Mười cô gái Ngã ba Đồng Lộc – Khúc tráng ca tuổi đôi mươi
Ngã ba Đồng Lộc là một trong những trọng điểm đánh phá ác liệt nhất của đế quốc Mỹ trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Tại đây, 10 nữ thanh niên xung phong tuổi đời từ 17 đến 24 đã anh dũng hy sinh khi đang làm nhiệm vụ san lấp hố bom, giữ cho mạch máu giao thông luôn thông suốt. Sự hy sinh của các chị đã trở thành biểu tượng bất tử của tuổi trẻ Việt Nam.
Những năm 1967 - 1968, Ngã ba Đồng Lộc là nút giao thông chiến lược nối hậu phương miền Bắc với tiền tuyến miền Nam. Để cắt đứt tuyến chi viện này, máy bay Mỹ liên tục ném bom xuống khu vực.
Giữa mưa bom bão đạn ấy có một tiểu đội gồm 10 cô gái thanh niên xung phong thuộc Đại đội 552, Tổng đội Thanh niên xung phong Hà Tĩnh. Người lớn tuổi nhất mới 24 tuổi, người nhỏ tuổi nhất chỉ mới 17 tuổi.
Hằng ngày, các chị làm nhiệm vụ quan sát bom rơi, san lấp hố bom, dẫn đường cho xe qua trọng điểm. Mỗi khi máy bay Mỹ vừa ngừng ném bom, các chị lại lao ra mặt đường bất chấp hiểm nguy để đảm bảo giao thông thông suốt.
Chiều ngày 24 tháng 7 năm 1968, sau nhiều đợt ném bom dữ dội, tiểu đội nhận nhiệm vụ khẩn cấp san lấp hố bom trên tuyến đường.
Khoảng 16 giờ 40 phút, khi công việc gần hoàn thành, máy bay Mỹ bất ngờ quay lại ném bom lần thứ 15 trong ngày. Một quả bom rơi trúng miệng hầm trú ẩn nơi 10 cô gái đang đứng.
Tất cả các chị đã anh dũng hy sinh.
Người dân và đồng đội đã đào bới suốt nhiều giờ mới tìm thấy thi thể các chị dưới lớp đất đá ngổn ngang. Nỗi đau bao trùm cả vùng quê Hà Tĩnh.
Bà Trần Thị Tơ kể lại:
"Ngày ấy chúng tôi ai cũng khóc. Các chị còn quá trẻ, nhiều người chưa một lần mặc áo cưới. Nhưng các chị đã dành tuổi xuân đẹp nhất cho Tổ quốc."
Sự hy sinh của 10 cô gái Đồng Lộc đã góp phần giữ vững tuyến đường huyết mạch, bảo đảm chi viện cho chiến trường miền Nam, góp phần vào thắng lợi chung của dân tộc.
Ngày nay, Khu di tích Ngã ba Đồng Lộc trở thành địa chỉ đỏ giáo dục truyền thống cách mạng cho thế hệ trẻ cả nước.
