MƯỜI CÔ GÁI TRUÔNG BỒN – NHỮNG BÔNG HOA KHÔNG TRỞ VỀ

Có một vùng đất ở Nghệ An mà mỗi khi nhắc đến, người ta lại nhớ đến những người trẻ đã gửi lại tuổi thanh xuân của mình.

Đó là Truông Bồn.

Trong những năm chiến tranh chống Mỹ, Truông Bồn nằm trên tuyến đường chiến lược 15A, là một trong những tuyến giao thông quan trọng đưa người và hàng hóa từ miền Bắc vào chiến trường miền Nam.

Muốn đưa được những đoàn xe vượt qua tuyến đường này, phải có những người ngày đêm bám đường.

Họ là bộ đội.

Là dân công.

Là thanh niên xung phong.

Và trong số đó có rất nhiều cô gái tuổi đôi mươi.

Công việc của họ không phải là cầm súng trực tiếp chiến đấu.

Họ phá bom.

Sửa đường.

Lấp hố bom.

Đảm bảo cho những chiếc xe có thể đi qua.

Mỗi ngày, họ phải đối mặt với những trận bom bất ngờ.

Một quả bom có thể biến cả đoạn đường thành một hố sâu.

Nhưng bom vừa ngừng, những cô gái lại lao ra.

Đường phải được thông.

Xe phải được đi.

Bởi phía sau mỗi chuyến xe là hàng hóa, vũ khí và những người lính đang chờ ở chiến trường.

Trong số những cô gái làm nhiệm vụ tại Truông Bồn có Tiểu đội 2, Đại đội 317.

Họ còn rất trẻ.

Có người vừa mới ngoài đôi mươi.

Có người còn chưa kịp lập gia đình.

Có người vẫn đang mang trong lòng những ước mơ rất bình dị của tuổi trẻ.

Nhưng chiến tranh không cho họ nhiều thời gian để nghĩ về những điều ấy.

Ngày 31/10/1968, không khí ở Truông Bồn có một điều gì đó đặc biệt.

Theo chủ trương của Mỹ, từ ngày hôm sau, việc ném bom miền Bắc sẽ tạm ngừng.

Như vậy, những người làm nhiệm vụ ở Truông Bồn chỉ còn một ngày nữa là có thể được thở phào.

Có lẽ họ đã nghĩ đến những ngày bình yên.

Có lẽ họ đã nghĩ đến việc được trở về thăm nhà.

Có lẽ những cô gái trẻ đã bắt đầu nghĩ đến một tương lai khác.

Nhưng chiến tranh không bao giờ báo trước điều gì.

Khoảng 6 giờ 10 phút sáng, máy bay Mỹ bất ngờ xuất hiện và trút bom xuống Truông Bồn.

Trận bom diễn ra rất dữ dội.

Mặt đất rung chuyển.

Đất đá tung lên.

Khói bom phủ kín cả khu vực.

Khi tiếng bom ngừng, người ta chạy đến tìm những người đồng đội.

Nhưng những gì họ nhìn thấy khiến tất cả chết lặng.

13 thanh niên xung phong đã hy sinh.

Trong đó có 11 cô gái.

Những người con gái tuổi đôi mươi đã không kịp nhìn thấy ngày hòa bình mà họ tưởng rằng chỉ còn cách mình vài giờ.

Có những người còn chưa kịp nói lời tạm biệt với mẹ.

Có những người chưa kịp trở về với người mình thương.

Có những lời hẹn vẫn còn dang dở.

Có những ước mơ mãi mãi không thể thực hiện.

Chỉ vài giờ trước đó, họ vẫn còn là những cô gái trẻ đang làm nhiệm vụ.

Vài giờ sau, họ đã trở thành những cái tên được đồng đội khắc ghi trong ký ức.

Một trong những câu chuyện được nhắc đến nhiều nhất là chị Võ Thị Tần – Tiểu đội trưởng Tiểu đội 2.

Chị và đồng đội đã nhiều ngày bám trụ tại Truông Bồn.

Họ quen với tiếng bom.

Quen với đất đá.

Quen với những phút giây chạy tìm hầm trú ẩn rồi lại lao ra đường.

Nhưng không ai quen được với việc một người đồng đội của mình mãi mãi không trở về.

Sau trận bom ngày hôm ấy, Truông Bồn trở nên im lặng.

Những cô gái đã nằm lại.

Những chiếc cuốc, chiếc xẻng từng được họ sử dụng vẫn còn đó.

Nhưng những bàn tay trẻ tuổi đã không còn cầm chúng nữa.

Điều đau lòng nhất là chỉ vài giờ sau, lệnh ngừng ném bom miền Bắc chính thức có hiệu lực.

Nếu họ có thể sống thêm một chút nữa...

Nếu trận bom ấy không xảy ra...

Có lẽ những cô gái ấy đã được trở về.

Có lẽ họ đã được sống những ngày hòa bình.

Có lẽ một người trong số họ đã trở thành một người mẹ.

Một người vợ.

Một cô giáo.

Một người công nhân.

Một cán bộ.

Một người bà kể cho cháu nghe về những năm tháng tuổi trẻ của mình.

Nhưng lịch sử đã không cho họ cơ hội ấy.

Họ nằm lại ở Truông Bồn.

Và con đường vẫn tiếp tục được thông.

Những chuyến xe tiếp tục đi về phía Nam.

Những người lính tiếp tục ra trận.

Sự hy sinh của những cô gái ấy đã góp phần giữ cho tuyến đường huyết mạch không bị đứt đoạn.

Sau chiến tranh, Truông Bồn trở thành một địa danh lịch sử.

Nơi đây trở thành nơi tưởng niệm những người đã hy sinh vì tuyến đường.

Những cái tên từng rất bình dị giờ đây được khắc trên bia tưởng niệm.

Mỗi cái tên là một cuộc đời.

Mỗi cuộc đời là một câu chuyện.

Và mỗi câu chuyện đều có một tuổi trẻ đã gửi lại nơi này.

Điều còn lại sau câu chuyện

Có những người hy sinh trong một trận đánh lớn.

Có những người hy sinh trong những khoảnh khắc được cả đất nước biết đến.

Nhưng cũng có những người hy sinh khi chỉ đang làm một công việc rất bình thường:

giữ đường cho xe qua.

Những cô gái Truông Bồn thuộc về những người như thế.

Họ không biết mình sẽ trở thành những cái tên được cả nước nhớ đến.

Họ chỉ biết rằng hôm nay mình phải làm nhiệm vụ.

Đường bị bom phá thì phải sửa.

Xe bị chặn thì phải thông đường.

Đồng đội gặp khó khăn thì phải giúp đỡ.

Và rồi một ngày, họ không trở về nữa.

Điều khiến câu chuyện Truông Bồn đau lòng không chỉ là số người hy sinh.

Mà là họ đã ở rất gần ngày hòa bình.

Chỉ vài giờ nữa thôi...

Nhưng vài giờ ấy đã không bao giờ đến với họ.

Hôm nay, khi đi trên những con đường rộng mở, chúng ta có thể không biết con đường ấy đã được xây dựng bằng bao nhiêu mồ hôi và máu của những thế hệ trước.

Nhưng ở Truông Bồn, mỗi tấc đất đều nhắc chúng ta về điều đó.

Có những người đã hy sinh để chúng ta được đi trên những con đường bình yên.

Và có những tuổi thanh xuân đã không trở về, để tuổi thanh xuân của chúng ta hôm nay được sống trọn vẹn hơn.

Mười một cô gái đã nằm lại ở Truông Bồn. Những bông hoa ấy không bao giờ trở về, nhưng mùa xuân của đất nước vẫn tiếp tục từ sự hy sinh của họ.

Tham khảo tư liệu: Khu Di tích lịch sử Quốc gia Truông Bồn; Báo Quân đội nhân dân và các tư liệu về lực lượng Thanh niên xung phong tại Truông Bồn.