Mười cô gái dưới chân núi

Trưa ngày 24 tháng 7 năm 1968.

Ngã ba Đồng Lộc, Hà Tĩnh.

Đây là một trong những trọng điểm giao thông ác liệt trên tuyến đường vận tải vào chiến trường miền Nam. Máy bay liên tục đánh phá, mặt đường vừa được san lấp lại có thể bị bom cày nát chỉ vài phút sau.

Tại đây có một tiểu đội thanh niên xung phong gồm mười cô gái trẻ.

Người lớn tuổi nhất cũng chỉ ngoài hai mươi.

Họ làm nhiệm vụ san lấp hố bom, sửa đường và bảo đảm cho xe qua lại.

Công việc tưởng như chỉ là cuốc đất, xúc đá, nhưng mỗi lần bước ra đường là một lần họ đối diện với bom đạn.

Ngày hôm ấy, máy bay Mỹ tiếp tục đánh phá Đồng Lộc.

Những cô gái vẫn ở ngoài mặt đường.

Họ biết máy bay có thể quay lại bất cứ lúc nào.

Nhưng nếu không sửa đường, những đoàn xe phía sau sẽ không thể đi qua.

Một tiếng bom xé toạc bầu trời.

Đất đá tung lên.

Rồi một quả bom khác rơi xuống đúng vị trí mười cô gái đang làm nhiệm vụ.

Mặt đất rung chuyển.

Khói bụi phủ kín cả khu vực.

Khi tiếng bom lắng xuống, không còn ai trong số họ trở về.

Mười cô gái nằm lại ở Đồng Lộc.

Họ ra đi khi tuổi đời còn quá trẻ.

Có người mới mười bảy.

Có người vừa bước qua tuổi đôi mươi.

Họ chưa kịp sống một cuộc đời dài.

Chưa kịp lấy chồng.

Chưa kịp có một gia đình riêng.

Chưa kịp trở về quê sau những năm tháng thanh xuân trên tuyến lửa.

Nhưng trước khi hy sinh, họ đã làm một công việc tưởng như rất nhỏ:

Giữ cho một con đường được thông.

Một con đường để xe tiếp tế có thể đi vào chiến trường.

Một con đường để những người lính phía trước có thêm đạn, thêm lương thực và thêm cơ hội sống sót.

Nhiều năm sau, Đồng Lộc không còn là một trọng điểm bom đạn.

Những hố bom ngày nào đã trở thành ký ức.

Con đường năm xưa giờ có những chuyến xe đi qua trong bình yên.

Nhưng mỗi khi nhắc đến Ngã ba Đồng Lộc, người ta vẫn nhớ đến mười cô gái.

Họ không cầm súng đứng giữa chiến hào.

Họ cầm cuốc, cầm xẻng và bước ra giữa những hố bom.

Họ không biết mình sẽ hy sinh vào ngày nào.

Có lẽ buổi sáng hôm ấy, họ vẫn nghĩ rằng sau khi sửa xong đoạn đường, mình sẽ trở về căn lán, uống một ngụm nước rồi lại tiếp tục công việc.

Nhưng chiến tranh đã không cho họ một buổi chiều.

Mười cô gái đã gửi lại tuổi trẻ ở Đồng Lộc.

Và con đường mà họ từng giữ bằng chính mạng sống của mình vẫn tiếp tục đi về phía trước.

Có những con đường được làm nên từ đất đá.

Cũng có những con đường được viết nên bằng tuổi xuân của một thế hệ.

Ngã ba Đồng Lộc là một con đường như thế.