Mười cô gái Ngã ba Đồng Lộc - "Vòng tròn trắng vĩnh cửu giữa tâm bão"
Có những địa danh trên bản đồ Việt Nam, khi nhắc đến, lòng người không khỏi thổn thức, bởi ở đó, đất đá dường như cũng biết đau và gió thổi cũng mang theo tiếng gọi của những linh hồn bất tử. Ngã ba Đồng Lộc – cái tên gắn liền với "tọa độ chết" – nơi mười cô gái thanh niên xung phong đã biến mình thành những đóa hoa trắng, kiêu hãnh nở giữa làn mưa bom bão đạn.
Mười người con gái, mười tâm hồn, mười mảnh đời khác nhau, nhưng họ gặp nhau ở một điểm chung duy nhất: tình yêu Tổ quốc mãnh liệt hơn nỗi sợ cái chết. Khi tôi đọc lại những dòng thư các chị gửi về gia đình, trái tim tôi không thôi nhói đau. Các chị viết về những trận bom dội xuống đầu mỗi ngày, về những bữa cơm ăn vội trong hầm, về những đôi bàn tay lấm lem bùn đất, nhưng tuyệt nhiên không một dòng than vãn. Ngược lại, các chị viết bằng một giọng văn lạc quan đến nao lòng: "Mẹ ơi, ở đây vui lắm, giặc đánh phá suốt ngày đêm nhưng chúng con vẫn hát". Cái "vui" ấy của những cô gái tuổi đôi mươi, tuổi của những giấc mơ về một chiếc áo mới, một tấm chồng, một ngôi nhà nhỏ, sao mà cao cả đến thế!
Ngày 24 tháng 7 năm 1968, định mệnh đã dừng chân tại Ngã ba Đồng Lộc. Một trận bom oan nghiệt trút xuống, vùi lấp cả mười chị dưới căn hầm nhỏ khi họ đang tay cầm cuốc, tay cầm xẻng san lấp hố bom để thông đường cho xe ra tiền tuyến. Khi đồng đội tìm thấy các chị, mười thi thể vẫn ôm chặt lấy nhau, như muốn che chở cho nhau khỏi những mảnh bom xé nát. Những chiếc khăn quàng trắng, những chiếc áo thanh niên xung phong rách tơi bời, và những bức thư tình còn chưa kịp gửi đi đã trở thành di vật thiêng liêng nhất của một thời hoa lửa.
Tôi cứ ám ảnh mãi hình ảnh những vòng tròn trắng ấy. Đó không chỉ là màu của khăn tang, đó là màu của sự tinh khôi, của lòng quả cảm mà các chị đã gửi lại giữa cuộc đời. Các chị ngã xuống khi mái tóc còn xanh, khi những dự định về một tương lai hạnh phúc còn dang dở. Sự hy sinh của mười cô gái đã tạc vào lịch sử một tượng đài không thể phá hủy. Các chị đã không còn là những cá nhân riêng lẻ, các chị đã hóa thân thành "dòng suối trắng" tưới mát cho mảnh đất Đồng Lộc, dẫn lối cho hàng ngàn chuyến xe vượt qua cửa tử để hướng về phía Nam.
Mỗi khi đứng trước đài tưởng niệm các chị, tôi tự hỏi mình: Tại sao các chị lại có thể dũng cảm đến thế? Câu trả lời có lẽ nằm ở sự thuần khiết trong lý tưởng sống. Các chị không chiến đấu vì tư lợi, các chị chiến đấu vì sự sống của cả dân tộc. Các chị không phải là những siêu nhân, các chị là những con người bình thường đã chọn làm những điều phi thường. Câu chuyện về mười cô gái Ngã ba Đồng Lộc là lời nhắc nhở nhẹ nhàng nhưng vô cùng thấm thía với thế hệ chúng tôi rằng: Hòa bình không phải là điều hiển nhiên. Nó được dệt nên từ những sợi chỉ đỏ của máu và tuổi trẻ. Chúng ta – những người trẻ đang được sống trong hòa bình – hãy sống sao cho xứng đáng với cái giá mà các chị đã đánh đổi. Mỗi ước mơ chúng ta thực hiện được, mỗi thành công chúng ta đạt được, đều nên mang theo một phần khát vọng mà các chị đã gửi lại giữa tọa độ chết năm nào.
