"Mười chín tuổi — đứng thẳng trước họng súng kẻ thù"

"Mười chín tuổi — đứng thẳng trước họng súng kẻ thù"

Cô bé Sáu lớn lên ở Đất Đỏ, Bà Rịa — vùng đất đỏ như màu của đất bazan pha máu người. Mười lăm tuổi, cô đã theo anh trai vào hoạt động cách mạng, làm giao liên, tiếp tế cho bộ đội. Người ta kể rằng cô nhỏ con, mái tóc dài, đôi mắt sáng và nụ cười rất dễ mến — nhìn cô, không ai nghĩ đây là người đang gánh trên vai những nhiệm vụ nguy hiểm đến tính mạng.

Năm 1950, cô bị bắt sau một trận đánh. Năm đó cô mười bảy tuổi. Trong những tháng ngày bị giam cầm và tra tấn, cô không khai một lời. Người ta hỏi cô sợ không — cô cười: "Sợ thì sợ, nhưng mà không làm." Đó là câu trả lời của một đứa trẻ lớn lên quá nhanh trong thời loạn, của một người hiểu rằng có những điều còn đáng sợ hơn cái chết — như việc phản bội đồng đội, phản bội lương tâm.

Pháp đưa cô ra Côn Đảo, giam ở địa ngục trần gian mà người tù gọi là "chuồng cọp." Ngay cả ở đó, cô vẫn hát. Các tù nhân kể lại rằng giọng cô vang lên trong đêm tối của Côn Đảo như một thứ ánh sáng kỳ lạ, khiến những người đang tuyệt vọng nhất cũng cảm thấy tim mình còn đập. Cô hát bài ca cách mạng, hát dân ca Nam Bộ, hát những giai điệu của quê hương mà cô mang theo trong lòng như mang theo một ngọn lửa nhỏ không ai cướp được.

Sáng ngày 23 tháng 1 năm 1952, giặc Pháp đưa cô ra bãi bắn. Cô mười chín tuổi. Linh mục đến làm lễ, cô từ chối — không phải vì cô không tin vào điều gì, mà vì cô muốn dùng những giây phút cuối cùng ấy để hát. Khi tên lính định bịt mắt cô, cô gạt tay: "Không cần. Tôi không sợ." Rồi cô nhìn thẳng vào họng súng, nhìn thẳng vào bầu trời Côn Đảo, nhìn thẳng về phía đất liền nơi có mẹ, có quê hương. Tiếng súng nổ. Cô ngã xuống trên đất Côn Đảo — và đất ấy đã ôm cô vào lòng như ôm một bông hoa. Trên mộ cô sau này, người ta trồng hoa sứ trắng — loài hoa không cần nhiều đất, không cần nhiều nước, chỉ cần đủ ánh sáng là bừng nở. Giống như cô.