MƯỜI ĐÓA HOA GIỮA NGÃ BA ĐỒNG LỘC

Nhân vật: 10 nữ thanh niên xung phong Tiểu đội 4, Đại đội 552
Địa điểm: Ngã ba Đồng Lộc, Hà Tĩnh
Thời gian: Ngày 24/7/1968

Có những địa danh khi nhắc đến, người ta không chỉ nhớ một vùng đất mà nhớ cả một thế hệ đã gửi lại tuổi xuân nơi đó. Ngã ba Đồng Lộc là một nơi như thế.

Trong những năm chiến tranh chống Mỹ, Đồng Lộc là một trong những điểm giao thông đặc biệt quan trọng trên tuyến đường chi viện cho chiến trường miền Nam. Máy bay Mỹ liên tục đánh phá nhằm cắt đứt con đường vận chuyển người, vũ khí và lương thực. Mỗi ngày, những người lính, thanh niên xung phong phải đối mặt với bom đạn và cái chết.

Tại đây có một tiểu đội nữ thanh niên xung phong gồm 10 cô gái, tuổi đời chỉ từ 17 đến 24. Nhiệm vụ của các cô là san lấp hố bom, sửa đường, bảo đảm giao thông để những đoàn xe có thể tiếp tục đi qua.

Ngày 24/7/1968, Đồng Lộc hứng chịu nhiều đợt oanh kích. Theo tư liệu của Bảo tàng Lịch sử Quốc gia, khoảng 16 giờ 30 phút, trong trận bom thứ 15 của ngày, một quả bom rơi gần miệng hầm nơi 10 cô gái đang tránh bom. Tất cả 10 người đã hy sinh.

Các cô đã không có một chiến trường riêng cho mình. Vũ khí của họ là cuốc, xẻng, dụng cụ làm đường. Công việc tưởng như rất bình thường ấy lại là một phần không thể thiếu của cuộc chiến. Mỗi hố bom được lấp là một đoạn đường được nối lại. Mỗi đoạn đường được nối lại là thêm một đoàn xe có thể tiếp tục tiến về phía trước.

Điều khiến câu chuyện về 10 cô gái Đồng Lộc sống mãi không chỉ nằm ở sự hy sinh, mà còn ở tuổi đời của các cô.

Họ cũng từng là những cô gái trẻ có những ước mơ rất bình dị. Họ có gia đình để nhớ, có quê hương để thương, có những ngày tháng tuổi trẻ lẽ ra được sống trong hòa bình. Nhưng chiến tranh đã đưa họ đến Đồng Lộc.

Và rồi họ nằm lại ở đó.

Ngày nay, hình ảnh những nữ thanh niên xung phong Đồng Lộc đã trở thành một biểu tượng của tuổi trẻ Việt Nam trong những năm tháng chiến tranh. Những dụng cụ làm đường gắn với các cô cũng được lưu giữ như những chứng tích của một thời kỳ mà những vật dụng giản dị nhất cũng mang trên mình dấu ấn lịch sử.

Có lẽ điều đáng nhớ nhất khi kể câu chuyện về 10 cô gái không phải là những con số về bom đạn. Điều đáng nhớ là câu hỏi: Điều gì đã khiến những người trẻ tuổi ấy có thể đứng vững giữa một nơi mà cái chết có thể đến bất cứ lúc nào?

Đó chính là trách nhiệm với Tổ quốc, tình đồng đội và niềm tin vào ngày đất nước được hòa bình.

Hôm nay, khi đi trên những con đường bình yên, chúng ta có thể không nhìn thấy những hố bom năm xưa. Nhưng dưới mỗi bước chân của cuộc sống hôm nay là sự hy sinh của biết bao người đã từng mở đường cho đất nước đi tới.