Mùi lá thuốc trong rừng

Cựu chiến binh Đậu Xuân Thi kể rằng thời chiến, nhiều khi người lính quân y không có đủ thuốc men. Những lúc ấy, thứ cứu người lại là những nắm lá rừng do đồng bào và anh em truyền cho nhau kinh nghiệm. Ông nhớ nhất một thời gian đóng quân ở khu vực Quân khu I vào mùa mưa năm 1973. Mưa kéo dài nhiều ngày khiến số chiến sĩ bị sốt rét tăng lên nhanh chóng. Lán quân y chật kín người nằm điều trị, trong khi thuốc sốt rét gần cạn. “Có hôm phát thuốc mà phải chia từng viên,” ông nhớ lại. Giữa lúc khó khăn nhất, một cụ già người dân tộc gần khu vực đóng quân mang tới cho đơn vị một bó lá rừng lớn. Cụ bảo:
“Lá này nấu uống cho đỡ sốt.” Ban đầu nhiều người còn bán tín bán nghi. Nhưng vì thiếu thuốc, quân y đành thử nấu cho anh em uống. Ông Thi kể cả lán quân y hôm ấy nồng lên mùi lá thuốc đắng ngắt. Một chiến sĩ trẻ vừa uống xong đã nhăn mặt:
“Thuốc này chắc đắng hơn cả hành quân.” Cả lán bật cười. Nhưng điều bất ngờ là vài người sốt nhẹ dần hạ nhiệt thật. Từ hôm đó, mỗi lần đi công tác ngoài rừng, anh em lại tranh thủ tìm thêm loại lá ấy mang về phơi khô để dành. Có đêm ông Thi cùng một đồng đội cầm đèn pin đi hái thuốc giữa rừng sau cơn mưa. Đang lom khom tìm lá thì bất ngờ nghe tiếng động trong bụi cây. Cả hai giật mình tưởng thú rừng, ai ngờ là một chiến sĩ sốt rét trong đơn vị cũng mò đi theo vì “nằm mãi trong lán chán quá”. Người nọ còn cười:
“Đi hái thuốc cho chính mình.” Giữa chiến tranh gian khổ, những câu đùa như thế khiến không khí nhẹ đi rất nhiều. Ông Thi bảo điều ông nhớ nhất không phải vị đắng của lá thuốc, mà là tình cảm của người dân và đồng đội dành cho nhau trong những ngày khó khăn ấy. “Không có bà con giúp đỡ chắc bộ đội khổ hơn nhiều.” Nhiều năm sau hòa bình, thỉnh thoảng ngửi thấy mùi lá thuốc nam, cựu chiến binh Đậu Xuân Thi lại nhớ về lán quân y giữa rừng năm nào — nơi những người lính trẻ đã cùng nhau vượt qua bệnh tật, bom đạn và thiếu thốn bằng nghị lực cùng tình đồng chí, đồng bào sâu nặng.