Mười cô gái ở Ngã ba Đồng Lộc

Giữa những năm tháng kháng chiến chống Mỹ cứu nước thảm khốc nhất, Ngã ba Đồng Lộc (xã Đồng Lộc, huyện Can Lộc, tỉnh Hà Tĩnh) được mệnh danh là “tọa độ chết” — mạch máu giao thông huyết mạch nối liền hậu phương lớn miền Bắc với tiền tuyến lớn miền Nam. Để cắt đứt sự chi viện ấy, đế quốc Mỹ đã biến thung lũng nhỏ bé này thành chảo lửa, rút hàng vạn tấn bom đạn đủ chủng loại nhằm hủy diệt mọi sự sống. Nhằm giữ vững mạch máu giao thông cho những đoàn xe thồ, xe tải nát đá gầm trời tiến vào Nam, Tiểu đội 4 thuộc Đại đội 552, Đội 55 Tổng đội Thanh niên xung phong (TNXP) Hà Tĩnh đã kiên cường chốt giữ tại đây.

Tiểu đội 4 gồm 10 cô gái trẻ, tuổi đời còn phơi phới từ 17 đến 24:

1.     Võ Thị Tần (24 tuổi, Tiểu đội trưởng)

2.     Hồ Thị Cúc (24 tuổi, Tiểu đội phó)

3.     Nguyễn Thị Nhỏ (24 tuổi)

4.     Dương Thị Xuân (21 tuổi)

5.     Võ Thị Hợi (20 tuổi)

6.     Nguyễn Thị Xuân (20 tuổi)

7.     Hà Thị Xanh (19 tuổi)

8.     Trần Thị Hường (19 tuổi)

9.     Trần Thị Rạng (18 tuổi)

10.  Võ Thị Hà (17 tuổi, em út của tiểu đội)

Mỗi người một quê, một hoàn cảnh, nhưng tất cả cùng chung một nhịp đập trái tim: "Xe chưa qua, nhà không tiếc; đường chưa thông, không tiếc máu xương". Đêm cũng như ngày, dưới tầm đạn xới xé trời, các chị túc trực trên mặt đường, đo độ sâu của hố bom, phá bom nổ chậm và hối hả san lấp mặt đường ngay sau từng trận hỏa lực.

Sáng ngày 24 tháng 7 năm 1968, bình minh vừa ló rạng nhưng dải đất Đồng Lộc đã mù mịt khói súng. Đợt bom thứ nhất vừa dứt, tuyến đường bị xới tung, xuất hiện hàng loạt hố bom sâu hoắm. Khoảng 16 giờ 30 phút chiều cùng ngày, trận không kích thứ 15 giội xuống. Tiểu đội 4 nhận lệnh nhanh chóng ra san lấp hố bom để thông xe cho chuyến hàng đêm. Dưới sự chỉ huy của Tiểu đội trưởng Võ Thị Tần, 10 cô gái tay cuốc tay xẻng hối hả xông ra mặt trận.

Đột nhiên, một tốp máy bay Mỹ bất ngờ lao tới giội một đợt bom thảm khốc. Một quả bom nổ chậm đâm sâu xuống đất ngay sát hầm trú ẩn nơi các chị đang tạm lánh. Tiếng nổ rung chuyển đất trời, đất đá núi Trọ Voi đổ ập xuống, chôn vùi cả 10 cô gái trẻ vào lòng đất mẹ.

Khi khói bom vừa tan, đồng đội lao ra bới tìm trong đầm đìa nước mắt. Chín chị được tìm thấy đầu tiên, thân thể vẫn còn ấm nhưng hơi thở đã ngừng hẳn. Riêng Tiểu đội phó Hồ Thị Cúc vẫn bặt vô âm tín. Phải đến 3 ngày sau, đồng đội mới tìm thấy chị nằm sâu trong hốc núi Trọ Voi, tay vẫn cầm chiếc xẻng như đang trong tư thế bới đất tìm đồng đội.

10 cô gái Ngã ba Đồng Lộc ngã xuống khi tuổi xuân đang độ ngát hương nhất. Họ chưa kịp tận hưởng trọn vẹn tình yêu lứa đôi, nhiều người chưa từng có một cái nắm tay trọn vẹn. Nhưng sự hy sinh oanh liệt của các chị đã trở thành bất tử, dệt nên trang sử chói lọi về tinh thần anh hùng cách mạng của thế hệ trẻ Việt Nam.

Ngày nay, tại Khu di tích lịch sử quốc gia đặc biệt Ngã ba Đồng Lộc, 10 phần mộ của các chị nằm hàng ngang tĩnh lặng dưới bóng thông reo. Sự hy sinh của 10 "bông hoa thép" không chỉ thông suốt những con đường ra tiền tuyến năm xưa, mà còn soi sáng niềm tự hào và lòng biết ơn vô hạn cho muôn đời sau.