Mười Chính sách của Việt Minh tại Huyện Càng Long (1945-1950) (2)

Thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945 đã mở ra một kỷ nguyên mới cho dân tộc Việt Nam. Tại huyện Càng Long, cũng như trên cả nước, không khí cách mạng đã thay đổi sâu sắc đời sống xã hội, đưa người dân từ thân phận nô lệ trở thành những người tự do, làm chủ vận mệnh của chính mình. Ngay sau đó, chính quyền cách mạng lâm thời được thành lập dưới sự lãnh đạo của Quận ủy do đồng chí Huỳnh Văn Ngò làm Bí thư, nhận lãnh trách nhiệm lịch sử là xây dựng chế độ mới và bảo vệ thành quả cách mạng.Để định hướng cho hành động, Mặt trận Việt Minh đã công bố Mười Chính sách như một cương lĩnh toàn diện, đặt nền móng cho việc xây dựng nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa và chuẩn bị cho cuộc kháng chiến trường kỳ. Mười chính sách này bao gồm:1. Giành lấy chính quyền, xây dựng một nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa trên nền tảng hoàn toàn độc lập.2. Võ trang nhân dân, phát triển quân Giải phóng Việt Nam.3. Tịch thu tài sản của giặc nước và của Việt gian, tùy trường hợp sung công làm của quốc gia hay chia cho dân nghèo.4. Bỏ các thứ thuế do Pháp, Nhật đặt ra; đặt một thứ thuế công bằng và nhẹ.5. Ban bố những quyền của dân cho dân: Nhân quyền, tài quyền (quyền sở hữu), dân quyền: quyền phổ thông đầu phiếu, quyền tự do dân chủ (tự do tín ngưỡng, tự do tư tưởng, ngôn luận, hội họp, đi lại), dân tộc bình quyền, nam nữ bình quyền.6. Chia lại ruộng công cho công bằng, giảm địa tô, giảm nợ tức, hoãn nợ, cứu tế nạn dân.7. Ban bố luật lao động; ngày làm 8 giờ, định lương tối thiểu, đặt xã hội bảo hiểm cứu tế nạn nhân.8. Xây dựng nền kinh tế quốc dân, phát triển nông nghiệp. Mở quốc gia ngân hàng.9. Xây dựng nền quốc dân giáo dục, chống nạn mù chữ, phổ thông và cưỡng bách giáo dục đến bậc sơ cấp. Kiến thiết nền văn hóa mới.10. Thân thiện và giao hảo với các nước Đồng minh và các nước nhược tiểu dân tộc để giành lấy sự đồng tình và sự ủng hộ của họ.Báo cáo này xem xét việc thực thi Mười Chính sách như một nghiên cứu điển hình (case study) về quá trình xây dựng chính quyền cơ sở trong giai đoạn đầu của cuộc Kháng chiến chống Pháp. Dựa trên các sự kiện và kết quả được ghi nhận tại Càng Long, báo cáo sẽ phân tích hiệu quả của cương lĩnh này trong việc xây dựng, củng cố và bảo vệ chính quyền nhân dân non trẻ trước những thử thách cam go của lịch sử.Nền tảng chính trị và an ninh vững chắc là điều kiện tiên quyết để triển khai các chính sách khác, do đó, đây là ưu tiên hàng đầu của chính quyền cách mạng ngay từ những ngày đầu thành lập.--------------------------------------------------------------------------------2.0 Xây dựng Nền tảng Chính trị và An ninhƯu tiên hàng đầu của chính quyền mới là nhanh chóng thiết lập một cấu trúc chính trị hợp pháp, có năng lực quản lý và xây dựng một lực lượng vũ trang đủ sức bảo vệ thành quả cách mạng trước nguy cơ xâm lược trở lại của thực dân Pháp. Việc củng cố quyền lực từ cơ sở và huy động sức mạnh quốc phòng toàn dân mang tầm quan trọng chiến lược, quyết định sự tồn vong của chế độ mới.2.1 Thiết lập Chính quyền Nhân dân (Chính sách 1 & 5)Ngay trong tháng 9 năm 1945, chỉ một tuần sau ngày giành chính quyền, Ủy ban nhân dân cách mạng quận Càng Long đã ra mắt nhân dân. Song song đó, hệ thống chính quyền cách mạng cấp xã cũng được thành lập, tạo thành một mạng lưới quản lý hành chính đồng bộ. Cơ cấu tổ chức ban đầu không chỉ giới hạn trong bộ máy hành chính mà còn thể hiện một hệ thống chính trị toàn diện, quy tụ các lực lượng nòng cốt của cách mạng tại địa phương:• Ủy ban nhân dân cách mạng: Do ông Nguyễn Kim Tiền làm Chủ tịch, với các ủy viên chủ chốt là Huỳnh Văn Ngò (chính trị), Bùi Văn Nguy (quân sự), và Nguyễn Ngọc Cho (thư ký).• Mặt trận Việt Minh: Do ông Nguyễn Văn Chốn làm Chủ nhiệm.• Thanh niên Tiền phong: Do ông Lâm Quang Khương làm thủ lĩnh.• Phụ nữ Cứu quốc: Do bà Nguyễn Thị Trinh và Đặng Thị Đê lãnh đạo.• Cộng hòa vệ binh: Do ông Bùi Văn Nguy chỉ huy.Để hiện thực hóa quyền dân chủ đã được nêu trong Chính sách 5, một sự kiện mang ý nghĩa lịch sử đã diễn ra. Bất chấp hoàn cảnh chiến tranh ác liệt, ngày 6 tháng 1 năm 1946, nhân dân Càng Long vẫn nô nức tham gia cuộc Tổng tuyển cử bầu Quốc hội khóa đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Hành động này không chỉ là việc thực thi quyền công dân thiêng liêng mà còn là một tuyên bố chính trị mạnh mẽ, khẳng định tính hợp pháp và vị thế của chính quyền mới, tạo cơ sở pháp lý vững chắc cho cuộc đấu tranh ngoại giao và quân sự sau này.2.2 Tổ chức Lực lượng Vũ trang (Chính sách 2)Thực hiện Chính sách 2 về vũ trang nhân dân, chính quyền Càng Long đã khẩn trương xây dựng lực lượng quốc phòng tại chỗ. Lực lượng này bao gồm Cộng hòa vệ binh quận, tập hợp các binh lính yêu nước trong hàng ngũ bảo an cũ và thanh niên ưu tú, cùng với các đội tự vệ chiến đấu được thành lập ở cả cấp quận và xã.Thực trạng trang bị vũ khí ban đầu vô cùng thô sơ, phản ánh tinh thần tự lực và sự tham gia của toàn dân. Lực lượng vũ trang chỉ có "vài khẩu súng mút, súng Inđô lấy ở bót Con Cò, mấy khẩu súng săn, còn lại là giáo mác, tầm vông, dao găm, ná lãi". Phong trào quân sự hóa quần chúng phát triển mạnh mẽ, thanh niên và các đoàn thể cứu quốc tích cực luyện tập quân sự, tự trang bị vũ khí thô sơ. Tiếng hô luyện tập vang dội khắp các thôn xóm, tạo nên một khí thế cách mạng sôi sục và một lực lượng tại chỗ sẵn sàng chiến đấu, bảo vệ quê hương.Với một nền tảng chính trị-quân sự được củng cố vững chắc, chính quyền cách mạng Càng Long đã có đủ điều kiện để triển khai các cải cách kinh tế - xã hội sâu rộng, vốn là đòn bẩy chiến lược để chuyển hóa sự ủng hộ của quần chúng thành sức mạnh vật chất cho cuộc kháng chiến.--------------------------------------------------------------------------------3.0 Cải cách Kinh tế - Xã hội và Nông nghiệpCác chính sách kinh tế - xã hội, đặc biệt là những cải cách liên quan đến ruộng đất, chính là đòn bẩy quan trọng nhất giúp Việt Minh giành được sự ủng hộ tuyệt đối của đại đa số nông dân nghèo. Việc giải quyết các vấn đề cấp bách về nạn đói và bất công xã hội do chế độ cũ để lại là chìa khóa để xây dựng một hậu phương vững chắc, huy động sức người, sức của cho cuộc kháng chiến lâu dài.3.1 Giải quyết Vấn đề Ruộng đất và Lương thực (Chính sách 3 & 6)Chính quyền cách mạng đã triển khai một loạt biện pháp quyết liệt và khôn khéo để giải quyết vấn đề ruộng đất, đáp ứng nguyện vọng ngàn đời của người nông dân. Các biện pháp này có tác động sâu sắc đến đời sống và tinh thần của quần chúng.

Biện pháp Thực thi	Tác động và Kết quả
Mở kho lúa của địa chủ (Lâm Quang Vĩnh, Huyện Ngọ) chia cho dân.	Giải quyết nạn đói trước mắt, thể hiện quyền lực và sự quan tâm của chính quyền mới.
Tịch thu, chia ruộng đất của đế quốc, Việt gian cho nông dân tá điền (hàng ngàn mẫu ở Nhị Long).	Trao quyền sở hữu cho người trực tiếp cày cấy, tạo động lực sản xuất, gắn bó nông dân với cách mạng.
Tạm giao ruộng đất vắng chủ của địa chủ chưa có hành động phản cách mạng.	Thể hiện chính sách mềm dẻo, đoàn kết, tránh gây xáo trộn không cần thiết, tập trung vào kẻ thù chính.
Giảm địa tô xuống còn 25% mức cũ, xóa bỏ các thứ nợ nần, lễ lạt phi lý.	Cải thiện trực tiếp đời sống vật chất của nông dân, giải phóng họ khỏi ách bóc lột phong kiến nặng nề.
Thực hiện "Tạm cấp ruộng đất" (năm 1949), mỗi người trên 16 tuổi được 5 công đất.	Chính thức hóa quyền làm chủ ruộng đất, củng cố vững chắc lòng tin của nhân dân, bồi dưỡng sức dân cho kháng chiến.

Tác động tổng thể của các chính sách này là vô cùng to lớn. Văn bản nguồn ghi nhận rằng nông dân "càng hăng hái tham gia cách mạng, càng phấn khởi chăm lo ruộng đồng". Chính quyền đã trao cho họ không chỉ miếng cơm manh áo mà còn cả phẩm giá và quyền làm chủ, biến họ thành lực lượng nòng cốt, trung thành nhất của cuộc kháng chiến.3.2 Xây dựng Kinh tế Kháng chiến (Chính sách 4 & 8)Bên cạnh cải cách ruộng đất, chính quyền còn nỗ lực xây dựng một nền kinh tế tự chủ để phục vụ kháng chiến. Chính sách 8 được cụ thể hóa bằng việc khuyến khích nông nghiệp (trồng bông, dâu tằm) và thủ công nghiệp (lò rèn, đóng ghe xuồng). Chính việc trao quyền sở hữu ruộng đất và giảm tô đã giải phóng sức lao động, tạo ra động lực sản xuất to lớn, trực tiếp dẫn đến kết quả mùa màng thu hoạch "tăng từ gấp rưỡi lên gấp đôi, gấp ba so với trước".Để giải quyết nhu cầu tài chính cấp bách cho quốc phòng, phong trào "Tuần lễ quyên góp vàng" được phát động và nhận được sự hưởng ứng nhiệt liệt. Cảnh tượng các bà, các chị "lột bông tai, cà rá bỏ vô một cách hồ hởi" thể hiện lòng yêu nước sâu sắc và sự tin tưởng tuyệt đối vào chính quyền cách mạng.Chính sách 4 về thuế được thực hiện thông qua việc thu "lúa quản thủ", với mức đóng góp công bằng và hợp lý (mỗi công một giạ) để nuôi quân. Hình thức này nhẹ nhàng hơn rất nhiều so với các loại thuế hà khắc dưới chế độ cũ, vừa đảm bảo nguồn cung cho quân đội, vừa không tạo gánh nặng quá sức cho người dân.Song song với việc cải thiện đời sống vật chất, Việt Minh cũng nhận thức rõ tầm quan trọng của việc thực hiện một cuộc cách mạng về văn hóa và giáo dục để nâng cao đời sống tinh thần và trình độ dân trí.--------------------------------------------------------------------------------4.0 Phát triển Văn hóa - Giáo dục và Huy động Quần chúngCuộc chiến chống "giặc dốt" và xây dựng một đời sống văn hóa mới được xem là một mặt trận không kém phần quan trọng. Mục tiêu là giải phóng con người khỏi sự lạc hậu của chế độ cũ, bồi dưỡng lòng yêu nước và tạo ra một thế hệ công dân mới cho nước Việt Nam độc lập, có đủ tri thức và tinh thần để gánh vác sự nghiệp cách mạng.4.1 Chiến dịch Xóa nạn mù chữ và Nâng cao Dân trí (Chính sách 9)Thực hiện Chính sách 9, phong trào bình dân học vụ đã bùng nổ mạnh mẽ khắp các thôn xóm ở Càng Long. Các lớp học được mở ra ở khắp nơi, tạo nên một không khí học tập sôi nổi chưa từng có, "ban đêm đèn đóm thắp sáng như sao lấp lánh; tiếng a, b, i, tờ rộn rã thôn xóm".Thành công của phong trào được minh chứng bằng những số liệu ấn tượng:• Tại xã An Trường, từ 95% dân số không biết chữ, chỉ sau 4 tháng, đa số đã biết đọc, biết viết.• Trên toàn quận, chỉ trong vòng 4 tháng (từ tháng 9 đến tháng 12 năm 1945), số người biết chữ đã tăng lên khoảng một nửa.Ý nghĩa của chiến dịch này vượt xa việc xóa mù chữ đơn thuần. Đó là "sự nâng cao dân trí và đào tạo cán bộ trong tầng lớp nông dân nghèo", tạo ra một đội ngũ cán bộ cơ sở xuất thân từ quần chúng, hiểu dân và được dân tin tưởng. Sự ra đời của Trường Đỗ Văn Nại vào năm 1949 tại Nhị Long không chỉ là một bước tiến về giáo dục mà còn thể hiện tầm nhìn chiến lược của chính quyền cách mạng: chuyển từ giải pháp tình thế là các lớp bình dân học vụ sang xây dựng một hệ thống giáo dục chính quy, bài bản hơn nhằm đào tạo đội ngũ cán bộ kế cận cho cuộc kháng chiến trường kỳ.4.2 Xây dựng Đời sống Mới và Văn hóa Cách mạng (Chính sách 9)Cuộc chiến chống giặc dốt được kết hợp chặt chẽ với việc bài trừ mê tín dị đoan, các hủ tục lạc hậu, và các tệ nạn xã hội như cờ bạc, hút xách. Một đời sống văn hóa mới, lành mạnh đã được hình thành.Phong trào văn hóa văn nghệ phát triển sôi nổi với thơ ca, hò vè ca ngợi cách mạng. Các đội tuyên truyền, văn nghệ của Thanh niên Cứu quốc đóng vai trò nòng cốt trong việc phổ biến chính sách và cổ vũ tinh thần quần chúng qua các bài hát cách mạng như Tiếng gọi thanh niên, Lên đàng, Diệt phát xít.Kết quả của cuộc vận động xây dựng đời sống mới đã tạo ra một trật tự xã hội an toàn, tiến bộ. Tài liệu ghi lại rằng "nhân dân sống trong cảnh yên lành, nhà không cần đóng cửa, của để ngoài vườn không mất". Các giá trị đạo đức truyền thống như nhân nghĩa, tương thân tương ái được phục hồi và nâng lên một tầm cao mới.Lưu ý về các chính sách còn thiếu thông tinTài liệu nguồn cung cấp chi tiết về việc thực thi hầu hết các chính sách tại Càng Long. Tuy nhiên, không có thông tin cụ thể về việc triển khai Chính sách 7 (Luật lao động) và Chính sách 10 (Đối ngoại) ở cấp độ quận. Điều này là hợp lý, bởi đây là các chính sách mang tầm vĩ mô, do Chính phủ Trung ương ban hành và cần có thời gian, điều kiện để áp dụng rộng rãi, đặc biệt là trong bối cảnh chiến tranh lan rộng.Nhìn chung, các chính sách chính trị, kinh tế, và văn hóa đã được phối hợp một cách nhịp nhàng, tạo nên một sức mạnh tổng hợp, giúp chính quyền và nhân dân Càng Long đứng vững và phát triển mạnh mẽ trong những năm đầu kháng chiến.--------------------------------------------------------------------------------5.0 Đánh giá Tổng quan về Hiệu quả và Tác động Chiến lượcViệc thực thi Mười Chính sách tại Càng Long đã mang lại những kết quả mang tầm vóc chiến lược, thể hiện qua ba thành công cốt lõi: thu phục được lòng dân một cách tuyệt đối, xây dựng Càng Long thành một hậu phương kháng chiến vững chắc, và thiết lập một chính quyền nhân dân có năng lực quản lý hiệu quả.Thành công trong việc thu phục nhân tâm, vốn là nền tảng của mọi thắng lợi cách mạng, được thể hiện rõ nét nhất qua việc thực thi các chính sách cải cách ruộng đất và xóa nạn mù chữ. Các chính sách này đã đáp ứng đúng hai nguyện vọng ngàn đời và cấp bách nhất của đại đa số nông dân: "có ruộng cày" và "biết chữ". Bằng cách giải quyết triệt để những vấn đề này, Việt Minh đã không chỉ cải thiện đời sống vật chất và tinh thần cho người dân mà còn biến họ từ những nạn nhân của chế độ cũ thành những người chủ tích cực của chế độ mới, sẵn sàng cống hiến và hy sinh cho sự nghiệp kháng chiến.Từ nền tảng lòng dân vững chắc đó, Càng Long đã nhanh chóng trở thành một "căn cứ hậu phương" chiến lược của Trung đoàn 111. Sự thành công của chính sách ruộng đất và tăng gia sản xuất đã đảm bảo nguồn cung lương thực dồi dào, trong khi các tổ chức xã hội như "Hội mẹ chiến sĩ" và Hội Phụ nữ Cứu quốc đã tạo ra một mạng lưới hậu cần và tinh thần vô giá, chăm lo cho bộ đội. Chính sự ổn định, an toàn và phồn thịnh tương đối của đời sống mới đã biến Càng Long thành một địa điểm lý tưởng để nuôi quân, dưỡng sức và xây dựng lực lượng cho cuộc chiến lâu dài.Từ một bộ máy non trẻ, chính quyền cách mạng Càng Long đã chứng tỏ năng lực quản lý vượt trội trên mọi lĩnh vực. Việc tổ chức thành công cuộc bầu cử Quốc hội trong điều kiện chiến tranh, xây dựng lực lượng vũ trang từ con số không, triển khai các cải cách ruộng đất phức tạp, và phát động thành công những phong trào văn hóa, giáo dục sâu rộng đã cho thấy một bộ máy chính quyền từ quận đến xã hoạt động hiệu quả, có uy tín và tạo ra một trật tự xã hội mới, ổn định và tiến bộ hơn hẳn chế độ cũ.--------------------------------------------------------------------------------6.0 Kết luậnMười Chính sách của Việt Minh, khi được áp dụng tại Càng Long trong giai đoạn 1945-1950, đã chứng tỏ là một cương lĩnh hành động đúng đắn, sáng tạo và hiệu quả. Chính quyền cách mạng địa phương đã vận dụng các chính sách này một cách linh hoạt, bám sát thực tiễn để giải quyết những vấn đề cốt lõi của nhân dân, từ đó huy động được sức mạnh to lớn của toàn dân vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ chế độ mới.Việc thực thi thành công các chính sách về chính trị, kinh tế, xã hội và văn hóa không chỉ giải quyết các vấn đề cấp bách về đói nghèo, thất học và bất công mà còn biến Càng Long thành một pháo đài cách mạng vững chắc. Huyện đã trở thành một hình mẫu tiêu biểu về xây dựng chính quyền nhân dân và hậu phương kháng chiến trong những năm đầu đầy gian khó của cuộc Kháng chiến chống thực dân Pháp