Mười cô gái Ngã ba Đồng Lộc - bản hùng ca bất tử

Đường 15, Ngã ba Đồng Lộc (Hà Tĩnh) là địa danh gắn liền với những chiến tích lịch sử vẻ vang của quân và dân ta trong những năm chống Mỹ cứu nước. Đã gần nửa thế kỷ trôi qua, nhưng những hình ảnh anh hùng của 10 cô gái thanh niên xung phong (TNXP) Ngã ba Đồng Lộc mãi là niềm xúc động, tự hào, ngời sáng trong lòng dân tộc Việt Nam.

Ngã ba Đồng Lộc, nơi mười nữ thanh niên xung phong đã anh dũng hy sinh.

Lịch sử không thể nào quên vào năm 1968, khi Ngã ba Đồng Lộc trở thành trọng điểm hủy diệt của không lực Hoa Kỳ. Nơi đây, chỉ tính từ tháng 3 - 10/1968, máy bay Mỹ đã ném xuống 43.600 quả bom lớn, trong đó có 6.000 quả bom từ trường và bom nổ chậm, hòng ngăn chặn tuyến đường huyết mạch của ta chi viện cho chiến trường miền Nam. Lúc đó, lực lượng tham gia giải tỏa, thông đường tại Ngã ba Đồng Lộc có khoảng 1.600 người, bao gồm 5 đại đội TNXP, 3 đại đội chủ lực giao thông vận tải và bộ phận công binh được Quân khu 4 tăng cường, bình quân mỗi người phải chịu tới 27 quả bom. Trong lúc giặc Mỹ điên cuồng đánh phá ác liệt, Đại đội 552, Tổng đội 55 TNXP Hà Tĩnh được lệnh di chuyển gấp về ngã ba “tọa độ lửa” nhận nhiệm vụ đảm bảo giao thông thông suốt. Đại đội phải nằm 3 ngày đêm bên rìa một làng, sau đó mở được đường vào làng, từ đó mở đường qua bãi Dĩa ra ngã ba làm nhiệm vụ.

Ngày 24/7/1968, máy bay Mỹ tập kích vào khu vực núi Dẻ 100 quả bom, trong đó có 2 quả đánh trúng đường. Đại đội TNXP 552 được giao nhiệm vụ trong 21 giờ, bằng bất cứ giá nào phải thông đường cho đoàn xe quan trọng vượt qua. Ban Chỉ huy Đại đội quyết định chia lực lượng nhỏ, nhanh chóng tiếp cận lấp hố bom, giải phóng mặt đường. Tiểu đội 4 do Võ Thị Tần chỉ huy được chọn làm nhiệm vụ trên. Cả tiểu đội có 16 chị em, tuổi đời còn rất trẻ, từ 17 - 22 tuổi. Khi nhận nhiệm vụ, trong tiểu đội có 4 đội viên đang trên đường công tác lấy dụng cụ, chặt gỗ và 2 đồng chí ốm không dậy được, 10 chị em còn lại ai cũng hăng hái xung phong làm nhiệm vụ, gồm: Võ Thị Tần, Hồ Thị Cúc, Trần Thị Hường, Trần Thị Rạng, Hà Thị Xanh, Nguyễn Thị Nhỏ, Võ Thị Hà, Dương Thị Xuân, Nguyễn Thị Xuân, Võ Thị Hợi. Các chị đều quê Hà Tĩnh.

Trước lúc lao vào đạn bom làm nhiệm vụ, một đội viên đã có giấy phép về thăm chị gái đang ốm nặng ở nhà, nhưng đội viên ấy đã bày tỏ  “Thăm chị có thể để chậm lại một ngày, còn đường không thể để tắc được”. Tiểu đội trưởng Võ Thị Tần vừa viết thư về cho mẹ, trong thư có đoạn “... Ở đây vui lắm mẹ ạ! Ban đêm chúng nó thắp đèn để chúng con làm đường. Ban ngày chúng đem bom giết cá để chúng con cải thiện. Bom đạn của chúng có thể làm rung chuyển núi rừng nhưng không thể làm rung chuyển trái tim của chúng con...”. Chỉ vài dòng chữ ngắn ngủi, mộc mạc của các chị nhưng hàm chứa nội dung sâu sắc về lẽ sống cao đẹp của thanh niên thế hệ Hồ Chí Minh trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ cứu nước.

Với bản lĩnh vững vàng, không ngại hy sinh, gian khổ, 10 cô gái TNXP đã hiên ngang băng qua bãi Día, nhanh chóng tiếp cận núi Dẻ dưới khói bom đạn dày đặc của địch (xung quanh núi Dẻ là bãi bom từ trường cực kỳ nguy hiểm). Tranh thủ thời gian, cả tiểu đội hối hả, tất bật xúc đất, đẩy xe, san đường không hề ngừng nghỉ. Khối lượng công việc lớn, nhưng cuối cùng cũng chuẩn bị xong, chị em chỉ còn chèn đá đảm bảo tránh độ lún cho đường thì bất ngờ, một tốp máy bay Mỹ ập đến, trong khi chưa ai kịp vào hầm trú ẩn, cả 10 cô gái bị vùi lấp, vĩnh viễn nằm lại trên tuyến đường máu lửa.

Mười cô gái còn rất trẻ, tràn đầy nghị lực thanh xuân đã viết nên bản Anh hùng ca bất tử, để cho mùa Xuân đại thắng năm 1975, nước nhà thống nhất, non sông thu về một mối. Trong khúc khải hoàn ca, cả dân tộc nghẹn ngào, xúc động, nghiêng mình kính cẩn trước anh linh của 10 Anh hùng liệt sỹ. Đảng, Nhà nước ta đã tuyên dương Anh hùng Tiểu đội 4, Đại đội 552, Tổng đội 55 và 10 cô gái dũng cảm, hy sinh oanh liệt.

 Nơi đây đã được đầu tư xây dựng thành khu tưởng niệm 10 cô gái Ngã ba Đồng Lộc. Hằng ngày, các đoàn khách trong nước và nước ngoài đến thăm viếng tri ân các cô. Mỗi lần về Hà Tĩnh, tôi đều vào thắp nén nhang rưng rưng nhớ về các chị. Trong làn sương khói, vẫn như thấy các chị về lung linh huyền ảo, dịu dàng. Các chị là tấm gương sáng ngời cho thế hệ trẻ và mọi lớp người ngưỡng mộ noi theo.