Mùi khói bếp quê nhà
Mùi khói bếp quê nhà
Chiều xuống rất nhanh trên vùng núi biên giới.
Sau một ngày làm nhiệm vụ, những người lính trở về căn lán nhỏ. Người tháo ba lô, người cởi đôi giày đã lấm đầy bùn đất, người tranh thủ giặt lại bộ quần áo.
Trong góc lán, anh lính trẻ tên Bình đang nhóm bếp nấu cơm.
Bình quê ở một làng nhỏ miền Bắc. Trước khi nhập ngũ, anh thường phụ mẹ nấu cơm mỗi buổi chiều.
Mẹ anh hay nấu những món rất đơn giản.
Canh rau.
Cá kho.
Đôi khi chỉ là bát cà muối với nồi cơm nóng.
Nhưng Bình luôn nói:
“Cơm mẹ nấu là ngon nhất.”
Ngày lên đường, mẹ đưa cho anh một túi nhỏ đựng ít gạo quê.
Bà nói:
“Bao giờ nhớ nhà thì nấu cơm bằng gạo này.”
Bình cười:
“Gạo có khác gì đâu mẹ.”
Bà lắc đầu:
“Khác chứ. Gạo nhà mình.”
Bình mang theo túi gạo ấy lên đơn vị.
Nhưng anh không nỡ ăn một mình.
Mỗi lần nấu cơm, anh lại trộn một ít gạo quê với gạo của đơn vị.
Người đồng đội hỏi:
“Gạo này có gì đặc biệt?”
Bình cười:
“Gạo mẹ gửi.”
“Thế phải để dành chứ?”
“Để dành làm gì? Ăn cùng nhau mới vui.”
Từ đó, mỗi khi có gạo quê của Bình, cả tổ lại được ăn một bữa cơm đặc biệt.
Không ai nói ra nhưng mọi người đều cảm thấy mùi cơm ấy giống mùi cơm ở nhà.
Một buổi tối, sau khi nấu cơm xong, Bình ngồi bên bếp lửa.
Khói bếp bay lên, len qua mái lán rồi tan vào màn đêm.
Người đồng đội ngồi cạnh hỏi:
“Nhớ nhà à?”
Bình gật đầu.
“Ừ.”
“Nhớ mẹ?”
“Nhớ cả nhà.”
Anh nhìn ngọn lửa.
“Ở nhà giờ này chắc mẹ cũng đang nấu cơm.”
Người bạn cười:
“Thế thì cố mà về.”
Bình gật đầu.
“Nhất định.”
Những ngày sau đó, Bình thường xuyên nhận thư từ mẹ.
Lá thư nào bà cũng hỏi:
“Con có ăn uống đầy đủ không?”
Bình lần nào cũng trả lời:
“Con vẫn khỏe. Mẹ đừng lo.”
Anh không kể rằng có những ngày chỉ có một bữa cơm vội.
Không kể những đêm phải trực đến sáng.
Không kể những lần tiếng súng vang lên rất gần.
Anh chỉ kể những chuyện vui.
“Ở đây con vẫn nấu cơm.”
“Anh em trong đơn vị rất thương nhau.”
“Mùa này trên núi có nhiều hoa.”
Mẹ anh đọc thư rồi yên tâm phần nào.
Một hôm, đơn vị nhận nhiệm vụ.
Trước khi đi, Bình lấy túi gạo nhỏ ra.
Trong túi chỉ còn một ít.
Người đồng đội hỏi:
“Không ăn hết à?”
Bình lắc đầu.
“Để dành.”
“Cho ai?”
Bình cười:
“Cho ngày về.”
Anh gói lại thật kỹ rồi cất vào ba lô.
Nhưng anh đã không có ngày trở về.
Sau trận chiến, đồng đội tìm thấy chiếc ba lô của Bình.
Trong đó vẫn còn túi gạo nhỏ.
Người bạn thân cầm nó trên tay rất lâu.
Anh không nói gì.
Sau đó, chiếc túi được gửi về quê cùng những kỷ vật của Bình.
Mẹ anh nhận được vào một buổi chiều.
Bà mở chiếc ba lô.
Nhìn thấy túi gạo, bà lập tức nhận ra.
“Gạo mẹ gửi…”
Bà đưa tay chạm vào.
Bên trong vẫn còn một ít.
Người đồng đội kể:
“Anh ấy luôn giữ lại. Anh ấy bảo để dành cho ngày về.”
Người mẹ quay mặt đi.
Bà không khóc trước mặt mọi người.
Nhưng tối hôm ấy, bà nấu một nồi cơm.
Bà lấy phần gạo còn lại trong túi của con trai trộn vào.
Căn bếp nhỏ lại có mùi cơm quen thuộc.
Bà ngồi trước nồi cơm rất lâu.
Rồi bà nói:
“Con về ăn cơm đi.”
Không có tiếng trả lời.
Chỉ có khói bếp bay lên.
Nhiều năm sau, căn nhà đã thay đổi.
Mẹ Bình đã già.
Nhưng mỗi dịp giỗ con, bà vẫn nấu những món Bình thích.
Bà vẫn nấu cơm bằng loại gạo quê năm nào.
Một lần, người đồng đội cũ đến thăm.
Bà mời ông một bát cơm.
Ông ăn một miếng rồi im lặng.
Bà hỏi:
“Có giống ngày trước không?”
Ông gật đầu.
“Giống lắm bác ạ.”
Hai người ngồi bên mâm cơm.
Ngoài sân, gió thổi nhẹ.
Bà nhìn chiếc ghế trống rồi nói:
“Ngày trước nó thích ăn cơm nóng lắm.”
Người đồng đội mỉm cười:
“Anh ấy cũng hay nhắc đến cơm mẹ nấu.”
Bà không nói nữa.
Chỉ lặng lẽ gắp thêm thức ăn vào chiếc bát bên cạnh.
Nhiều năm đã trôi qua.
Chiến tranh đã lùi xa.
Những người lính ngày trước cũng đã già.
Nhưng mỗi khi nhớ đến Bình, người đồng đội vẫn nhớ nhất không phải những trận chiến.
Ông nhớ một căn lán nhỏ.
Nhớ bếp lửa giữa đêm.
Nhớ một người lính trẻ ngồi bên nồi cơm, cười và nói:
“Gạo mẹ gửi. Ăn cùng nhau mới vui.”
Có lẽ Bình đã không kịp trở về để ngồi bên mâm cơm gia đình.
Nhưng mùi khói bếp quê nhà vẫn theo anh trong suốt những năm tháng nơi biên giới.
Và sau tất cả, điều mà người lính trẻ ấy mong muốn cũng thật giản dị:
Được trở về nhà.
Được ăn một bữa cơm mẹ nấu.
Được ngồi bên gia đình và nghe những câu chuyện bình thường của một ngày yên ả.
Chỉ tiếc rằng, với anh, bữa cơm ấy mãi mãi chỉ còn nằm trong ký ức của những người ở lại.
