MƯỜI CÔ GÁI NGÃ BA ĐỒNG LỘC: NHỮNG ĐÓA TRINH NỮ TRONG BÃO ĐẠN
Trong những năm tháng kháng chiến chống Mỹ ác liệt nhất, có một tọa độ đã đi vào huyền thoại như biểu tượng của lòng kiên trung và sức mạnh của tuổi trẻ Việt Nam. Đó chính là Ngã ba Đồng Lộc (Hà Tĩnh). Tại mảnh đất túi bom này, mười cô gái thanh niên xung phong của Tiểu đội 4 đã viết nên một bài ca bất tử bằng máu và tuổi thanh xuân của mình, để mạch máu giao thông của Tổ quốc không bao giờ bị cắt đứt.
"Tọa độ chết" và những tâm hồn trẻ tuổi
Ngã ba Đồng Lộc là điểm giao nhau của các tuyến đường huyết mạch chi viện cho tiền tuyến miền Nam. Vì thế, không quân Mỹ đã tập trung đánh phá điên cuồng, biến nơi đây thành "tọa độ chết" với hàng ngàn tấn bom đạn trút xuống mỗi ngày. Đất đá bị xới đi xới lại, không một ngọn cỏ nào có thể mọc nổi.
Giữa cái chết cận kề, mười cô gái thuộc Tiểu đội 4, Đại đội 552, Tổng đội 55 vẫn hiên ngang bám trụ. Họ là những cô gái tuổi đời còn rất trẻ, từ 17 đến 24, dẫn đầu bởi Tiểu đội trưởng Võ Thị Tần. Những cái tên: Tần, Cúc, Nhỏ, Xuân, Hà, Hường, Hợi, Rạng, Xuân, Thỉnh – mỗi người một quê hương, một cá tính, nhưng đều chung một lý tưởng: "Sống bám cầu đường, chết kiên cường bất khuất". Nhiệm vụ của họ là quan sát bom rơi, đo đạc và san lấp hố bom ngay sau các đợt oanh tạc để xe qua.
Những đóa hoa nở trong khói bom
Cuộc sống của các cô gái tại Đồng Lộc đầy rẫy gian khổ nhưng cũng đầy ắp tiếng cười. Trong những lá thư gửi về cho mẹ, chị Võ Thị Tần vẫn viết đầy lạc quan: "Mẹ ơi, ở đây vui lắm, bom đạn Mỹ trút xuống như cơm bữa nhưng tụi con không sợ đâu. Đường vẫn thông, xe vẫn chạy về Nam...". Họ chia nhau từng bát cơm hẩm, từng hớp nước khe, và cùng nhau hát vang giữa những trận bom để át đi tiếng gầm rú của động cơ phản lực.
Chiều ngày 24/7/1968, một ngày định mệnh. Sau nhiều đợt đánh phá sáng và trưa, mặt đường Ngã ba Đồng Lộc bị cày xới nát bét. Đến 16 giờ 30 phút, đợt bom thứ 15 trong ngày trút xuống. Mười cô gái vừa bước ra trận địa để tiếp tục công việc san lấp hố bom. Một quả bom rốc-két đã rơi trúng sát miệng hầm nơi các cô đang trú ẩn để tránh loạt đạn mới. Căn hầm sập xuống. Khói bụi mù mịt bao trùm cả một vùng.
Đồng đội từ các phía lao đến, điên cuồng đào bới bằng tay, bằng xẻng. Họ gọi tên từng người: "Tần ơi! Cúc ơi! Nhỏ ơi!..." nhưng đáp lại chỉ có tiếng gió đại ngàn và tiếng bom nổ xa xăm. Cả mười cô gái đã hy sinh khi tuổi đời đang độ đẹp nhất. Người cuối cùng được tìm thấy là chị Hồ Thị Cúc, nằm sâu trong lòng đất, tay vẫn cầm chiếc cuốc như đang dở dang nhiệm vụ.
Sự bất tử của mười đóa trinh nữ
Mười cô gái ngã ba Đồng Lộc nằm xuống khi chưa một ai trong số họ kịp lập gia đình, có những người còn chưa một lần được nắm tay người yêu. Họ ra đi, để lại thanh xuân rực rỡ nhất nơi đất đỏ miền Trung. Sự hy sinh của các chị đã làm rúng động trái tim hàng triệu người Việt Nam và bạn bè quốc tế. Ngay sau khi các chị ngã xuống, mạch máu Đồng Lộc vẫn không một giây ngừng chảy, những đoàn xe lại tiếp tục nối đuôi nhau ra tiền tuyến, mang theo sức mạnh của sự hồi sinh.
Nhà thơ Yến Thanh đã viết những câu thơ nghẹn ngào trong bài Cúc ơi:
"Tiểu đội đã xếp hàng ngang
Tần, Xuân, Hà, Hường, Hợi, Rạng, Xuân, Nhỏ, Thỉnh
Chỉ thiếu mình em thôi
Chín bỏ làm mười răng được..."
Ngày nay, tại Ngã ba Đồng Lộc, mười ngôi mộ trắng muốt nằm hàng ngang dưới bóng đồi Thông, luôn ngào ngạt hương thơm của hoa cúc trắng và khói trầm. Các chị không còn là những cá nhân riêng lẻ, mà đã hóa thân thành hồn thiêng sông núi, thành những đóa hoa bất tử không bao giờ tàn úa.
Câu chuyện về mười cô gái Đồng Lộc nhắc nhở chúng ta về một thế hệ "xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước", về những người phụ nữ Việt Nam bình dị nhưng mang tầm vóc vĩ đại. Các chị đã sống và chết cho một chân lý đơn giản: "Đất nước là của nhân dân". Tinh thần của các chị mãi mãi là ngọn lửa sưởi ấm tâm hồn các thế hệ trẻ, khích lệ chúng ta sống có lý tưởng, có trách nhiệm với hòa bình và tương lai của dân tộc.
