Mười chín tuổi giữa cánh đồng lửa đạn

Giữa cánh đồng, hai chiếc trực thăng địch sà xuống. Một cô gái mười chín tuổi đứng lại, khẩu súng trên tay, phía sau là hai người đồng đội đang tìm đường thoát. Lê Thị Hồng Gấm biết mình có thể chạy. Nhưng nếu cả ba cùng ở lại, không ai có thể thoát. Chị chọn ở lại.

Ngày 18 tháng 4 năm 1970, trên đường đi mua lương thực chuẩn bị cho trận đánh đêm, Hồng Gấm cùng hai nữ du kích bị địch phát hiện. Hai chiếc trực thăng HU-1A quần thảo trên cánh đồng, tìm cách bắt sống họ. Hồng Gấm quyết định thu hút hỏa lực để đồng đội chạy thoát. Một mình chị đối diện với những vòng bay của máy bay địch. Rồi khẩu súng trong tay cô gái miền quê cất tiếng. Một chiếc trực thăng bốc cháy và rơi xuống.

Nhưng cuộc chiến chưa dừng lại. Hồng Gấm bị thương nặng. Chị vẫn chiến đấu cho đến viên đạn cuối cùng. Khi biết mình không thể sống sót, chị còn cố đập gãy khẩu súng, không để vũ khí rơi vào tay quân địch. Tuổi mười chín khép lại giữa một trận chiến như thế.

Điều khiến người ta nhớ về Hồng Gấm không chỉ là khoảnh khắc cuối cùng ấy. Trước khi trở thành nữ anh hùng, chị từng là một cô gái làm công việc giao liên từ năm mười sáu tuổi. Những con đường qua vùng địch kiểm soát trở thành những con đường thử thách lòng can đảm. Có ngày, chị chuyển tới bảy công văn. Cuối năm 1968, khi tổ giao liên chỉ còn lại mình chị, Hồng Gấm vẫn tiếp tục công việc. Sau đó, chị trở thành Xã đội phó rồi Trung đội phó du kích vành đai liên xã Bình Đức. Trong những năm tháng ngắn ngủi ấy, chị cùng đồng đội tham gia hàng chục trận đánh, lập nhiều chiến công trên vùng đất Mỹ Tho.

Mười chín tuổi. Ở tuổi ấy, người ta thường nghĩ về những buổi chiều tan học, những con đường quen, một mái nhà có mẹ cha chờ cửa. Còn Hồng Gấm nghĩ về những chuyến giao liên, những trận đánh và sự an toàn của đồng đội.

Có lẽ, chiến tranh đã lấy đi của chị quá nhiều. Nhưng chị đã trả lại cho đất nước một thứ còn lớn hơn cả tuổi xuân của mình: một cách sống không đặt bản thân ở vị trí đầu tiên mà đặt Tổ quốc và đồng đội ở nơi cao nhất.

Ngày 20 tháng 9 năm 1971, Lê Thị Hồng Gấm được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Nhưng trước cả những tấm huân chương và danh hiệu ấy, chị đã có một phần thưởng mà thời gian không thể lấy đi: được nhớ đến như một cô gái mười chín tuổi đã biết đứng lại giữa hiểm nguy để người khác được bước tiếp.

Có những mùa xuân đi qua rồi trở lại. Có một mùa xuân của tuổi mười chín thì mãi mãi dừng lại trên cánh đồng năm ấy. Và từ nơi Hồng Gấm nằm xuống, tuổi trẻ của chị vẫn tiếp tục sống, như một ngọn lửa nhỏ nhưng bền bỉ, nhắc những người hôm nay rằng: có những con người chỉ sống mười chín năm nhưng đủ để những đời sau còn nhớ mãi.