MƯỜI BÔNG HOA THÉP LAM HẠ: HUYỀN THOẠI TRÊN MÂM PHÁO PHÒNG KHÔNG

MƯỜI BÔNG HOA THÉP LAM HẠ: HUYỀN THOẠI TRÊN MÂM PHÁO PHÒNG KHÔNG

Lam Hạ, thành phố Phủ Lý, tỉnh Hà Nam – một ngày thu tháng Mười, dòng sông Châu Giang chảy hiền hòa ôm lấy những xóm làng xanh mướt. Thế nhưng ít ai biết, ngay dưới lòng đất này từng có một "tọa độ chết" hứng chịu hàng nghìn tấn bom đạn của đế quốc Mỹ. Nơi đây ghi dấu sự hy sinh oanh liệt của Đại đội dân quân pháo phòng không Lam Hạ, trong đó biểu tượng bất tử là 10 nữ dân quân anh hùng tuổi từ 16 đến 24, những người đã ngã xuống ngay trên mâm pháo để giữ vững mạch máu giao thông chi viện cho miền Nam.

Tôi tìm về Lam Hạ vào đúng dịp người dân nơi đây chuẩn bị ngày giỗ trận. Trong không khí bảng lảng khói hương tại Đền thờ các anh hùng liệt sĩ, những ký ức của trận chiến ngày 1/10/1966 như thước phim tư liệu quay chậm, hiển hiện qua lời kể đầy xúc động của các cựu chiến binh năm xưa.

Mùa thu năm 1966, đế quốc Mỹ điên cuồng đánh phá miền Bắc. Cầu Phủ Lý – tuyến huyết mạch giao thông chiến lược qua Hà Nam – trở thành mục tiêu "san phẳng" của máy bay địch. Lam Hạ chính là lá chắn thép bảo vệ cây cầu ấy.

Trưa ngày 1/10, tiếng còi báo động xé rách bầu trời. Tiếng gầm rú của máy bay phản lực Mỹ gieo rắc nỗi kinh hoàng. Tại thôn Đình Tràng, hai chị em ruột Nguyễn Thị Thu (18 tuổi) và Nguyễn Thị Thi (16 tuổi) đang chuẩn bị bữa cơm trưa. Nghe tiếng còi, hai chị em chỉ kịp đẩy người thân vào hầm trú ẩn rồi vội vã lao ra bến sông, vượt đò sang trận địa pháo 37 ly để kịp thời cùng đồng đội vào vị trí chiến đấu.

Trận chiến nổ ra ác liệt ngay sau đó. Địch điên cuồng trút bom bi và bắn rốc-két xuống trận địa hòng dập tắt các họng súng phòng không của ta. Khói bom mù mịt, đất đá tung té tưởi. Nhưng trên mâm pháo, các nữ dân quân Lam Hạ vẫn kiên cường bám trụ. Chị Đinh Thị Tâm vừa tiếp đạn vừa hô lớn: "Mục tiêu phía trước, bắn!".

Một loạt bom bi nổ dội thẳng vào ụ pháo. Sức ép và mảnh bom tàn khốc đã cướp đi sinh mạng của 6 nữ pháo thủ ngay tại chỗ. Chị Phương, chị Lan, chị Tuyết, chị Tâm gục xuống khi tay vẫn ghì chặt khí tài. Hai chị em Thu và Thi hy sinh bên nhau, máu của họ hòa lẫn vào đất mẹ ngay trên mâm pháo lúc tuổi đời còn quá xanh.

Chín ngày và mười đóa hoa bất tử

Nỗi đau mất đi 6 người đồng đội cùng một lúc chưa kịp nguôi ngoai, thì chỉ 8 ngày sau – ngày 9/10/1966, máy bay Mỹ lại quay lại oanh tạc trận địa pháo 57 ly ở Đường Ấm. Tiếng súng của Lam Hạ lại vang lên đanh thép. Và một lần nữa, máu của các cô gái lại đổ. Ba nữ dân quân Nguyễn Thị Thuận, Trần Thị Thẹp và Nguyễn Thị Oánh anh dũng ngã xuống khi đang tiếp đạn dưới làn mưa bom.

Gần một năm sau, ngày 7/7/1967, người con gái thứ mười – chị Đặng Thị Chung – cũng ngã xuống tại trận địa Hòa Lạc trong một trận chiến không cân sức, hoàn thành trọn vẹn bức tượng đài bằng xương máu của 10 cô gái dân quân Lam Hạ anh hùng.

Họ ra đi khi tuổi đời mới chỉ từ 16 đến 24. Có người là giáo viên tiểu học, có người là công nhân dệt, có người là cô thợ may, và có cả những người vừa rời ghế nhà trường như em Nguyễn Thị Thi. Họ chưa kịp yêu, chưa từng biết đến một cái nắm tay, nhưng tình yêu lớn nhất của họ đã gửi lại trên mâm pháo phòng không bảo vệ bầu trời quê hương.

Vĩ thanh từ mảnh đất thiêng

Hôm nay, đứng trên đài quan sát của khu di tích Lam Hạ, nhìn ngắm mâm pháo 37 ly năm xưa giờ đã được phục dựng bằng đồng, lòng tôi thắt lại trước sự hy sinh quá lớn lao của một thế hệ. Tập thể Đại đội nữ dân quân Lam Hạ đã được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân – một phần thưởng xứng đáng cho những quả cảm phi thường.

Lam Hạ không chỉ là một địa danh, đó là biểu tượng của tinh thần "Xe chưa qua, nhà không tiếc; đường chưa thông, không tiếc máu xương". 10 cô gái Lam Hạ không nằm lại cùng một ngày, không chung một ngôi mộ như những cô gái ở Ngã ba Đồng Lộc, nhưng họ đã chung một lý tưởng, chung một dòng máu kiên cường bám biển, bám trận địa.