Mười cô gái ở Ngã ba Đồng Lộc – những người ở lại giữa tuyến đường lửa

Năm 1968, tuyến đường qua Ngã ba Đồng Lộc, Hà Tĩnh trở thành một trong những trọng điểm đánh phá ác liệt của không quân Mỹ. Đây là con đường quan trọng để vận chuyển người, lương thực và vũ khí vào chiến trường miền Nam. Giữa bom đạn, hàng nghìn thanh niên xung phong ngày đêm bám đường, san lấp hố bom và bảo đảm cho những đoàn xe tiếp tục đi qua. Trong số đó có mười cô gái thuộc Tiểu đội 4, Đại đội 552.

Những cô gái ấy đều còn rất trẻ. Người lớn tuổi nhất mới 24, người nhỏ nhất chỉ 17. Họ đến Đồng Lộc với công việc tưởng như rất bình thường: làm đường, phá bom, san lấp những hố bom để xe có thể tiếp tục hành quân. Nhưng trong những năm chiến tranh, một công việc bình thường cũng có thể trở thành công việc nguy hiểm nhất.

Ngày 24/7/1968, máy bay Mỹ liên tục đánh phá khu vực Đồng Lộc. Sau một đợt bom, mặt đường lại xuất hiện những hố sâu. Tiểu đội của mười cô gái nhanh chóng ra làm nhiệm vụ. Họ không thể biết rằng đó sẽ là lần cuối cùng mình đứng cùng nhau.

Khoảng chiều hôm ấy, một loạt bom trút xuống đúng khu vực các cô đang làm việc. Cả mười người hy sinh khi tuổi đời còn rất trẻ. Người nhỏ tuổi nhất là Võ Thị Tần mới 22 tuổi, còn những người khác cũng chỉ ở độ tuổi đôi mươi.

Sự hy sinh của mười cô gái không phải một câu chuyện tách biệt. Trong những năm chiến tranh, có hàng nghìn thanh niên xung phong đã làm việc trên những tuyến đường bị đánh phá liên tục. Họ sửa đường ban đêm, san lấp hố bom, phá bom nổ chậm và đưa những đoàn xe vượt qua trọng điểm.

Điều khiến câu chuyện Đồng Lộc trở nên đặc biệt là hình ảnh mười cô gái cùng thuộc một tiểu đội, cùng làm nhiệm vụ và cùng hy sinh trong một khoảnh khắc. Những người từng sống cùng họ sau này kể lại rằng đó là những cô gái rất bình thường: có người thích hát, có người nhớ gia đình, có người còn những lá thư chưa kịp gửi về quê.

Chiến tranh thường được kể bằng những con số: bao nhiêu trận đánh, bao nhiêu máy bay bị bắn rơi, bao nhiêu tấn hàng được vận chuyển. Nhưng phía sau mỗi con số là những con người cụ thể. Ở Đồng Lộc, đó là mười cô gái có tuổi đời chỉ vừa bắt đầu.

Sau khi mười cô gái hy sinh, tuyến đường Đồng Lộc vẫn tiếp tục được sửa chữa. Những người khác lại bước xuống mặt đường, tiếp tục công việc mà các cô đã bỏ lại. Chiến tranh không dừng lại sau một mất mát; những người còn sống phải tiếp tục nhiệm vụ.

Ngày nay, Ngã ba Đồng Lộc đã trở thành một địa danh lịch sử. Những hố bom năm xưa không còn là chiến trường, con đường đã trở thành một phần của cuộc sống bình thường. Nhưng câu chuyện về mười cô gái vẫn được nhắc lại, đặc biệt mỗi khi người ta nói về tuổi trẻ trong chiến tranh.

Họ không phải những vị tướng, cũng không đứng trước một trận đánh lớn. Công việc của họ chỉ là giữ cho một con đường được thông suốt. Nhưng đôi khi, lịch sử được giữ lại chính từ những công việc tưởng như nhỏ bé ấy. Mười cô gái đã không trở về. Nhưng con đường mà họ từng đứng giữa bom đạn để giữ gìn đã tiếp tục nối những vùng đất với nhau, đưa người và hàng hóa về phía trước. Và sau hơn nửa thế kỷ, tên của họ vẫn còn ở lại với Ngã ba Đồng Lộc.