mảnh đất nghĩa tình của mình./.
