MƯỜI CÔ GÁI Ở NGÃ BA ĐỒNG LỘC
Ngã ba Đồng Lộc những năm 1967–1968 là một trong những tọa độ lửa khốc liệt nhất trên tuyến chi viện Trường Sơn. Ngày nào cũng vậy, bom Mỹ dội xuống không ngơi nghỉ, mặt đất bị cày xới đến trơ sỏi đá, cây cối cháy đen, không khí đặc quánh mùi khói thuốc nổ. Thế nhưng, giữa nơi chết chóc ấy, vẫn có mười cô gái thanh niên xung phong ngày đêm bám trụ để giữ cho mạch máu giao thông không bị đứt gãy.
Họ đến từ nhiều miền quê khác nhau của Hà Tĩnh, Nghệ An, Quảng Bình. Người lớn tuổi nhất mới hai mươi bốn, người nhỏ nhất chưa tròn mười tám. Ban ngày, họ phá bom nổ chậm, đo đạc hố bom, san lấp đường để xe kịp ra tiền tuyến. Ban đêm, họ thay nhau gác đường, dẫn xe qua những đoạn nguy hiểm trong ánh pháo sáng chập chờn.
Cuộc sống trong hầm chữ A thiếu thốn trăm bề. Bữa cơm chỉ có bo bo, sắn luộc, nước uống là nước khe rừng. Áo quần vá chằng vá đụp, tóc cháy nắng, da sạm khói bom. Nhưng trong những giờ phút hiếm hoi yên tĩnh, họ vẫn kể cho nhau nghe về gia đình, về những ước mơ rất đời thường: người mong ngày hòa bình để đi học tiếp, người ước có một đám cưới giản dị, người chỉ mong được về quê phụ mẹ làm ruộng.
Chiều ngày 24 tháng 7 năm 1968, sau một ngày liên tục hứng chịu bom đạn, mười cô gái vừa hoàn thành việc san lấp hố bom cuối cùng thì tiếng máy bay lại gầm rú. Một loạt bom trút xuống dữ dội. Các cô chạy nhanh về hầm trú ẩn quen thuộc. Nhưng lần này, một quả bom xuyên phá đã rơi trúng ngay cửa hầm. Sức ép khủng khiếp khiến đất đá sập xuống, chôn vùi cả mười người.
Đồng đội lao đến đào bới trong tuyệt vọng. Chỉ kịp nghe vài tiếng gọi yếu ớt rồi tất cả chìm vào im lặng. Mười cô gái đã mãi mãi nằm lại ở tuổi thanh xuân, để con đường được thông suốt, để đoàn xe vẫn kịp ra chiến trường.
Sau này, khi đất nước hòa bình, Ngã ba Đồng Lộc trở thành địa chỉ đỏ. Tên của mười cô gái được khắc lên bia đá, trở thành biểu tượng bất tử của lòng yêu nước, của sự hy sinh lặng thầm trong thời hoa lửa.
