MƯỜI ĐÓA HOA BẤT TỬ – LỜI HẸN CÒN MÃI VỚI NON SÔNG

Họ và tên: Vũ Thị Kim Oanh

Đơn vị công tác: Đoàn Trường mầm non Bất Bạt A - xã Bất Bạt

 MƯỜI ĐÓA HOA BẤT TỬ – LỜI HẸN CÒN MÃI VỚI NON SÔNG

Có những con người sinh ra để viết nên lịch sử, có những cuộc đời tuy ngắn ngủi nhưng lại trở thành bất tử trong trái tim dân tộc. Giữa những năm tháng chiến tranh ác liệt, khi sự sống và cái chết chỉ cách nhau trong gang tấc, mười cô gái thanh niên xung phong tại Ngã ba Đồng Lộc đã dâng hiến tuổi thanh xuân tươi đẹp nhất của mình cho độc lập, tự do của Tổ quốc. Họ ra đi khi mái tóc còn xanh, khi những ước mơ về tình yêu, hạnh phúc gia đình vẫn còn dang dở. Sự hy sinh của họ không chỉ làm nên một trang sử hào hùng mà còn để lại câu chuyện thấm đẫm nước mắt về tình đồng đội, tình yêu thủy chung và lòng quả cảm của người phụ nữ Việt Nam.

Câu chuyện dưới đây đưa chúng ta trở về với mùa hè đỏ lửa năm 1968, nơi mười người con gái đã ngã xuống để những đoàn xe tiếp tục hướng về tiền tuyến, để con đường thống nhất đất nước không bao giờ bị chia cắt.

1. Nơi tuổi thanh xuân hóa thành bất tử

Năm 1968, cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước bước vào giai đoạn vô cùng ác liệt. Trên tuyến đường Trường Sơn huyền thoại, Ngã ba Đồng Lộc thuộc huyện Can Lộc, tỉnh Hà Tĩnh, trở thành một trong những trọng điểm đánh phá dữ dội của không quân Mỹ. Đây là nơi giao nhau của những tuyến đường vận tải quan trọng, là cửa ngõ để những đoàn xe chở lương thực, vũ khí, thuốc men từ hậu phương miền Bắc vào chi viện cho chiến trường miền Nam. Nhận thấy vị trí chiến lược ấy, máy bay Mỹ liên tục ném bom nhằm cắt đứt tuyến đường huyết mạch. Chỉ trong 240 ngày đêm, từ tháng 3 đến tháng 10 năm 1968, hàng chục nghìn quả bom đã trút xuống Đồng Lộc. Đất đá bị cày xới, cây cối cháy trụi, những hố bom nối tiếp nhau như những vết thương không thể lành trên thân thể quê hương.

Nhưng giữa mưa bom bão đạn, những người lính, những thanh niên xung phong vẫn kiên cường bám trụ. Họ hiểu rằng, nếu con đường bị chia cắt, những chuyến xe sẽ không thể vào Nam, chiến trường sẽ thiếu đi nguồn tiếp viện quý giá.Trong lực lượng thanh niên xung phong ấy có mười cô gái thuộc Tiểu đội 4, Đại đội 552, Tổng đội 55, do chị Võ Thị Tần làm Tiểu đội trưởng. Mười cô gái ấy là Võ Thị Tần, Hồ Thị Cúc, Nguyễn Thị Nhỏ, Dương Thị Xuân, Võ Thị Hợi, Nguyễn Thị Xuân, Hà Thị Xanh, Trần Thị Hường, Trần Thị Rạng và Võ Thị Hà.Người lớn tuổi nhất mới 24, người nhỏ tuổi nhất chỉ vừa 17. Họ đến từ những miền quê nghèo, mang theo hành trang giản dị là lòng yêu nước, tinh thần dũng cảm và những ước mơ rất đỗi đời thường. Các chị cũng từng có một tuổi thơ, từng có những buổi chiều bên gia đình, từng mong một ngày đất nước hòa bình để trở về quê hương, xây dựng tổ ấm. Thế nhưng, khi Tổ quốc cần, họ đã gác lại hạnh phúc riêng, tình nguyện có mặt ở nơi bom đạn khốc liệt nhất. Giữa sự sống và cái chết, mười cô gái vẫn kiên cường đào đất, lấp hố bom, sửa đường, bảo đảm cho những chuyến xe được thông suốt. Chính tại nơi tưởng chừng chỉ có khói lửa và chết chóc ấy, vẻ đẹp của tuổi trẻ Việt Nam đã tỏa sáng rực rỡ hơn bao giờ hết.

2. Mối tình dang dở của người con gái Đồng Lộc

Trong mười cô gái anh hùng ấy, chị Võ Thị Tần, người Tiểu đội trưởng 24 tuổi, mang trong tim một mối tình đẹp nhưng đầy day dứt. Người chị yêu là anh Nguyễn Viết Hồng, một chàng trai cùng quê. Nhà hai người chỉ cách nhau một hàng rào mùng tơi. Họ lớn lên bên nhau giữa miền quê Hà Tĩnh đầy nắng gió. Tình yêu đến tự nhiên từ những lần gặp gỡ, từ nụ cười hiền hậu và sự chân thành của người con gái thôn quê.

Cuối năm 1964, anh Hồng ngỏ lời yêu và được gia đình chị Tần đồng ý. Hai bên đã tổ chức lễ dạm ngõ, mong chờ một đám cưới trong tương lai. Nhưng khi đất nước đang chìm trong chiến tranh, hạnh phúc riêng phải nhường chỗ cho nghĩa vụ với Tổ quốc. Anh Hồng lên đường nhập ngũ, còn chị Tần tham gia lực lượng thanh niên xung phong. Đêm chia tay, trời đổ mưa tầm tã. Chị Tần đến tiễn người yêu, trao cho anh một bức ảnh cùng lọn tóc thề đã được gìn giữ cẩn thận. Đáp lại, anh Hồng tặng chị một chiếc lược màu trắng. Không phải vàng bạc hay những món quà quý giá, chỉ là một tấm ảnh, một lọn tóc và chiếc lược nhỏ bé. Thế nhưng, giữa thời chiến, những kỷ vật giản dị ấy lại mang theo cả một lời hẹn ước.

Sau ngày chia tay, anh Hồng vào chiến trường, chị Tần tiếp tục bám trụ nơi Đồng Lộc. Những lá thư trở thành sợi dây nối liền tình yêu giữa hai con người ở hai đầu chiến tuyến.Trong những năm tháng ấy, có lẽ chị Tần cũng từng nghĩ về ngày gặp lại, về một mái nhà bình yên, về hạnh phúc lứa đôi sau chiến tranh.Nhưng chiến tranh đã không để cho lời hẹn ấy trở thành hiện thực.

3. Chiều 24 tháng 7 năm 1968 – ngày mười đóa hoa ngừng nở

Ngày 24 tháng 7 năm 1968, Ngã ba Đồng Lộc chìm trong cái nắng gay gắt của mùa hè miền Trung.Sau những đợt không kích liên tiếp, con đường vận tải lại bị bom đạn cày nát. Tiểu đội 4 nhận nhiệm vụ san lấp hố bom, sửa chữa mặt đường để kịp thời phục vụ những đoàn xe quân sự. Mười cô gái nhanh chóng có mặt tại trọng điểm.Người đào đất, người xúc đá, người san đường. Những đôi bàn tay vốn quen với ruộng đồng nay chai sạn vì cuốc xẻng. Những tấm áo ướt đẫm mồ hôi, mái tóc bết bụi đất, nhưng không ai rời vị trí.Theo các tư liệu lịch sử, trong ngày hôm ấy, các chị đã nhiều lần bị đất đá vùi lấp bởi bom địch. Thế nhưng sau mỗi đợt oanh tạc, họ lại đứng dậy, tiếp tục công việc còn dang dở.

Đối với các chị, mỗi hố bom được san lấp là một cơ hội để đoàn xe vượt qua trọng điểm an toàn. Mỗi mét đường được nối lại là thêm một phần hy vọng gửi tới chiến trường miền Nam.Khoảng 16 giờ 30 phút, trận bom thứ mười lăm trong ngày dội xuống Đồng Lộc.Tiếng máy bay gầm rú, những tiếng nổ dữ dội làm mặt đất rung chuyển. Một quả bom rơi xuống gần nơi mười cô gái đang làm nhiệm vụ và trú tránh. Đất đá tung lên. Khói bom bao trùm cả một vùng.Khi khói bụi tan dần, đồng đội vội vã chạy đến tìm kiếm.Nhưng không còn ai trong mười cô gái đáp lại tiếng gọi.Cả mười chị đã anh dũng hy sinh. Người nhỏ tuổi nhất là Võ Thị Hà, mới 17 tuổi. Chị Trần Thị Rạng 18 tuổi. Những người chị lớn nhất là Võ Thị Tần, Hồ Thị Cúc và Nguyễn Thị Nhỏ cũng chỉ vừa tròn 24 tuổi. Ở cái tuổi đẹp nhất của đời người, khi bao ước mơ vẫn còn ở phía trước, các chị đã nằm lại vĩnh viễn trên mảnh đất Đồng Lộc. Không một ai trong số mười cô gái được trở về nhà sau buổi chiều định mệnh ấy. Một tiểu đội đã ra đi giữa thời khắc khốc liệt của chiến tranh, để lại nỗi đau không gì bù đắp được trong lòng đồng đội và những gia đình đang ngày đêm mong ngóng.

4. Tiếng gọi “Cúc ơi!” giữa chiến trường đẫm nước mắt

Sau trận bom, những người đồng đội lao vào tìm kiếm thi thể mười cô gái. Trong khói bụi và đất đá ngổn ngang, họ tìm thấy chín người. Riêng chị Hồ Thị Cúc, Tiểu đội phó, vẫn chưa được tìm thấy. Đồng đội tiếp tục đào bới, tìm kiếm chị suốt những ngày sau đó. Họ không đành lòng để người em, người đồng chí của mình nằm lại đơn độc trong lòng đất lạnh. Mãi đến ngày thứ ba, thi thể chị Cúc mới được tìm thấy trên đồi Trọ Voi, cách nơi bom nổ một đoạn. Theo tư liệu được ghi lại, chị ở trong tư thế ngồi, đầu vẫn đội nón, bên cạnh là chiếc cuốc. Mười đầu ngón tay bị tổn thương vì đã cố bới đất tìm đường thoát. Hình ảnh ấy khiến những người có mặt không thể cầm được nước mắt.

Giữa sự đau thương vô hạn, nhà thơ Yến Thanh, tên thật là Nguyễn Thanh Bình, đã viết bài thơ “Cúc ơi”, như tiếng gọi nghẹn ngào của những người đồng đội dành cho cô gái chưa kịp trở về tập hợp. Bài thơ mở đầu bằng tiếng gọi:

“Cúc ơi! Tiểu đội đã về xếp một hàng ngang” Tiếng gọi ấy không chỉ dành riêng cho chị Cúc, mà như gọi về cả một thế hệ thanh niên Việt Nam đã gửi lại tuổi trẻ giữa chiến trường. Đau đớn hơn, giữa những di vật và ký ức về các chị là biết bao ước mơ đời thường còn dang dở. Chiến tranh có thể cướp đi sự sống, nhưng không thể xóa nhòa những tình cảm chân thành và lòng dũng cảm của những con người đã ngã xuống.

5. Lời hẹn không thành và tình yêu vượt qua năm tháng

Cùng thời gian ấy, anh Nguyễn Viết Hồng, người yêu của chị Võ Thị Tần, bị thương và được cử ra miền Bắc học tập. Tranh thủ dịp trở về, anh xin phép đơn vị về quê để tổ chức đám cưới với người con gái mình yêu. Sau những năm tháng xa cách, cuộc trở về ấy lẽ ra phải là một ngày đoàn tụ. Nhưng khi vừa về đến nhà, anh nhận được tin dữ: chị Tần đã hy sinh tại Ngã ba Đồng Lộc. Người con gái từng trao cho anh lọn tóc thề trong đêm mưa năm nào đã vĩnh viễn không còn nữa. Đám cưới được chờ đợi từ năm 1964 không bao giờ diễn ra. Chiếc lược trắng năm xưa đã trở thành kỷ vật của một mối tình không trọn vẹn.

Sau chiến tranh, anh Hồng vẫn qua lại chăm sóc cha của chị Tần. Thấu hiểu tấm lòng của chàng trai, cha chị đã khuyên anh xây dựng gia đình, tiếp tục cuộc sống.Về sau, anh Hồng lập gia đình với một người phụ nữ khác. Điều đặc biệt là vợ chồng ông vẫn trân trọng ký ức về chị Tần, đưa ảnh chị về thờ trong nhà như một thành viên của gia đình.

6. Mười đóa hoa bất tử trong trái tim dân tộc

Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua kể từ chiều 24 tháng 7 năm 1968, chiến tranh đã lùi xa. Ngã ba Đồng Lộc hôm nay không còn là tọa độ lửa của những trận bom khốc liệt. Những con đường đã được xây dựng, những hàng cây xanh lại vươn lên trên mảnh đất từng chịu nhiều đau thương. Nơi mười cô gái nằm xuống nay trở thành địa chỉ đỏ, nơi các thế hệ người Việt Nam tìm về để tưởng nhớ và tri ân những người đã hiến dâng tuổi trẻ cho độc lập, tự do của Tổ quốc.

Trước mười ngôi mộ nằm cạnh nhau, người đến viếng không chỉ nhớ về những chiến công, mà còn nhớ về những cuộc đời còn rất trẻ. Mỗi tấm bia là một tên người, một số phận, một gia đình và những ước mơ đã mãi mãi dừng lại ở tuổi thanh xuân.Chị Võ Thị Tần ra đi, để lại một mối tình chưa kịp đơm hoa kết trái. Chị Hồ Thị Cúc nằm lại giữa đất đá Đồng Lộc, để tiếng gọi “Cúc ơi!” trở thành nỗi xúc động của nhiều thế hệ.Tám người đồng đội còn lại cũng mang theo biết bao khát vọng bình dị mà chiến tranh đã không cho phép họ thực hiện.

Mười cô gái không được chứng kiến ngày đất nước thống nhất 30 tháng 4 năm 1975. Các chị không được nhìn thấy những đoàn xe đi trên các tuyến đường thanh bình, không được tận hưởng cuộc sống không còn tiếng bom rơi và cũng không được sống trọn vẹn với những hạnh phúc riêng của mình. Nhưng chính sự hy sinh ấy đã góp phần làm nên một Việt Nam hòa bình, độc lập.

Câu chuyện về mười cô gái Ngã ba Đồng Lộc không chỉ là câu chuyện của mất mát và đau thương. Đó còn là bản anh hùng ca về lý tưởng sống cao đẹp, về tinh thần trách nhiệm, về sự đoàn kết và lòng yêu nước của thế hệ thanh niên Việt Nam trong những năm tháng chống Mỹ cứu nước.

Các chị đã chứng minh rằng lòng dũng cảm không phụ thuộc vào tuổi tác hay sức vóc. Ngay cả những người con gái tuổi mười tám, đôi mươi, với đôi bàn tay nhỏ bé và những chiếc cuốc, chiếc xẻng thô sơ, cũng có thể tạo nên những chiến công bất tử khi trong tim họ cháy bỏng tình yêu quê hương, đất nước.

Ngày nay, trên những mảnh đất từng thấm máu các anh hùng liệt sĩ, cuộc sống mới vẫn đang tiếp diễn. Những mái trường vang tiếng trẻ thơ, những cánh đồng xanh, những con đường nối dài và những gia đình được sum họp chính là hình ảnh đẹp nhất của hòa bình mà các thế hệ đi trước đã đánh đổi bằng máu xương. Mười cô gái Đồng Lộc đã không thể trở về, nhưng tên tuổi và câu chuyện của các chị mãi mãi ở lại. Ở lại trong những trang sử vẻ vang của dân tộc. Ở lại trong những vần thơ, câu hát và ký ức của đồng đội.Ở lại trong tình yêu, lòng biết ơn của những thế hệ sinh ra và lớn lên khi đất nước đã thanh bình. Các chị đã ngã xuống khi tuổi xuân còn xanh, để mùa xuân của đất nước được trường tồn. Mười cuộc đời dừng lại giữa mùa hè đỏ lửa năm 1968, nhưng mười đóa hoa ấy sẽ mãi mãi bất tử trong lòng dân tộc Việt Nam.