Mùi dầu máy và niềm háo hức

Đó là một buổi tối trong căn nhà lá dùng làm cơ sở bí mật. Ngoài trời mưa lất phất, bên trong chỉ có ánh đèn dầu vàng nhạt. Ở góc nhà, một chiếc bàn tre đặt vài bản tài liệu còn thơm mùi mực in.

Nguyễn Văn Trọng bước lại gần, đôi mắt sáng lên.

Người phụ trách cười hỏi:

“Chưa bao giờ thấy tài liệu mới in à?”

Anh lắc đầu:

“Em chỉ thấy sách cũ ở lớp học Việt kiều thôi.”

Người phụ trách đưa cho anh một xấp giấy còn hơi ấm.

“Cầm thử xem.”

Trọng đón bằng hai tay rất cẩn thận, như cầm một vật quý. Anh đưa lên gần ngọn đèn, nhìn từng hàng chữ rồi khẽ nói:

“Những dòng chữ này sẽ đến tay đồng bào mình phải không anh?”

“Ừ. Có khi phải đi qua rất nhiều chặng đường mới tới nơi.”

Anh im lặng một lúc rồi mỉm cười, vẻ mặt vừa vui vừa xúc động.

Tôi được nghe kể rằng tối hôm đó, Trọng xin đọc hết tập tài liệu trước khi giúp gấp và buộc thành từng bó nhỏ. Anh đọc chậm, gặp điều chưa hiểu lại hỏi ngay.

Một đồng đội đùa:

“Cậu thích đọc hơn thích ngủ rồi.”

Trọng cười:

“Vì những điều này giúp mình hiểu đất nước đang cần gì.”

Mọi người cùng ngồi quanh bàn tre, vừa gấp tài liệu vừa trò chuyện. Không có tiếng máy móc lớn, không có ánh đèn rực sáng, chỉ có tiếng giấy sột soạt và mùi mực in hòa với mùi dầu đèn.

Đối với những thanh niên nghèo năm ấy, đó là mùi của hy vọng.

Khi buộc xong bó cuối cùng, người phụ trách hỏi:

“Mệt không?”

Trọng lắc đầu:

“Em thấy vui.”

“Vui vì được làm việc à?”

Anh nhìn những bó tài liệu xếp ngay ngắn:

“Vui vì những trang giấy này có thể giúp nhiều người hiểu rằng nước mình không thể sống mãi trong cảnh mất tự do.”

Câu nói ấy khiến căn nhà im lặng vài giây.

Đêm đã khuya nhưng Trọng vẫn chưa muốn ngủ. Anh ngồi nhìn những bó tài liệu chuẩn bị được đưa đi khắp nơi. Có lẽ trong lòng chàng trai trẻ, mỗi tờ giấy không chỉ là chữ nghĩa, mà là một lời kêu gọi, một niềm tin, một bước nhỏ trên con đường giành lại độc lập.

Nhiều năm sau, một đồng chí từng cùng anh làm việc đêm ấy kể với tôi:

“Cậu ấy háo hức như một đứa trẻ được cầm món quà đầu tiên. Nhưng món quà ấy không dành cho riêng cậu, mà dành cho cả đất nước.”

Mỗi lần viết lại câu chuyện này, tôi luôn hình dung căn nhà lá nhỏ, ngọn đèn dầu chập chờn và chàng trai trẻ cúi trên những tờ giấy còn thơm mùi mực.

Không phải mùi dầu máy của sân bay hay xưởng cơ khí, mà là mùi mực in của những trang tài liệu nuôi dưỡng lý tưởng cách mạng.

Và chính từ những đêm âm thầm như thế, trong lòng Nguyễn Văn Trọng đã lớn dần một niềm háo hức không bao giờ tắt: được góp phần, dù nhỏ bé, vào ngày Tổ quốc Việt Nam được tự do.