MƯỜI ĐÓA HOA BẤT TỬ Ở NGÃ BA ĐỒNG LỘC

Có những địa danh trên dải đất hình chữ S này mà mỗi khi nhắc đến, lòng người lại se thắt, nước mắt bỗng chực rơi. Ngã ba Đồng Lộc (Can Lộc, Hà Tĩnh) năm 1968 là một nơi như thế. Người ta gọi đó là “tọa độ chết” – nơi đất đá không còn màu nâu, cây cỏ không còn màu xanh bởi sự cày xới điên cuồng của bom đạn kẻ thù.

Nhưng chính giữa vùng đất cháy đen, khét lẹt mùi thuốc súng ấy, lại nở rộ một “Tiểu đội hoa hồng” – mười cô gái thanh niên xung phong của Tiểu đội 4, Đại đội 552. Họ sống, chiến đấu và tỏa hương thơm ngát của tuổi trẻ ngay giữa ranh giới mong manh của sự sống và cái chết. Câu chuyện về các chị là bản anh hùng ca bi tráng nhất của một “thời hoa lửa”, thời mà máu của những người con gái hòa vào đất mẹ để giữ cho mạch máu giao thông của Tổ quốc không bao giờ ngừng chảy.

Những nụ cười tuổi đôi mươi bên miệng hố bom

Mùa hè năm 1968, không quân Mỹ điên cuồng trút bom xuống Đồng Lộc với âm mưu cắt đứt tuyến chi viện chiến lược cho miền Nam. Bình quân mỗi tháng, nơi đây phải hứng chịu 28 ngày bom, đất đá bị xới tung, hố bom chồng lên hố bom.

Tiểu đội 4 gồm mười cô gái, người lớn nhất là Võ Thị Tần – Tiểu đội trưởng (24 tuổi), người nhỏ nhất là Võ Thị Hà (17 tuổi). Nhiệm vụ của các chị là quan sát bom rơi, đo khối lượng đất đá cần san lấp, rà phá bom nổ chậm để kịp thời thông đường cho xe qua.

Khổ cực, hiểm nguy là thế, nhưng lán trại của các chị chưa bao giờ vắng tiếng cười. Trong những phút giây hiếm hoi giữa hai trận bom, các chị vẫn ngồi bên nhau chải tóc, soi gương, hát vang bài “Cô gái mở đường”. Trong lá thư gửi mẹ chỉ vài ngày trước lúc hy sinh, chị Võ Thị Tần viết:

“Mẹ ơi, ở đây vui lắm mẹ ạ. Ban đêm chúng thắp đèn cho chúng con làm đường, ban ngày chúng mang bom giết cá để chúng con cải thiện. Bom đạn của chúng có thể làm rung chuyển núi rừng, nhưng không thể làm rung chuyển những trái tim của chúng con.”

Đó là tinh thần thép được bọc trong vẻ ngoài dịu dàng của những cô gái tuổi đôi mươi. Các chị coi cái chết nhẹ tựa lông hồng, chỉ sợ đường tắc, xe không kịp vào miền Nam.

Buổi chiều định mệnh và tiếng gọi “Cúc ơi!”

Định mệnh ập đến vào chiều ngày 24/7/1968. Khoảng 16 giờ, tiểu đội nhận lệnh ra mặt đường lấp hố bom để thông tuyến cho đoàn xe quân sự. Khi công việc đang khẩn trương, một tốp máy bay phản lực bất ngờ lao tới.

Một quả bom tấn rơi trúng cửa hầm chữ A – nơi mười cô gái đang trú ẩn. Tiếng nổ xé toạc bầu trời. Đất đá trùm xuống, vùi lấp cả mười mái đầu xanh.

Đồng đội và người dân lao ra đào bới trong tuyệt vọng. Lần lượt, thi thể các chị được tìm thấy: Tần, Hợi, Nhỏ, Xuân, Hà… Gương mặt các chị lấm lem bụi đất nhưng thanh thản như đang ngủ. Chỉ riêng chị Hồ Thị Cúc – Tiểu đội phó là chưa thấy đâu.

Tiếng gọi “Cúc ơi!” vang lên đến khản giọng trong đêm Đồng Lộc tang tóc. Nhà thơ Yến Thanh, người có mặt tại đó, nghẹn ngào viết bài thơ lên nón lá, thắp hương gọi vọng xuống lòng đất:

“Tiểu đội đã xếp một hàng ngang
Cúc ơi em ở đâu không về tập hợp?
Chín bạn đã quây quần đủ hết
A trưởng Võ Thị Tần điểm danh
Chỉ thiếu mình em…
Cúc ơi! Em ở đâu?
Về với các chị, các em, Cúc ơi!...”

Đến trưa ngày 26/7, chị Cúc mới được tìm thấy. Chị nằm sâu trong lòng đất, đầu đội nón mê, vai vẫn vác cuốc, mười đầu ngón tay bầm tím, rớm máu vì đã cố bới đất tìm đường ra. Chị ra đi khi chưa kịp yêu, chưa một lần mặc áo cô dâu, mang trọn tuổi thanh xuân gửi lại cho đất mẹ Đồng Lộc.

Thông điệp gửi người đang sống

Mười cô gái Ngã ba Đồng Lộc đã ngã xuống, nhưng các chị không chết. Các chị đã hóa thân thành mười đóa hoa bất tử, thành hồn thiêng sông núi, thành biểu tượng bất diệt của lòng yêu nước và sự hy sinh.

Câu chuyện ấy nhắc nhở chúng ta hôm nay về giá trị thiêng liêng của hai chữ Hòa bình. Khi được sống dưới bầu trời xanh, đi trên những con đường phẳng lặng, được yêu thương và mơ ước, xin đừng quên rằng dưới mỗi tấc đất này đều có máu xương của cha ông đã gửi lại.

“Câu chuyện thời hoa lửa” không phải để gợi lại đau thương, mà để nhắc thế hệ trẻ hôm nay sống cho xứng đáng. Đừng sống hoài, sống phí. Hãy mang ngọn lửa nhiệt huyết của các chị Tần, chị Cúc… để xây dựng đất nước, để những hy sinh năm xưa không bao giờ trở nên vô nghĩa.

Mười đóa hoa ấy vẫn đang nở –
và sẽ nở mãi trong trái tim của hàng triệu người Việt Nam.