Mười cô gái ở Ngã ba Đồng Lộc

Năm 1968, Ngã ba Đồng Lộc là một trong những nút giao thông đặc biệt quan trọng trên tuyến vận tải Bắc – Nam.

Những đoàn xe chở người, lương thực, vũ khí từ hậu phương miền Bắc muốn tiếp tục hành trình vào chiến trường miền Nam phải đi qua nơi này. Bởi vậy, Đồng Lộc trở thành một trọng điểm đánh phá ác liệt.

Giữa nơi được ví như một “tọa độ lửa” ấy có Tiểu đội 4, Đại đội 552, Tổng đội Thanh niên xung phong 55, gồm mười cô gái: Võ Thị Tần, Hồ Thị Cúc, Nguyễn Thị Nhỏ, Dương Thị Xuân, Nguyễn Thị Xuân, Hà Thị Xanh, Võ Thị Hợi, Trần Thị Hường, Trần Thị Rạng và Võ Thị Hà. Người lớn nhất 24 tuổi. Người nhỏ nhất mới 17.

Nhiệm vụ của họ không phải trực tiếp cầm súng. Họ bám mặt đường. Sau mỗi trận bom, khi tiếng máy bay vừa xa, những cô gái lại rời nơi trú ẩn, chạy ra hiện trường: quan sát bom chưa nổ, san lấp hố bom, sửa chữa những đoạn đường bị phá và nhanh chóng giải phóng mặt đường để các đoàn xe tiếp tục đi qua. Công việc cứ lặp đi lặp lại giữa tiếng máy bay, tiếng bom và những đoàn xe đang chờ phía sau.

Ngày 24/7/1968, mười cô gái tiếp tục ra mặt đường làm nhiệm vụ. Đến khoảng 16 giờ, Đồng Lộc hứng chịu trận bom thứ 15 trong ngày. Một quả bom rơi gần căn hầm chữ A nơi các chị đang tránh bom. Căn hầm bị sập. Khi đồng đội chạy đến, cả mười cô gái đã hy sinh.

Mười con người cùng sống trong một tiểu đội, cùng làm nhiệm vụ trên một cung đường và cùng nằm lại Đồng Lộc trong một buổi chiều tháng Bảy. Không ai trong số họ kịp bước qua tuổi thanh xuân để trở về với một cuộc sống thời bình. Nhưng con đường họ giữ bằng tuổi trẻ của mình vẫn tiếp tục được nối thông. Những đoàn xe vẫn đi qua Đồng Lộc, người và hàng hóa từ hậu phương vẫn tiếp tục vào chiến trường.

Hơn nửa thế kỷ sau, Ngã ba Đồng Lộc không còn tiếng bom. Trên vùng đất từng bị bom đạn cày xới, mười ngôi mộ nằm cạnh nhau trong Khu di tích lịch sử quốc gia đặc biệt Ngã ba Đồng Lộc.