Mười cô gái Ngã ba Đồng Lộc – Những đóa hoa bất tử trên "tọa độ lửa"

Trong những năm tháng khốc liệt của cuộc kháng chiến chống Mỹ, Ngã ba Đồng Lộc là một trong những "tọa độ lửa" ác liệt nhất trên tuyến đường chiến lược nối hậu phương miền Bắc với tiền tuyến miền Nam. Nơi đây là điểm giao cắt quan trọng của Quốc lộ 15A, mỗi ngày phải gánh hàng trăm lượt xe vận tải quân sự chở vũ khí, lương thực và bộ đội vào chiến trường. Chính vì vậy, không quân Mỹ liên tục đánh phá với mục tiêu cắt đứt huyết mạch giao thông của Việt Nam.

Giữa mưa bom bão đạn ấy, Tiểu đội 4, Đại đội 552, Tổng đội 55 Thanh niên xung phong Hà Tĩnh được giao nhiệm vụ san lấp hố bom, dẫn đường và bảo đảm cho những đoàn xe vượt qua Đồng Lộc an toàn. Mười cô gái của tiểu đội đều đang ở độ tuổi mười bảy đến hai mươi bốn – cái tuổi đẹp nhất của đời người. Họ rời mái nhà, rời gia đình, gác lại những ước mơ riêng để khoác lên mình màu áo thanh niên xung phong với một niềm tin giản dị: giữ cho con đường thông suốt là góp phần đưa đất nước đến ngày thống nhất.

Chiều ngày 24 tháng 7 năm 1968, Đồng Lộc hứng chịu hàng loạt trận ném bom dữ dội. Sau mỗi đợt bom, các cô lại lao ra mặt đường, cuốc đất, lấp hố, cắm tiêu dẫn đường cho xe qua. Đến khoảng 16 giờ 30 phút, trong trận đánh phá thứ mười lăm của ngày hôm đó, một quả bom rơi trúng khu vực miệng hầm trú ẩn. Đất đá sụp xuống trong tích tắc, vùi lấp cả mười cô gái khi họ vừa hoàn thành nhiệm vụ. Không một ai trở về.

Mười cô gái ấy là: Võ Thị Tần, Hồ Thị Cúc, Nguyễn Thị Nhỏ, Võ Thị Hợi, Nguyễn Thị Xuân, Dương Thị Xuân, Trần Thị Rạng, Hà Thị Xanh, Trần Thị Hường và Võ Thị Hà. Họ ra đi khi tuổi đời còn rất trẻ, nhiều người chưa từng một lần mặc áo cưới, chưa kịp thực hiện những ước mơ bình dị của tuổi thanh xuân. Nhưng chính sự hy sinh ấy đã giữ cho tuyến đường không bị tê liệt, để những đoàn xe vẫn tiếp tục lăn bánh vào chiến trường, góp phần làm nên thắng lợi của dân tộc.

Trong rất nhiều câu chuyện còn lưu lại, bức thư của Tiểu đội trưởng Võ Thị Tần gửi mẹ trước ngày hy sinh khiến bao thế hệ xúc động. Chị viết rằng nếu không trở về thì mẹ đừng buồn, bởi con đã sống xứng đáng với Tổ quốc. Những dòng chữ mộc mạc ấy không chỉ là lời nhắn gửi của một người con dành cho mẹ, mà còn là minh chứng cho lý tưởng cao đẹp của cả một thế hệ sẵn sàng đặt độc lập, tự do của dân tộc lên trên hạnh phúc riêng.

Hôm nay, Ngã ba Đồng Lộc đã trở thành địa chỉ đỏ của cả nước. Hàng triệu lượt người tìm về nơi đây mỗi năm để dâng nén hương tưởng nhớ mười cô gái thanh niên xung phong và hàng nghìn cán bộ, chiến sĩ đã ngã xuống trên mảnh đất này. Những hàng thông xanh, những nấm mộ trắng và tiếng chuông ngân giữa núi rừng Hà Tĩnh như nhắc nhở mỗi người Việt Nam rằng hòa bình hôm nay được đánh đổi bằng máu xương của biết bao thế hệ cha anh.

Thời gian có thể làm liền những hố bom năm cũ, nhưng không thể xóa nhòa ký ức về mười cô gái Đồng Lộc. Họ đã sống một tuổi trẻ ngắn ngủi nhưng rực rỡ, biến sự hy sinh thành bản hùng ca bất tử của dân tộc. Mỗi lần nhắc đến Ngã ba Đồng Lộc là mỗi lần chúng ta thêm tự hào, biết ơn và tự nhắc mình phải sống có trách nhiệm hơn với Tổ quốc, với Nhân dân và với những giá trị thiêng liêng mà các thế hệ đi trước đã đánh đổi bằng cả tuổi xuân để gìn giữ.