Mười Đóa Cúc Trắng Ở Ngã Ba Đồng Lộc

Dựa trên: Ký sự "Chuyện kể ở Ngã ba Đồng Lộc" (NXB Thanh Niên) và tác phẩm "Mười cô gái ngã ba Đồng Lộc" của tác giả Nghiêm Văn Tâm.

Tuyến lửa giữa lòng chảo túi bom

Ngã ba Đồng Lộc (Hà Tĩnh) vào những năm 1968 được ví như "yết hầu" của mạch máu giao thông chi viện cho miền Nam. Đây là nơi mỗi mét vuông đất phải hứng chịu hàng chục quả bom mỗi ngày. Giữa cái nắng cháy da người và bụi đất đỏ mịt mù, Tiểu đội 4 gồm mười cô gái thanh niên xung phong, tuổi đời chỉ từ 17 đến 24, do Võ Thị Tần làm tiểu đội trưởng, hằng ngày vẫn bám trụ mặt đường.

Nhiệm vụ của các chị là san lấp hố bom, giữ cho huyết mạch giao thông không bao giờ bị tắc nghẽn. Dưới ngòi bút của những người chứng kiến, các chị hiện lên không chỉ là những chiến sĩ mà là những thiếu nữ đầy mộng mơ. Trong túi áo của các chị vẫn có những chiếc gương soi nhỏ, những thẻ hương thơm và những lá thư gửi về quê nhà còn thơm mùi mực. Các chị vẫn cười đùa, hát vang giữa những đợt oanh tạc, dùng sự lạc quan để chế ngự nỗi sợ hãi trước cái chết luôn chực chờ.

Bức thư cuối cùng và dự cảm của người tiểu đội trưởng

Trước lúc hy sinh không lâu, Võ Thị Tần đã viết thư về cho mẹ. Bức thư ấy sau này đã trở thành một kỷ vật vô giá, một áng văn chương lay động lòng người:

"Mẹ ơi, ở đây vui lắm mẹ ạ! Ban đêm chúng con thắp đèn đi san đường, ban ngày thì trú trong hang đá. Bom đạn giặc Mỹ dội xuống không ngớt nhưng không làm gì được chúng con đâu... Mẹ hãy tin ở con, con sẽ trở về khi đất nước sạch bóng quân thù."

Dòng chữ ấy mang một niềm tin trong sáng đến lạ kỳ. Các chị chiến đấu không phải vì được huấn luyện để trở thành cỗ máy chiến tranh, mà vì một bản năng bảo vệ quê hương thuần khiết nhất. Mỗi hố bom được lấp phẳng là một niềm vui, mỗi đoàn xe qua được ngã ba an toàn là một lời hứa với miền Nam được thực hiện.

Ngày 24 tháng 7 nghiệt ngã và sự hóa thân vào cỏ hoa

Chiều ngày 24 tháng 7 năm 1968, trong một trận oanh tạc bất ngờ, một quả bom rơi trúng miệng hầm nơi mười cô gái đang trú ẩn. Đất đá sụp xuống, cả mười chị đã hy sinh khi tuổi đời đang ở độ xuân sắc nhất. Khi đồng đội đào đất tìm các chị, người ta thấy các chị vẫn nằm cạnh nhau, gương mặt thanh thản như đang ngủ.

Sự hy sinh của mười cô gái Đồng Lộc đã chấn động cả nước. Các chị không chỉ là những anh hùng, các chị là "mười đóa cúc trắng" tượng trưng cho sự trinh bạch và lòng quả cảm. Hình ảnh các chị đứng trên đỉnh đồi, tay cầm cờ tiêu điểm để dẫn đường cho xe qua giữa làn bom đạn đã đi vào thơ ca và âm nhạc, trở thành một huyền thoại về sức mạnh của phái đẹp trong chiến tranh. Các chị ngã xuống nhưng con đường qua Đồng Lộc chưa bao giờ bị cắt đứt, vì linh hồn các chị đã hóa thành những cột mốc dẫn đường cho các đoàn quân tiến về phía Nam.