Mũi Dao Đêm Đông Biên Cương: Ký Ức Người Lính Trinh Sát Chiến Dịch Biên Giới (Thu - Đông 1950
Câu chuyện là dòng hồi tưởng của một cựu chiến binh thuộc Tiểu đoàn Trinh sát (Đại đoàn 308 - Đại đoàn Quân Phong). Là lực lượng mở đường cho Chiến dịch Biên giới Thu - Đông 1950 – chiến dịch tiến công quy mô lớn đầu tiên của Quân đội Nhân dân Việt Nam nhằm khai thông con đường liên lạc quốc tế và phá tan tuyến phòng thủ Đường 4 của Pháp, ông cùng đồng đội đã luồn sâu vào vùng đồi núi Đông Khê, Thất Khê để điều tra quy luật phòng thủ của địch. Bằng góc nhìn chân thực, câu chuyện tái hiện những đêm trèo dốc đá lạnh buốt, cuộc đọ sức sinh tử với các đồn bốt viễn chinh và khoảnh khắc Bác Hồ trực tiếp lên quan sát mặt trận trên đỉnh núi Báo Đông.
1. Đêm luồn sâu qua thung lũng sương mù Đông Khê (Tháng 8/1950)
Tháng 8 năm 1950, vùng núi rừng Cao Bằng - Lạng Sơn chìm trong sương mù đặc quánh và cái lạnh cắt da cắt thịt của mùa thu biên giới. Đội trinh sát chúng tôi nhận lệnh luồn sâu vào sát vành đai phòng thủ đồn Đông Khê – cụm căn cứ kiên cố nhất của Pháp trên tuyến Đường 4.
Hành trang của lính trinh sát ngày ấy cực kỳ gọn nhẹ: một chiếc khẩu pháo ngắm thô sơ, đôi dép cao su đúc từ lốp xe tải hỏng, con dao găm dán chặt vào bắp chân và chiếc áo trấn thủ ám mùi bùn đất. Để không bị lính gác Legion (Lưỡi hái Pháp) phát hiện, chúng tôi phải đi chân đất, nhích từng xentimét qua các bãi mìn rào dây thép gai, ém mình dưới các hốc đá bazan hàng giờ liền giữa đêm sương lạnh buốt.
2. Bản đồ tọa độ dã chiến và hình bóng Bác trên đỉnh Báo Đông
Nhiệm vụ của chúng tôi là vẽ lại chính xác từng hỏa điểm, lô kốc, hầm ngầm và lịch trình tuần tra của đồn Đông Khê. Chiếc đèn pin được bịt kín bằng giấy bản đỏ chỉ để hở một chấm sáng nhỏ như đầu que diêm. Giữa bóng tối âm u, tôi nín thở chấm từng tọa độ lên tấm bản đồ dã chiến bằng giấy xơ dừa.
Chỉ ít ngày trước khi nổ súng, một sự kiện đã khắc sâu vào trái tim mỗi người lính chúng tôi: Chủ tịch Hồ Chí Minh đã trực tiếp lên đài quan sát trên đỉnh núi Báo Đông để kiểm tra thế trận. Hình ảnh Bác mặc chiếc áo vải nâu, đội chiếc mũ cối đơn sơ, tay cầm ống nhòm chăm chú nhìn về phía đồn Đông Khê giữa sương giăng mây phủ đã trở thành ngọn lửa sưởi ấm, thôi thúc hàng vạn chiến sĩ tiến lên phía trước.
3. Trận đột phá cứ điểm và tiếng súng mở màn chiến dịch (16/9/1950)
Đúng 6 giờ sáng ngày 16 tháng 9 năm 1950, tiếng pháo binh của ta đồng loạt nhả đạn vào cứ điểm Đông Khê, mở màn Chiến dịch Biên giới. Đội trinh sát chúng tôi lập tức chuyển sang nhiệm vụ dẫn đường cho các mũi xung kích của Tiểu đoàn 11 lao lên đánh chiếm các lô kốc ngoại vi.
Tiếng súng máy Hotchkiss của địch xối xả từ lô kốc Măng-gin out. Đồng đội tôi – anh Luân, trinh sát viên quê Phú Thọ – bị trúng đạn vào ngực. Trước khi gục xuống bên hàng rào bùng nhùng, tay Luân vẫn cố ôm chặt quả bộc phá ống, chỉ hướng cho mũi xung kích lao lên:
"Lô kốc ngầm phía trái... Đánh vào đấy!"
Chúng tôi lao lên như những mũi tên, dùng bộc phá đánh sập từng mảng tường vôi dày của đồn địch. Sau 54 giờ chiến đấu liên tục và dũng cảm, lá cờ đỏ sao vàng đã tung bay trên đỉnh lô kốc trung tâm Đông Khê.
4. Đường 4 thông suốt và khúc khải hoàn biên cương
Chiến dịch Biên giới Thu - Đông 1950 kết thúc thắng lợi rực rỡ. Tuyến phòng thủ Đường 4 của địch hoàn toàn bị đập tan, dải biên giới Việt - Trung được khai thông, mở ra bước ngoặt chiến lược đưa cuộc kháng chiến chống Pháp chuyển sang giai đoạn tiến công.
Hơn 70 năm trôi qua, con đường 4 năm xưa nay đã trở thành Quốc lộ 4A êm thuận, nối liền các tỉnh biên cương Cao Bằng, Lạng Sơn xanh tươi. Mỗi lần nhớ về trận đánh Đông Khê năm 1950, tôi lại như thấy lại hình ảnh Bác Hồ trên đỉnh Báo Đông và nụ cười rạng rỡ của anh em trinh sát giữa mây trời biên giới.
