Mười bông hoa thép Lam Hạ: Bản hùng ca bất tử trên trận địa phòng không

Trong chiều dài lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam, có những sự hy sinh đã hòa vào lòng đất mẹ, trở thành tượng đài vĩnh cửu trong lòng nhân dân. Cùng với bộ đội chủ lực và bộ đội địa phương, lực lượng dân quân du kích đã viết nên những trang sử chói lọi của cuộc chiến tranh nhân dân. Giữa vô vàn những mảnh đất anh hùng ấy, Lam Hạ – vùng đất thuộc thành phố Phủ Lý, tỉnh Hà Nam – mãi mãi ghi dấu chiến công và sự hy sinh oanh liệt của mười nữ dân quân pháo phòng không. Họ là mười “đó hoa thép” đã dâng trọn tuổi thanh xuân mười sáu, đôi mươi để bảo vệ bầu trời Tổ quốc.

Những năm 1965 – 1966, đế quốc Mỹ mở rộng chiến tranh phá hoại ra miền Bắc bằng không quân. Với vị trí là nút giao thông chiến lược trên Quốc lộ 1A và tuyến đường sắt Bắc – Nam, thị xã Phủ Lý trở thành trọng điểm đánh phá vô cùng ác liệt. Để bảo vệ tuyến đường huyết mạch, các trận địa pháo phòng không được bố trí liên hoàn quanh khu vực. Tại xã Lam Hạ, có tới tám trận địa pháo được dựng lên tại các thôn Đình Tràng, Hòa Lạc và Đường Ấm. Đáp lại lời kêu gọi của quê hương, ngày 5 tháng 8 năm 1965, Đại đội dân quân phòng không Lam Hạ được thành lập.

Những cô gái trẻ Lam Hạ – người là cô giáo, người là công nhân xưởng may, nữ sinh hay người nông dân quen tay cày tay cấy – đã tự nguyện viết đơn gia nhập lực lượng. Ban ngày họ vừa lo việc đồng áng, vừa trực chiến; áo quần, tay chân có khi vẫn còn vương mùi bùn đất. Tập luyện kỹ thuật súng pháo phòng không là công việc đầy gian khổ đối với chân yếu tay mềm, nhưng với quyết tâm sắt đá, các chị đã nhanh chóng làm chủ và sử dụng thuần thục từ pháo 37ly, 57ly đến súng máy 14,5ly, sẵn sàng sát cánh chiến đấu cùng bộ đội chủ lực.

Chỉ một năm sau ngày thành lập, Đại đội dân quân Lam Hạ đã bước vào những trận đánh thử thách cam go dưới mưa bom bão đạn. Sáng sớm ngày 1 tháng 10 năm 1966, còi báo động vang lên xé tan không khí tĩnh lặng. Hàng chục tấn bom dội xuống dồn dập. Giữa trận địa vang rền tiếng nổ và khói lửa mù mịt, các nữ dân quân vẫn kiên cường bám máy, quay tầm, chỉnh hướng. Trong đợt oanh tạc thứ tư, hai khẩu đội pháo 37ly tại thôn Đình Tràng bị trúng bom trực tiếp. Loạt bom nghiệt ngã ấy đã cướp đi sự sống của sáu nữ dân quân: Đinh Thị Tâm, Trần Thị Tuyết, Phạm Thị Lan, Vũ Thị Phương, Nguyễn Thị Thu và Nguyễn Thị Thi.

Chưa đầy mười ngày sau, vào ngày 9 tháng 10 năm 1966, tại trận địa pháo 57ly ở Đường Ấm, ba người con gái Lam Hạ tiếp tục ngã xuống là Nguyễn Thị Thuận, Trần Thị Thẹp và Nguyễn Thị Oánh. Đến ngày 7 tháng 7 năm 1967, chị Đặng Thị Chung anh dũng hy sinh tại trận địa pháo Hòa Lạc, hoàn thành bản hợp xướng bi hùng của mười bông hoa thép.

Mỗi người một hoàn cảnh, nhưng sự hy sinh của mười chị đều ngời sáng tinh thần yêu nước và tính nhân văn cao cả. Chị Đinh Thị Tâm nhường suất làm việc ở xưởng may cho bố để ra trận địa; khi hy sinh, chị vẫn ôm chặt viên đạn pháo, mái tóc dài cuốn vào thân pháo. Hai chị em ruột Nguyễn Thị Thu và Nguyễn Thị Thi cùng ngã xuống; chị Thi khi ấy mới tròn 16 tuổi, trước khi nhắm mắt vẫn dặn bác sĩ nhường thuốc mê cho đồng đội khác. Chị Nguyễn Thị Thuận nén đau đớn vết thương nặng để mẹ bớt lo, chị ngã xuống khi hồ sơ kết nạp Đảng vừa làm xong. Chị Trần Thị Thẹp gạt lại lời cầu hôn muộn màng nơi chiến trường. Chị Nguyễn Thị Oánh cùng chồng là chiến sĩ phòng không Lê Văn Chắc đã lần lượt hy sinh trên mâm pháo, gạt đi những hạnh phúc lứa đôi còn dang dở...

Thời gian có thể làm mờ đi nhiều thứ, nhưng ký ức về mười nữ Anh hùng liệt sĩ Lam Hạ sẽ mãi mãi sống cùng lịch sử dân tộc. Ngay tại ụ pháo năm xưa, Đền thờ mười nữ liệt sĩ dân quân Lam Hạ đã được Đảng bộ và nhân dân Hà Nam xây dựng trang trọng. Nơi đây đã trở thành một “Địa chỉ đỏ” thiêng liêng, là nơi trở về tri ân và thắp sáng ngọn lửa lý tưởng, lòng yêu nước cho thế hệ trẻ hôm nay và mai sau. Mười cô gái Lam Hạ đã sống và chiến đấu trọn vẹn cho Tổ quốc, trở thành những "vì sao không tắt" chiếu sáng bầu trời quê hương.