MƯỜI BẢY MÙA XUÂN Ở NGÃ BA ĐỒNG LỘC

MƯỜI BẢY MÙA XUÂN Ở NGÃ BA ĐỒNG LỘC

Có những nơi trên đất nước này, chỉ cần nghe tên thôi cũng đủ khiến người ta lặng đi. Ngã ba Đồng Lộc là một nơi như thế. Nơi ấy hôm nay đã trở nên yên bình, có cây xanh, có những con đường trải dài và những nén hương được thắp lên để tưởng nhớ những người đã nằm lại. Nhưng hơn nửa thế kỷ trước, nơi đây từng là một trong những điểm giao thông ác liệt của chiến tranh.

Mỗi lần nhìn hình ảnh những cô gái thanh niên xung phong tuổi đời còn rất trẻ, tôi lại tự hỏi: Nếu sống trong những năm tháng ấy, liệu tôi có đủ can đảm để lựa chọn như họ?

Mười cô gái ở Ngã ba Đồng Lộc năm xưa đều còn rất trẻ. Họ rời quê hương, rời gia đình để làm nhiệm vụ trên tuyến đường Trường Sơn. Công việc của họ không phải là những trận đánh trực tiếp ngoài chiến trường. Họ san lấp những hố bom, sửa đường, bảo đảm giao thông để những đoàn xe có thể tiếp tục đi qua. Công việc tưởng như thầm lặng ấy lại vô cùng nguy hiểm, bởi mỗi lần bước ra giữa con đường là một lần họ đối diện với bom đạn.

Trong số những người con gái ấy có chị Võ Thị Tần.

Chị sinh ra ở Hà Tĩnh, trong một gia đình lao động. Tuổi trẻ của chị cũng từng có những ước mơ rất bình dị. Nhưng chiến tranh đã khiến những ước mơ ấy phải nhường chỗ cho một lựa chọn lớn hơn: lên đường phục vụ Tổ quốc.

Tôi đặc biệt xúc động khi nghĩ về những người con gái ấy không phải với tư cách những “người hùng” trong sách giáo khoa, mà như những cô gái tuổi mười bảy, mười tám, đôi mươi. Họ cũng biết nhớ nhà, cũng có gia đình để thương, cũng có những điều chưa kịp thực hiện.

Có lẽ điều khiến sự hy sinh của họ trở nên đau đáu chính là tuổi đời còn quá trẻ.

Họ chưa kịp sống hết tuổi thanh xuân.

Chưa kịp đi hết những con đường của riêng mình.

Chưa kịp trở về bên mẹ sau những ngày xa nhà.

Vậy mà giữa những năm tháng đất nước còn chìm trong khói lửa, họ vẫn ở lại nơi tuyến đường ác liệt ấy, làm công việc của mình với một niềm tin giản dị: con đường phải được thông, những chuyến xe phải tiếp tục đi, và cuộc chiến đấu của dân tộc phải được tiếp sức.

Ngày 24 tháng 7 năm 1968, một trận bom đã cướp đi sự sống của mười nữ thanh niên xung phong tại Ngã ba Đồng Lộc. Họ ra đi khi tuổi đời còn rất trẻ.

Tôi từng nghĩ sự hy sinh chỉ là một khoảnh khắc.

Nhưng khi đọc về những người đã nằm lại ở Đồng Lộc, tôi nhận ra sự hy sinh của họ không kết thúc vào ngày họ mất. Nó tiếp tục hiện diện trong những người mẹ đã chờ con, trong những người đồng đội còn sống, trong những nén hương của người đến viếng và trong ký ức được truyền lại cho thế hệ hôm nay.

Tôi tưởng tượng về một buổi chiều ở Đồng Lộc.

Mặt trời dần xuống phía sau những ngọn đồi. Con đường năm xưa giờ đã yên bình. Không còn tiếng bom, không còn những cô gái vội vàng chạy ra san lấp hố bom. Chỉ còn tiếng gió và những bước chân chậm rãi của những người đến thắp hương.

Nếu những cô gái năm ấy có thể nhìn thấy đất nước hôm nay, có lẽ điều họ mong muốn nhất không phải là chúng ta phải nhớ đến họ bằng những lời thật lớn lao.

Có lẽ họ chỉ muốn biết rằng sự hy sinh của mình không bị lãng quên.

Rằng những con đường họ từng cố giữ thông giờ đã trở thành những con đường của hòa bình.

Rằng những đứa trẻ sinh ra sau chiến tranh được đến trường, được vui chơi, được ước mơ và được lựa chọn tương lai của mình.

Và rằng tuổi trẻ hôm nay hiểu được giá trị của những điều tưởng như rất bình thường ấy.

Là một sinh viên được sinh ra trong thời bình, tôi chưa từng biết tiếng bom đạn là gì. Tôi chưa từng phải chia tay người thân để tiễn họ ra chiến trường. Những khó khăn mà tôi gặp trong cuộc sống hôm nay đôi khi chỉ là những bài kiểm tra, những áp lực học tập hay những lo lắng về tương lai.

Nhưng khi nghĩ về những cô gái ở Ngã ba Đồng Lộc, tôi thấy những điều mình từng than phiền bỗng trở nên nhỏ bé.

Tôi không nghĩ thế hệ trẻ hôm nay cần phải trở thành những anh hùng theo cách của thế hệ trước. Chúng tôi không sống trong chiến tranh nên nhiệm vụ của chúng tôi cũng khác. Nhưng chúng tôi vẫn có thể tiếp nối họ bằng cách học tập, lao động, sống có trách nhiệm và biết cống hiến cho cộng đồng.

Bởi mỗi thời đại có một cách để yêu nước.

Ngày trước, yêu nước có thể là cầm súng ra trận, là giữ đường cho đoàn xe đi qua, là chấp nhận xa gia đình và hy sinh tuổi trẻ.

Ngày hôm nay, yêu nước có thể bắt đầu từ việc học tập nghiêm túc, làm tốt công việc của mình, giữ gìn những giá trị tốt đẹp và không quên lịch sử của dân tộc.

Tôi nghĩ đến mười cô gái ở Đồng Lộc và nghĩ đến tuổi trẻ của chính mình.

Chúng tôi may mắn hơn họ rất nhiều.

Chúng tôi được sống trong hòa bình – điều mà họ từng đánh đổi cả tuổi thanh xuân để góp phần bảo vệ.

Vì vậy, có lẽ cách tốt nhất để tưởng nhớ họ không chỉ là đặt một bó hoa hay thắp một nén hương, mà còn là sống sao cho những năm tháng bình yên hôm nay trở nên có ý nghĩa.

Mười cô gái năm ấy đã nằm lại giữa đất trời Đồng Lộc.

Họ không thể nhìn thấy mùa xuân của đất nước sau ngày hòa bình.

Nhưng tuổi xuân của họ đã hóa thành một phần mùa xuân của dân tộc.

Và hơn nửa thế kỷ sau, khi một người trẻ như tôi đứng trước câu chuyện ấy, tôi hiểu rằng lịch sử chưa bao giờ thật sự xa chúng ta.

Lịch sử ở trong những cái tên được nhắc lại.

Ở những nén hương.

Ở những con đường.

Ở những câu chuyện mà thế hệ trước kể cho thế hệ sau.

Và ở cả trách nhiệm của chúng tôi – những người đang được sống cuộc đời mà họ từng mơ ước.

Mười bảy mùa xuân của những cô gái Đồng Lộc đã dừng lại, nhưng mùa xuân mà họ gửi lại cho đất nước thì vẫn còn mãi.