MÙA XUÂN TRONG TRẠI – Ký ức thời hoa lửa

Chiến tranh lùi xa, nhưng mỗi khi cánh én báo hiệu mùa xuân về, lồng ngực ông Tư lại rạo rực một nỗi niềm khó tả. Giữa sắc mai vàng nở rộ nơi mảnh sân nhà bình yên, tâm trí ông lại ngược dòng thời gian, tìm về những năm tháng thanh xuân rực lửa tại một "trại" đặc biệt giữa đại ngàn Trường Sơn — Trại trung chuyển và điều dưỡng thương binh 200, nơi mà mỗi gốc cây, hòn đá đều in đậm vết son của một thời hoa lửa.

Tiếng sấm đầu xuân và căn hầm chữ A

Mùa xuân năm 1972 đến với Trại 200 không có tiếng pháo hoa, chỉ có tiếng bom gầm xé rách bầu trời đại ngàn. Gọi là "trại", nhưng thực chất đó là hệ thống những căn hầm chữ A kiên cố đào sâu vào lòng đất, nối với nhau bằng những lối giao thông hào chằng chịt, ẩn mình dưới tán rừng già rậm rạp.

Ông Tư ngày ấy mới mười chín tuổi, là chiến sĩ giao liên dẫn đường, vừa được đưa về trại điều trị sau một trận bom càn quét ở ngã ba Đồng Lộc. Bắp chân quấn băng trắng xóa, ông nằm cạnh anh chính trị viên tên Hùng — người đã mất đi cánh tay phải nhưng nụ cười lúc nào cũng rạng rỡ như nắng sớm.

"Tư này, cậu nghe thấy gì không?" Anh Hùng khẽ nghiêng đầu, thì thầm.

Tư lắng tai nghe. Vượt qua cả tiếng ì ầm xa xăm của máy bay B-52, có tiếng róc rách của con suối nhỏ trước cửa hang, và lạ chưa, cả tiếng chim hót líu lo đón nắng mới.

"Mùa xuân về rồi anh ạ," Tư đáp, lòng chợt thắt lại vì nhớ nhà, nhớ dáng mẹ hiền bên nồi bánh chưng xanh nơi quê nhà đồng bằng Bắc Bộ.

Sắc xuân giữa làn bom đạn

Ở nơi ranh giới giữa cái chết và sự sống mong manh này, đón Tết là một điều gì đó vừa xa xỉ, lại vừa vô cùng thiêng liêng. Ai cũng hiểu, ngày mai có thể bom rơi, có thể có người sẽ nằm lại, nên cái Tết trong trại phải thật trọn vẹn.

Chiều ba mươi Tết, cả trại rộn ràng hẳn lên. Những chiến sĩ còn đi lại được phụ giúp các cô y tá, hộ lý dọn dẹp vệ sinh hang ổ. Không có hoa đào, hoa mai, anh Hùng cùng mấy anh em thương binh lội suối, hái về những cành hoa rừng màu dại trắng muốt, tinh khôi cắm vào chiếc lọ làm từ vỏ đạn cao xạ \bm{37\text{mm}} đã đánh bóng sáng loáng.

"Bàn thờ Tổ quốc" được lập ngay trên một hòm đạn gỗ. Lá cờ Tổ quốc bằng vải dù được vuốt phẳng phiu, treo trang trọng ở chính giữa. Phía dưới là tấm ảnh Bác Hồ được cắt ra từ một tờ báo cũ đã sờn mép.

Bữa cơm tất niên của Trại 200 năm ấy là một "kỳ tích". Không có nếp nương để gói bánh chưng, mọi người dùng gạo tẻ loại ngon nhất, gói thành những chiếc bánh vuông vắn bằng lá dong rừng, nhân bánh chỉ có chút muối và vài lát thịt hoẵng do anh em thợ săn trong bản biếu. Vậy mà khi nồi bánh đỏ lửa dưới hầm bếp Hoàng Cầm, mùi thơm của lá, của nếp tỏa ra khiến ai nấy đều rơm rớm nước mắt.

Đêm giao thừa và tiếng hát át tiếng bom

Đêm ba mươi, rừng Trường Sơn chuyển lạnh. Tất cả thương bệnh binh và cán bộ chiến sĩ tập trung lại trong căn hầm lớn nhất. Ánh đèn dầu tự chế từ vỏ chai thuốc xuyên qua màn đêm, hắt lên những khuôn mặt sạm đen vì khói súng, những cơ thể mang đầy thương tích, nhưng ánh mắt ai nấy đều ngời sáng.

Đúng thời khắc giao thừa, tiếng radio đón Giao thừa của Đài tiếng nói Việt Nam vang lên rọt rẹt qua chiếc radio chạy pin bọc nilon cẩn thận. Giọng đọc thơ chúc Tết của Bác Hồ trầm ấm vang lên. Cả căn hầm im phăng phắc, chỉ có tiếng thở dài xúc động và tiếng sụt sùi của những cô gái trẻ mười tám, đôi mươi xung phong vào tuyến lửa.

Khi bài ca “Giải phóng miền Nam” vang lên, anh Hùng đứng dậy, bắt nhịp bằng cánh tay còn lại duy nhất.

Một người hát, rồi mười người, rồi cả trăm người cùng hòa giọng. Tiếng hát hào hùng, át cả tiếng gầm rú của máy bay địch trên đỉnh đầu. Những người lính gãy chân chống nạng đứng lên, những người bị thương ở ngực khẽ mím môi nén đau để cất cao lời hát. Đó không chỉ là ca khúc, đó là lời thề, là khát vọng hòa bình cháy bỏng của một thế hệ "xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước".

Cô y tá dịu dàng tên Mai bước ra giữa hầm, gửi tặng anh em một bài dân ca quan họ Bắc Ninh. Giọng hát ngọt ngào, trong trẻo như dòng suối mát lành, tưới tắm lên những tâm hồn chai sạn vì khói bom. Tư nhìn Mai, lòng dâng lên một cảm xúc nguyên sơ, trong trẻo. Giữa chiến trường khốc liệt, tình yêu đôi lứa, tình đồng chí hòa quyện vào nhau, trở thành thứ vũ khí kiên cường nhất.

Bình minh của niềm tin

Sáng mùng một Tết, nắng xuân rực rỡ xuyên qua những vòm lá, chiếu thẳng vào cửa hầm chữ A. Rừng Trường Sơn sau một đêm giông bão bỗng trở nên bình yên lạ thường.

Tư bước ra khỏi hầm, hít một hơi thật sâu cái không khí se lạnh, trong lành của buổi sớm đầu năm. Trên cành cây bị bom đánh cụt ngọn trước cửa trại, một mầm non xanh mướt đã kiên cường đâm chồi, nảy lộc tự bao giờ.

Anh Hùng đi đến bên cạnh, vỗ vai Tư:

"Thấy chưa cậu em? Sự sống luôn mạnh hơn cái chết. Mùa xuân này, chúng ta nhất định sẽ chiến thắng."

Mùa xuân năm ấy ở Trại 200 đã tiếp thêm sức mạnh cho Tư, cho Mai, cho anh Hùng và hàng ngàn chiến sĩ khác. Vài tuần sau đón Tết, vết thương lành, họ lại khoác ba lô, chào tạm biệt con suối nhỏ, tạm biệt căn hầm chữ A để tiếp tục ra trận, hướng về ngày toàn thắng.

Quá khứ khép lại, ông Tư khẽ nheo đôi mắt đã mờ chân chim nhìn đứa cháu nội đang vui đùa ngoài sân. Ký ức về mùa xuân trong trại thời hoa lửa ấy chưa bao giờ phai nhạt. Nó là ngọn lửa sưởi ấm ông suốt cuộc đời, là lời nhắc nhở thế hệ mai sau về một thời gian khổ nhưng vô cùng oanh liệt, nơi mùa xuân luôn nở hoa ngay giữa lòng bom đạn.