Mười cô gái Ngã ba Đồng Lộc – Tuổi xuân hóa thành bất tử

Khói bom và tiếng cười

Mùa hè năm 1968, Ngã ba Đồng Lộc (Hà Tĩnh) trở thành mạch máu giao thông nghẽn mạch nhất trên tuyến đường chi viện vào miền Nam. Kẻ thù điên cuồng trút hàng nghìn tấn bom đạn xuống mảnh đất này nhằm cắt đứt tuyến đường huyết mạch.

Chiều ngày 24 tháng 7, cái nắng miền Trung như đổ lửa, mặt đất khét lẹt mùi thuốc súng và khói bom. Tiểu đội 4 gồm mười cô gái trẻ do chị Võ Thị Tần làm tiểu đội trưởng nhận lệnh ra sát đường chiến lược để san lấp hố bom sau một trận oanh tạc dữ dội, mở đường cho đoàn xe chở hàng ra tiền tuyến.

Dù đối mặt với hiểm nguy, trên trận địa vẫn vang lên tiếng cười, tiếng trêu đùa tinh nghịch của những cô gái tuổi mười mươi, mười tám. Họ vừa cuốc đất, vừa chuyền tay nhau những ngụm nước mát, tranh thủ kể cho nhau nghe về quê nhà, về những ước mơ sau ngày hòa bình.

Khoảnh khắc định mệnh

Đến khoảng 16 giờ 30 phút, khi công việc gần như hoàn thành, tiếng gầm rú của máy bay phản lực Mỹ lại xé toạc bầu trời. Đó là trận đánh phá thứ 15 trong ngày.

Chị Võ Thị Tần nhanh chóng thổi còi, ra lệnh cho cả tiểu đội rút vào hầm trú ẩn cạnh bìa rừng. Thế nhưng, một loạt bom tàn khốc đã dội thẳng vào vị trí căn hầm của các chị. Một tiếng nổ rung chuyển trời đất vang lên, khói bụi mịt mù che lấp cả một vùng trời.

Khi khói bom vừa dứt, các đồng đội từ các trận địa lân cận điên cuồng lao đến. Căn hầm trú ẩn đã bị quả bom xuyên phá sập hoàn toàn. Họ dùng cuốc, xẻng, và cả đôi bàn tay rớm máu để đào bới trong vô vọng, gọi tên từng người: "Tần ơi! Cúc ơi! Nhỏ ơi!..." nhưng đáp lại chỉ có tiếng gió ngàn và đất đá xào xạc.

Nỗi đau và sự bất tử

Chín người lần lượt được tìm thấy trong tư thế ôm lấy nhau dưới lòng đất mẹ. Duy chỉ có chị Hồ Thị Cúc – Tiểu đội phó – là chưa tìm thấy. Suốt ba ngày đêm, đồng đội vừa khóc vừa tìm kiếm chị. Chính trong những giờ phút đau thương ấy, nhà thơ Yến Thanh đã nghẹn ngào viết nên bài thơ "Cúc ơi" bên hố bom:

“Cúc ơi! Em ở đâu không về sưởi ấm?
Chín bạn đã về quây quần đủ mặt
Nhỏ, Xuân, Hà, Hường, Hợi, Rạng, Xuân, Xanh
A trưởng Tần đã điểm danh
Chỉ thiếu mình em…”

Đến ngày thứ ba, đồng đội mới tìm thấy chị Cúc ngồi trong một căn hầm nhỏ, đầu đội mũ sắt, hai tay vẫn ôm chặt chiếc cuốc, toàn thân bị vùi sâu trong đất.

Mười cô gái trẻ, người lớn tuổi nhất mới 24, người nhỏ nhất chỉ vừa tròn 17, đã nằm lại cùng nhau trên mảnh đất Đồng Lộc anh hùng. Họ ra đi khi mái tóc còn xanh, khi những lời hẹn ước tình yêu còn dang dở, gửi lại tuổi thanh xuân đẹp nhất để đổi lấy mạch máu giao thông thông suốt cho đất nước.