Mười đóa hoa bất tử nơi "Tọa độ chết" Ngã ba Đồng Lộc

Những năm kháng chiến chống Mỹ, Ngã ba Đồng Lộc (Hà Tĩnh) được mệnh danh là "tọa độ chết", "yết hầu giao thông" quan trọng bậc nhất trên tuyến đường Hồ Chí Minh. Nhận rõ vị trí chiến lược này, không quân Mỹ điên cuồng dội bom nhằm cắt đứt chi viện của hậu phương miền Bắc cho tiền tuyến miền Nam. Người ta tính rằng, mỗi mét vuông đất tại Đồng Lộc gánh chịu đến 3 quả bom tấn.

Làm nhiệm vụ tại chảo lửa này là Tiểu đội 4, Đại đội 552 Thanh niên xung phong do chị Võ Thị Tần làm Tiểu đội trưởng. Mười cô gái – Tần, Cúc, Xuân, Nhỏ, Hà, Hường, Rạng, Xuân, Xanh, Giai – người lớn tuổi nhất mới 24, người nhỏ nhất tròn 17. Nhiệm vụ của các cô vô cùng hiểm nguy: quan sát địch ném bom, đo khối lượng đất đá để san lấp, đánh dấu những quả bom chưa nổ và nhanh chóng sửa đường để thông xe ngay trong đêm. Ban ngày đội mưa bom, ban đêm làm cọc tiêu sống dẫn đường cho xe chạy.

Ngày 24 tháng 7 năm 1968, một ngày định mệnh. Từ sáng sớm, địch đã trút bom dữ dội. Trưa hôm đó, tiểu đội nhận lệnh phải san lấp gấp một hố bom lớn để chập tối đoàn xe vận tải vượt qua. Dưới sự chỉ huy của Võ Thị Tần, 10 cô gái lao ra mặt đường với cuốc xẻng trên tay, bất chấp tiếng máy bay gầm rú trên đầu.

Đến 16 giờ 30 phút, một tốp máy bay địch bất ngờ lao tới, trút xuống một loạt bom rơi trúng ngay căn hầm chữ A nơi 10 cô gái vừa kịp nhảy xuống ẩn nấp. Một tiếng nổ chát chúa rung chuyển núi rừng. Đất đá ầm ầm đổ sập.

Đồng đội từ các chốt khác gào khóc, lao tới bới đất tìm kiếm bằng tay trần vì sợ dùng cuốc xẻng sẽ làm trúng thi thể các cô. Lần lượt 9 cô gái được tìm thấy, thi thể các cô đã nát tươm nhưng vẫn giữ chặt cuốc xẻng. Riêng Hồ Thị Cúc – người thường ngày hay hát và rất chu đáo với chị em – vẫn không thấy đâu. Phải đến ngày thứ ba, đồng đội mới tìm thấy Cúc ở một hố bom khác, cách hầm cũ không xa. Cô hy sinh trong tư thế ngồi, đầu đội nón, vai vác cuốc, những ngón tay bầm tím vì cố bới đất tìm đường sống.

Sự hy sinh của 10 cô gái Ngã ba Đồng Lộc đã trở thành biểu tượng tột cùng của chủ nghĩa anh hùng cách mạng, của tuổi trẻ Việt Nam thời hoa lửa: "Máu của các chị đã hòa vào lòng đất, để những tuyến đường mạch máu mãi mãi được hồi sinh".